Đau bụng – Xem vị trí để bắt bệnh

Đau bụng là triệu chứng chung của tất cả các cơ quan trong ổ bụng khi có dấu hiệu bất thường. Đó có thể là rối loạn tiêu hóa, đau dạ dày, sỏi thận, viêm ruột hay đau bụng kinh…Tùy từng loại bệnh mà biểu hiện của các cơn đau sẽ khác nhau. Với những người không thật sự rành rẽ y học, sẽ rất khó để xác định cơn đau mình mắc phải là thuộc về bệnh nào.

Cùng phân biệt các cơn đau bụng theo vị trí để biết được tình trạng bệnh lý của cơ thể và có phương án xử lý kịp thời:

1. Tổng quan về ổ bụng

Bụng được tính từ phần mũi ức xuống tới rận dưới đáy bụng. Gồm hai vùng chính: vùng thượng vị (trên rốn) và vùng hạ vị (vùng dưới rốn).

Các cơ quan trong ổ bụng bao gồm: dạ dày – tá tràng, gan, lá lách, hệ thống mật (túi mật và đường dẫn mật), tuy tạng, ruột ( ruột non, mạc treo, đại tràng, trực tràng, hậu môn), hệ tiết niệu ( niệu quản, thận, bàng quang). Ở phụ nữ có thêm tử cung, buồng trứng, vòi trứng, âm đạo.

Tổng quan vùng ổ bụng

2. Phân biệt các cơn đau theo vị trí

Hầu hết tất cả chúng ta đều đã từng bị đau bụng. Nếu không đau thường xuyên thì rất có thể chỉ là do ăn thức ăn không tiêu, sinh hơi hoặc có thực phẩm nhiều chất béo. Cơn đau này chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, khoảng vài giờ đến vài ngày. Khi tiêu hóa hết sẽ tự động khỏi. Các cơn đau này không nguy hiểm nhưng cũng nên chú ý.

Ngoài ra, các cơn đau bụng bất thường khác có thể là dấu hiệu cảnh báo của các bệnh lý nặng hơn liên quan tới các cơ quan trong vùng ổ bụng. Dựa theo các vị trí của cơn đau, có thể chia ra như sau:

a. Đau giữa bụng

Các cơn đau giữa bụng dễ gây hoang mang nhất. Vì tất cả các bộ phận quan trọng của hệ tiêu hóa đều nằm ở đây. Nếu có những cơn đau kéo dài, kèm triệu chứng nóng rát thượng vị, ợ chua, ợ hơi, ăn không tiêu…thì rất có thể đó là biểu hiện của bệnh dạ dày như: loét tá tràng, viêm dạ dày, viêm hang vị dạ dày…

b. Đau xung quanh rốn

Các cơn đau bụng xung quanh rốn rất có thể là biểu hiện của rối loạn ruột non, chớm viêm ruột thừa. Nếu đau quanh rốn rồi chuyển xuống bên phải vùng bụng dưới thì có thể là mắc viêm ruột thừa. Khi gặp triệu chứng này, cần cấp cứu ngoại khoa sớm để ngăn ruột thừa vỡ và gây viêm phúc mạc.

Kiểm tra vùng đau nếu đau nhói, kèm buồn nôn, chán ăn, sốt nhẹ, táo bón, tiêu chảy, không thể trung tiện hoặc sưng vùng bụng thì nhiều khả năng là bạn đã bị đau ruột thừa.

Xác định nhanh các loại bệnh theo khu trú

c. Đau trên rốn

Vùng trên rốn, còn gọi là thượng vị, ngay dưới mũi ức, gần xương ức.

Nếu có cảm giác đau rát, nóng, tức hoặc có thể đau âm ỉ, đau khi đói, đau quặn thì rất có thể là biểu hiện của bệnh dạ dày.

d. Đau dưới rốn

Đau bụng dưới rốn, lan sang hai bên là dấu hiệu của rối loạn đại tràng, rối loạn tiêu hóa. Triệu chứng dễ thấy nhất khi rối loạn tiêu hóa là thay đổi đại tiện, táo bón hoặc tiêu chảy, đầy hơi, buồn nôn, đau từng cơn vùng bụng dưới.

Riêng nữ giới, nếu đau âm ỉ hoặc chuột rút, nhói bụng dưới, lan xuống vùng thấp và đùi, ngực căng, đau đầu ngực, mệt mỏi, đầy bụng, đau đầu, buồn nôn, đau lưng, tiêu chảy, phân lỏng, toát mồ hôi, chân tay bủn rủn, chóng mặt, hoa mắt thì có thể chỉ là đau bụng kinh.

e. Đau bụng trên bên trái

Đau bụng trên bên trái có thể là biểu hiện của rối loạn đại tràng, u nang buồng trứng (đối với nữ), viêm phần phụ trái. Đau bụng ở vị trí này ít gặp ở những người bình thường.

f. Đau bụng trên bên phải

Đau hạ sườn kèm triệu chứng chán ăn, ăn không ngon, đầy bụng, khó tiêu có thể là dấu hiệu của các bệnh về gan như xơ gan, viêm gan.

Khi đau dữ dội vùng bụng phải, lan ra giữa bụng, xuyên ra sau lưng thì có thể là dấu hiệu bệnh viêm túi mật, tiêm tụy hoặc tá tràng.

g. Bụng dưới bên trái

Đau bụng dưới bên trái thường là rối loạn đại tràng, bao gồm viêm túi thừa, viêm đại tràng – bệnh Crohn hoặc viêm loét đại tràng.

h. Đau bụng dưới bên phải

Đau âm ỉ vùng hố chậu phải liên tục, tăng dần. Ban đầu đau quanh rốn, sau lan dần sang hố chậu phải, kèm triệu chứng buồn nôn, nôn, sốt nhẹ hoặc sốt vừa, rối loạn tiêu hóa…có thể là biểu hiện của viêm ruột thừa.

Ở nữ, đau bụng dưới cũng có thể là viêm tử cung, buồng trứng, vòi trứng. Đau hố chậu phải do u nang buồng trứng xoắn, chửa ngoài dạ con cũng dễ nhầm với viêm ruột thừa cấp tính.

Trên đây là các cách xác định cơ bản các loại bệnh lý do đau bụng gây ra, dựa trên vị trí. Ngoài ra, cũng có một số cơn đau bụng không rõ vị trí. Để biết được chính xác loại bệnh mà mình gặp phải, bạn nên tới các cơ sở y tế để thăm khám và chữa trị kịp thời.

 Theo TT.

H.Phi chuyển

. ĐI GỬI NGƯỜI CON GÁI MẮT LÁ RĂM -TRẦN PHONG VŨ

 

ĐI

Đi qua miền tối sáng

Muôn nẻo bay vô thường

Đi qua em khoảng lặng

Đau đáu một niềm thương

Ta trầm luân tự cổ

Em ngụp lặn biển sầu

Ai chìa tay nâng đỡ

Khi mỗi người đều đau

Đi qua miền tối sáng

Những bấp bênh dại khờ

Những tình duyên trái đắng

Rủ nhau ngồi trong thơ

Tôi nhủ lòng tôi chớ

Mê mẩn những chiều mơ

Trên dòng sông phổ độ

Chúng sinh ngập bãi bờ

Tôi nhủ lòng tôi đấy

Nếu gặp em một ngày

Quỳ hai chân cúi lạy

Sương khói vờn ngọn cây

Đi qua vùng sáng tối

Đâu tính được đêm ngày

Thiên lương hay tội lỗi

Đếm trên đầu ngón tay

Đi qua đi qua hết

Muộn phiền như bóng mây

Bên kia bờ cõi chết

Một người giang cánh tay

TRẦN PHONG VŨ

23/8/18

Photo Trần Linh (Sony and friends)

 

GỬI NGƯỜI CON GÁI MẮT LÁ RĂM

 

Tôi yêu con mắt lá răm

Lông mày bán nguyệt như trăng lưng trời

Tôi yêu má lúm em cười

Cái răng em khểnh cho người bén duyên

Em như cô Tấm dịu hiền

Từ trong quả thị hiện nguyên xuân thì

Yêu em tôi hoá cội si

Mọc ngơ ngẩn giữa lối về nhà em

Hoa xoan ai rắc lên thềm

Mà đêm tôi mộng thấy mềm môi nhau

Tôi mơ trèo tít cây cau

Hỏi thăm chú chuột đi đâu vắng nhà

Chú chuột đi sắm kiệu hoa

Đón cô dâu mới về nhà sánh đôi

Giữa đường em hoá mèo rồi

Để tôi dở khóc dở cười ngây ngô

Tôi cá rán em mèo mù

Nên giờ chịu cảnh vác lu chạy dài

Tình tôi biển rộng sông dài

Tình em như gió khi ngoài khi trong

Em ơi má thắm còn hồng

Thôi thì em cứ nhận chồng là anh

Mai kia con đẹp con xinh

Nhìn con em nhớ tình mình nên thơ...

TRẦN PHONG VŨ

 

Tranh Nguyễn Sơn 

Mời xem :CHIỀU MƯA HỒ TUYỀN LÂM, THÌ THÔI. THỨ BẢY - Trần Phong Vũ

WHO đưa ra khuyến cáo mới về thời gian tiêm vắc xin Covid-19

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến nghị rằng những người có nguy cơ cao nên tiêm mũi bổ sung 12 tháng sau mũi tăng cường trước đó.

Các chuyên gia WHO cho rằng vắc xin Covid-19 mũi bổ sung, ngoài 2 mũi và một mũi tăng cường, không còn được khuyến nghị thường xuyên cho những người có nguy cơ trung bình

REUTERS

Hãng Reuters ngày 28.3 đưa tin Tổ chức Y tế thế giới (WHO) thay đổi các khuyến nghị đối với vắc xin COVID-19, đề xuất rằng những người có nguy cơ cao nên tiêm mũi bổ sung 12 tháng sau mũi tăng cường trước đó.

WHO xác định nhóm dân số có nguy cơ cao là người lớn tuổi, cũng như những người trẻ tuổi có các yếu tố rủi ro đáng kể khác.

Cụ thể đối với nhóm này, WHO khuyến nghị tiêm thêm vắc xin sau 6 hoặc 12 tháng kể từ liều mới nhất, dựa trên các yếu tố như tuổi tác và tình trạng suy giảm miễn dịch.

Khuyến nghị được đưa ra khi các quốc gia áp dụng những cách tiếp cận khác nhau đối với dân số.

Một số quốc gia có thu nhập cao như Anh và Canada đã tiêm mũi tăng cường vắc xin Covid-19 cho những người có nguy cơ cao vào mùa xuân này, 6 tháng sau liều cuối cùng của họ.

WHO cho biết đây là lựa chọn cho một nhóm nhỏ những người có nguy cơ đặc biệt, nhưng các khuyến nghị của họ nhằm mục đích hướng dẫn thực hành tốt nhất trên toàn cầu.

Cơ quan này cho biết ủy ban chuyên gia của họ cũng đã nói rằng vắc xin Covid-19 mũi bổ sung ngoài đợt tiêm ban đầu – gồm 2 mũi và một mũi tăng cường - không còn được khuyến nghị thường xuyên cho những người "có nguy cơ trung bình".

Trong một diễn biến khác, Ngân hàng Thế giới (World Bank) dự báo kinh tế thế giới tăng trưởng 2,2% trong thập niên này, với tốc độ tăng trưởng dài hạn tối đa mà không gây ra lạm phát. Nhiều yếu tố như ảnh hưởng kéo dài của đại dịch Covid-19, chiến sự ở Ukraine và nguy cơ tiếp diễn của lĩnh vực tài chính ở Mỹ và châu Âu đang kìm hãm nền kinh tế toàn cầu, với mức tăng trưởng dự báo đạt 1,7% trong năm nay.

Báo cáo của World Bank cho biết nền kinh tế toàn cầu cần thực hiện 3 thay đổi chính để giúp nâng cao tiềm năng tăng trưởng, bao gồm việc đầu tư nhiều hơn vào vốn và nguồn nhân lực, làm việc trong nhiều giờ hơn và sử dụng nhiều công nghệ hơn để tăng năng suất.

 

Khánh An (Báo Thanh Niên )

NĂM MÈO KỂ CHUYỆN MÈO …TRONG ĐỀ THI ĐỆ THẤT -

Đây cũng là bí mật của BH giữ kín hơn 50 năm rồi đó  

Năm 1971 BH muốn thi vào Gia Long ,vì hai cô bạn thân Xuân Hội và Kim Sơn đều thi vào Gia Long ( bạn Xuân Hội ở căn biệt thự xưa hiện vẫn còn nằm trên đường Lục Tỉnh hình như bây giờ là Hồng Bàng cách trường Minh Phụng không xa ) BH muốn thi Gia Long vì nghe trường có hồ bơi chỉ vậy thôi . Nhưng ba bảo đi học xa không ai đưa đón ( vì xe trường Gia Long chỉ đưa đón đến chân cầu RENAULT bây giờ là cầu Hậu Giang thôi ) Anh Hai đang học Mạc Đỉnh Chi nên ba nói thi Mạc Đỉnh Chi cho gần nhà .Thế là nộp đơn thi vào MĐC cho có anh có em , lúc đó ông anh Hai sắp xong lớp 8 ảnh học rất rất giỏi ,ảnh luôn đứng nhứt tháng nào cũng có bảng danh dự đem về và đặc biệt giỏi toán.

Ngày BH đi thi có cả tiểu đội hộ tống đưa đi thi ,tất cả đều là bạn thân của anh Hai , trong đó có anh Hùng Đinh ( người nổi tiếng đẹp trai và đào hoa ) anh Bình ,anh Thường ,anh Dung ….BH thi dãy phòng ngay toilet của trường ,hồi đó thi đệ thất cảnh sát gác đầy trường , phụ huynh đưa con em vào phòng thi xong phải rời trường chứ không được ở trong trường . Nhưng các anh hộ tống BH đi thi, không rời trường mà vào nhà của anh Bạch ( vì ba anh Bạch làm trong trường nên được cấp căn nhà ở trong trường gần toilet luôn ,các anh dặn thi xong vào đó gặp các anh ) .

Ba dặn đi dặn lại phải viết nháp xong mới viết vào giấy thi ( vì theo luật không được bôi xoá gì trong bài thi ,nếu phạm thì bị loại ) BH rất cẩn thận làm nháp xong mới chép vào . Không nhớ thi toán trước hay thi văn ,thường thức ,lịch sử trước quên rồi … nhưng thi toán và thi văn là dấu ấn không bao giờ quên của BH ,trước hết kể chuyện thi toán ,lúc đó BH cũng thuộc dạng giỏi toán trong lớp ( hổng giỏi sao được chọn vào nhóm luyện thi của cô Khiết trường Cần Tiến Minh Tâm ,một trường tư thục nổi tiếng luyện thi có số học sinh đậu nhiều ,đậu hạng cao vào các trường công lập nổi tiếng của Saigon thời đó ) nên toán với BH dể ợt ,kẹt cái ngồi trước anh chàng cũng tên Hải học chung lớp ở Cần Tiến ,anh chàng nầy cứ khều,cứ kêu mình cho coi bài ,mình sợ gần chết vì có quy định không được trò chuyện hay cho bạn cọp dê bài ( copy ) …. Lúc nhỏ ngây thơ cô dạy sao nghe vậy nên rất tuân thủ luật thi ( trước khi thi các thầy cô đều nói rõ luật thi cho học sinh mình ,nếu ai vi phạm bị đánh rớt và cấm thi mấy năm ….) , nên BH cố gắng làm lẹ để khỏi bị anh chàng đó làm liên luỵ . Chỉ phân nữa thời gian thi BH đã làm xong bài ,đang coi đi coi lại trước khi nộp bài , thì tự nhiên có cục giấy vo tròn liệng từ cửa sổ rớt vào gần chỗ BH ngồi , tự nhiên BH nghĩ là của mấy anh liệng vào nên sợ quá lẹ lẹ nộp bài và rời khỏi phòng thi . BH không về mà vào nhà anh Bạch theo lời dặn , các anh thấy BH vào ai nấy hết hồn ,hỏi sao ra khỏi phòng thi sớm vậy ? Em làm xong chưa mà ra đây? ….BH nói em làm xong rồi ,nhưng mấy anh liệng giấy vô làm em sợ quá nên nộp bài luôn . Mấy ảnh hỏi đáp số em ra bao nhiêu ? BH nói đáp số ..mấy ông anh nói : Chết rồi , em làm sai rồi …. Làm mình hết hồn vì rõ ràng dò đi dò lại chắc chắn rồi làm sao sai được ? Lấy giấy nháp ra cho mấy ảnh xem mới biết mấy ông thần đèn nhìn từ xa chép sai đề nên làm bài sai hihihi . Hên là tự làm chứ theo mấy ổng chắc rớt nhanh hơn mít chín .

Thi luận văn mới là mục đích chính của bài nầy , để kể về kỷ niệm tuổi thơ không bao giờ quên của BH ,mà quên sao được vì cứ bị Ba lại đem ra ghẹo hoài . Năm đó đề thi là tả con mèo ,đề thi dể ẹt với đứa luôn được cô chọn bài luận văn để đọc cho cả lớp nghe . BH dư biết đặc tính của con mèo thích nhõng nhẽo ,thích chơi với cuộn len ,thích cuộn tròn phơi nắng …biết bắt chuột … biết đầy đủ những đặc tính của con mèo …nhưng BH cứ ngồi phân vân không nhớ con mèo có mấy chân, nhà BH thuở đó không nuôi bất cứ con gì ngoài con chim cút … BH ngồi đó suy nghĩ rồi nhớ lại mẹ mua con gà ,con vịt về đều có hai chân ,khi Ba nuôi cút …tụi nó cũng hai chân ….thế là quyết định con mèo chắc cũng hai chân ….nộp bài xong hí hửng đem nháp về nhà cho ba coi ,nhớ lúc đó có mấy ông anh họ lên chơi ( mấy anh đang học đại học con bác Xã Kỉnh ) …đọc xong bài luận văn tự nhiên ai cũng cười ngã nghiêng mà mình chẳng biết tại sao ? Lúc đó ba mới giải thích con mèo ,con chó có 4 chân lận … ( lớn tí biết cũng có con mèo hai chân mà tại người lớn dấu mình thôi kakaka ) Nên thầy cô nào chấm nhằm bài luận văn của BH bảo đảm sẽ cười đau bụng và nhớ đời luôn .. đó cũng là bí mật của BH .

Mà thầy cô cũng cắc cớ … trừ một số học trễ hoặc thi rớt năm ngoái ,năm nay thi lại ..còn hầu hết những người thi đệ thất năm 1971 nếu học đúng tuổi đều sanh năm con chuột ..mà đề thi lại bắt tả con mèo con chuột thấy con mèo chạy ..mất dép rồi làm sao nhìn kỹ nó ra làm răng

BH không nhớ lớp mấy cô giáo bắt tả cây chuối và lợi ích của nó mà BH có thấy cây chuối biết nó ra sao đâu mà tả ,thế là khóc quá trời luôn ,kỳ đó cô Út của BH phải cứu bồ tả dùm .

Ngày xưa đi học về Ba không cho ra đường chơi với hàng xóm nên có thấy con chó ,con mèo đâu, ở nhà cũng không được xem truyền hình , cũng đâu có sách truyện để đọc như thời sau nầy ,sách chỉ là sách học thôi nên đứa trẻ thời đó mà cấm cung trong nhà như BH thì không thể có nhiều kiến thức như trẻ con tối ngày được ra đường chơi ..ít nhứt cũng thấy qua con chó ,con mèo …còn con nít thời nay thì khỏi nói luôn cháu ngoại lúc gần 2 tuổi nó đã thuộc lòng tên tất cả các con khủng long rồi chứ đừng nói con mèo, con chó .

Năm Quý Mão

* Trên Facebook có anh bạn Harry Doan , Thanh Pham ..là người học chung lớp cô Khiết ở trường Cần Tiến Minh Tâm và hai bạn cũng trong nhóm 10 đứa giỏi được cô chọn để luyện thi đệ thất ( vì thầy cô nào có học trò đậu cao ,đậu nhiều ..hình như có thưởng nên ở Cần Tiến thầy cô nào cũng chăm đám học trò cưng dữ lắm ) . Nói không quá lời ..nếu con mèo được tả 4 chân biết đâu BH đã đậu thủ khoa năm đó rồi ……..vì tất cả các bài thi trong giấy nháp đem về cho Ba xem đều đúng 100% không sai chút nào hết ..chỉ vì con mèo hai chân mà đậu hạng 40 / 500-600 học sinh đậu đệ thất năm đó . Năm đó anh bạn Viễn ( hình như Phạm Quang Viễn ) cũng trong nhóm luyện thi của cô Khiết đậu thủ khoa MĐC niên khoá 1971 ( trong nhóm 10 người anh chàng Viễn học tệ nhứt bị cô la hoài vì gần ngày thi rồi mà chưa thuộc bài ,hồi đó thấy cô cứ la anh chàng hoài ..mấy đứa đồn Viễn là em chồng tương lai của cô ...2 năm trước Viễn mượn Facebook vợ dạo sao mà nhận ra BH , nhắc chuyện xưa mới biết …là ở gần nhà chứ hổng phải em chồng hihihi ..

 

* Đọc xong …ai mà dám ghẹo BH nghĩ chơi à nha

Tranh Đập rắn từ Google

 

 

 

Mời Xem :

 NỖI NHỚ XUÂN XƯA - Thơ Gió Biển

 

 

 

GIẢ VÀ THẬT (GHIMHO)

Kỷ niệm của những ngày thật vui cùng các em bé để viết thành dòng chữ.

Những ngày với Trung tâm nhân đạo Quê Hương.

GIẢ VÀ THẬT

 

Cuộc sống càng hiện đại thì cái giả và cái thật càng khó phân biệt . Lông mi giả , tóc giả, hoa giả , tiền giả …con người giả nhân nghĩa . Giá trị giữa cái thật và cái giả cũng còn tùy . Vàng giả có thể đẹp hơn nhưng không giá trị bằng vàng thật . Ngược lại đóa hoa giả giống y như thật sẽ có giá trị cao cấp hơn cái thật và được mọi người ưa chuộng hơn . Một con người chân thật nhưng lặng lẽ đôi khi lại không được ưa thích bằng kẻ giả dối nhưng khôn khéo . Có những hành động bắt nguồn từ sự giả nhưng lại đưa đến kết quả thật và ngược lại .

Vài ý nghĩ chợt đến khi có dư luận về cái giả hay thật phía sau trung tâm nhân đạo Quê hương . Làm từ thiện là một việc rất nguy hiểm vì nó luôn là hai mặt của vấn đề . Nếu nó không đến từ cái tâm chắc là mình không thể tiếp tục mãi được . Người ta có thể làm từ thiện vì mọi lý do chứ không hẳn vì lòng nhân đạo . Vì muốn phô trương , muốn nổi tiếng , tiền bạc, mục đích cá nhân nào đó …. Tất cả những giả dối che mắt thế gian ấy không phải xa lạ gì trong cuộc sống nhưng nó không thể tồn tại lâu dài . Những điều ấy không làm ta bận lòng . Cuộc sống muôn màu muôn vẻ thì lòng người cũng không lường .

Điều làm ta quan tâm trăn trở là cuộc sống thật với con người thật .

Những cảm xúc chân thật dẩn đến hành động thật . 

Đứa trẻ sơ sinh ôm lấy chân mình để xin chút tình thương là thật ; cái bánh mình cho nó ăn phải là cái bánh thật . Cuộc sống của những đứa trẻ ấy là thật . Lần đầu tiên đến với những em bé lăn lóc ấy mình thấy nổi cảm xúc dâng trào , không lý luận , không phán xét …. Tình thương tự nó đến . Trong giây phút ấy mình thật sự không nghĩ gì ngoài hành động đưa tay đỡ khi thấy nó ngã vào mình . Lý luận, suy nghĩ sẽ làm chết mất tình thương . Bạn sẽ không thể tiếp tục lầm lủi đi trong bóng đêm nếu suy nghĩ đến những gì đang đợi mình phía trước . Suy nghĩ dẩn đến sợ hãi , lo âu và chùn bước . Bạn có suy nghĩ khi thấy người sắp ngã xuống vực sâu …. Hành động xuất phát từ trái tim không có lý luận . Cái tâm chân thật sẽ cho mình cái nhìn đúng để hành động đúng .

Cuộc sống như dòng sông , mình không thể nào biết hết những bến bờ nó sẽ đi qua . Chỉ mong được là bóng mát bên đường che chắn cho những dòng sông tuổi thơ trong những đoạn đường gập ghềnh hiểm trở ban đầu . Rồi chúng sẽ lớn mạnh để hòa vào biển đời mênh mông hay trôi dạt đến nơi hoang vu và lạc loài trong sa mạc khô khan nào ai biết !

Mình không có tham vọng làm nhà từ thiện , chỉ là nghĩ gì làm đó .

Mời Xem :Ông Ba Rừng Xanh (Hồi Ký GHIMHO )

 

CHATGPT ĐÃ ĐỔ THÊM DẦU VÀO LỬA ...( Diển Đàn Khai Phóng )

sự lo ngại về cuộc chạy đua vũ trang giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc về AI

Cuộc chạy đua phát triển thế hệ AI tiếp theo không chỉ diễn ra giữa các công ty công nghệ như Microsoft và Google — mà còn giữa các quốc gia đang nỗ lực hết mình để thúc đẩy và phát triển công nghệ của riêng mình.

Tác giả: David Ingram, NBC News, 5-3-2023
Người dịch: Lê Nguyễn

Hoa Kỳ và Trung Quốc đã đầu tư đáng kể vào AI. Lauren Schatzman / Tin tức NBC

Tháng trước, trong khi thế giới công nghệ đang xôn xao về ChatGPT , thì bộ phận nghiên cứu của Bộ Quốc phòng đã đưa ra một thông báo về trí tuệ nhân tạo của riêng mình: Một bot AI đã điều khiển thành công máy bay chiến đấu F-16 trên bầu trời Nam California. 

Tin này tương đối ít được ai chú ý, nhưng nó cho thấy một sự thật bị bỏ qua: Cuộc chạy đua phát triển thế hệ AI tiếp theo không chỉ giữa các công ty công nghệ như Microsoft và Google – mà còn giữa các quốc gia, những quốc gia đang nỗ lực hết mình để thúc đẩy và phát triển công nghệ của chính họ.

Một cuộc cạnh tranh quốc tế về công nghệ AI đang diễn ra vào thời điểm căng thẳng cao độ giữa Mỹ và Trung Quốc, và một số chuyên gia đã bày tỏ sự lo sợ của họ về mức độ rủi ro đang tăng quá cao. 

Eileen Donahoe, cựu đại sứ Hoa Kỳ tại Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc và hiện là giám đốc điều hành của Viện khơi mầm phát minh cho Chính sách Kỹ thuật số Toàn cầu thuộc trường Đại học Stanford, cho biết: “Nếu phe dân chủ không dẫn đầu về công nghệ và những kẻ độc tài vượt lên dẫn trước, chúng ta sẽ đặt toàn bộ nền dân chủ và nhân quyền vào tình thế nguy hiểm”.  

Trí tuệ nhân tạo ngày càng trở nên gắn bó chặt chẽ với chiến lược địa chính trị của Hoa Kỳ, dù hiện nay chatbot, tác phẩm nghệ thuật kỹ thuật số với các mục đích sử dụng khác của người tiêu dùng đang thu hút hết sự chú ý. Mối đe dọa sẽ là một loạt các công cụ mà các quốc gia hy vọng sẽ sử dụng trong cuộc chiến giành quyền tối cao toàn cầu, theo các quan chức chính phủ đương nhiệm hoặc trước đây của Hoa Kỳ và các nhà phân tích bên ngoài,

Và nó không chỉ là về vũ khí quân sự như máy bay chiến đấu tự động . Một số tiến bộ tương tự đang cung cấp năng lượng cho ChatGPT cũng có thể hữu ích cho các công cụ địa chính trị khác nhau như máy tuyên truyền quy mô lớn , các loại tấn công mạng mới và “ sinh học tổng hợp ” có thể quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế. 

Jason Matheny, Giám đốc điều hành của Rand Corp., một tổ chức phi lợi nhuận cung cấp hỗ trợ nghiên cứu cho chính phủ Hoa Kỳ, cho biết: “Trong cộng đồng kỹ thuật và một số bộ phận của cộng đồng chính sách, cuộc đua này thật ra đã diễn ra khá lâu. 

“Nhưng điều khác bây giờ là,” ông nói thêm, “đây là một chủ đề thảo luận giữa công chúng. Hiện có hàng triệu người đã tương tác với một mô hình ngôn ngữ lớn” — cụ thể là ChatGPT và người anh em họ của nó trên công cụ tìm kiếm Bing của Microsoft. 

Nhìn bề ngoài, chatbot có thể không có nhiều điểm chung với vũ khí tự động, nhưng chúng được xây dựng trên những ý tưởng tương tự. Công nghệ AI được tạo thành từ một loạt các tiến bộ riêng biệt đang diễn ra song song bao gồm các vi mạch chuyên dụng mới và kiến ​​trúc điện toán mới gọi là “ máy biến áp ” mà các kỹ sư của Google đã phát triển. Chữ “T” trong ChatGPT là viết tắt của transformer. 

Một tai nạn cho đến nay là việc trao đổi công nghệ xuyên biên giới, tương tự như cách mà Internet tự chia thành các phe phái cạnh tranh. Các cơ quan quản lý Trung Quốc đã yêu cầu các công ty Trung Quốc không cung cấp quyền truy cập vào các dịch vụ ChatGPT, Nikkei Asia đưa tin vào tháng trước và chính quyền Biden đã thắt chặt kiểm soát việc xuất khẩu các công nghệ liên quan đến AI sang Trung Quốc. 

Theo quan điểm của Trung Quốc, cuộc cạnh tranh đã dẫn đến một sự “tách rời” gây tổn hại cho cả hai nước nhưng Trung Quốc thậm chí có khi còn bị gây tổn hại nhiều hơn, theo như một báo cáo hồi đầu năm nay của các học giả thuộc trường Đại học Bắc Kinh ưu tú. Báo cáo sau đó đã bị gở xuống , theo tờ South China Morning Post có trụ sở tại Hồng Kông đưa tin . 

Nhưng để đối phó với các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Hoa Kỳ, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nhấn mạnh về mục tiêu tự chủ về công nghệ . 

Sự thống trị của AI không nhất thiết phải là người chiến thắng thì sẽ được tất cả. Trung Quốc đã làm nhiều hơn với công nghệ nhận dạng khuôn mặt so với các quốc gia khác, sử dụng nó như một hình thức kiểm soát , nhưng  kiểm duyệt có thể kìm hãm nó trong lĩnh vực về mô hình ngôn ngữ lớn. 

Matheny nói rằng để Hoa Kỳ duy trì lợi thế, họ phải xem xét một số thành phần thiết yếu: sức mạnh tính toán với vi mạch, lượng dữ liệu lớn, thuật toán tiên tiến và các kỹ sư tài năng. 

Ông nói: “Mỗi thứ trong số này là một loại tài nguyên chiến lược. “Không có  nguồn cung cấp vô tận về những người có chuyên môn cần thiết đặc biệt để xây dựng các mô hình AI lớn này.” 

Để làm cho cuộc đua trở nên phức tạp hơn, nguồn cung cấp chip tiên tiến lớn nhất lại là Đài Loan , hòn đảo mà Trung Quốc tuyên bố có chủ quyền.

“Đó là một đặc điểm địa lý bất tiện khi một trong những phần quan trọng nhất của chuỗi cung ứng AI cũng là một trong những nơi phức tạp nhất về mặt địa chính trị, cách Trung Quốc đại lục chỉ 100 dặm,” Matheny nói.

Cả hai nước Mỹ và Trung Quốc đều dành ra một nguồn lực lớn để phát triển AI. Bộ Quốc phòng đang chi 1,5 tỷ đô la trong 5 năm cho AI và năm ngoái Quốc hội đã bổ sung thêm 200 triệu đô la nữa. Cơ quan Dự án Nghiên cứu Tiên tiến Quốc phòng, hay DARPA (Defense Advanced Research Projects Agency), cơ quan đã thử nghiệm máy bay phản lực F-16,  nói riêng họ đã chi hàng tỷ đô la. Chi tiêu của Trung Quốc ít rõ ràng hơn, nhưng ước tính cũng hàng tỷ đô la . 

Trong khu vực tư nhân, Hoa Kỳ và Trung Quốc đứng thứ 1 và 2 về tổng đầu tư tư nhân vào AI, với đầu tư của Hoa Kỳ cao gấp ba lần so với Trung Quốc, theo báo cáo năm 2022 của Đại học Stanford . 

“Đó không chỉ là về những gì AI được phát minh. Vấn đề là ai áp dụng nó trước,” Christopher Kirchhoff, cựu giám đốc hoạch định chiến lược của Hội đồng An ninh Quốc gia, người đã giúp lãnh đạo văn phòng Thung lũng Silicon của Lầu Năm Góc , cho biết trong một email. 

Jake Sullivan, cố vấn an ninh quốc gia của chính quyền Biden, đã nhấn mạnh tầm quan trọng của các khả năng AI trong mắt Nhà Trắng. Trong cái mà ông gọi là một sự thay đổi chiến lược, Sullivan đã nói trong một bài phát biểu vào năm ngoái rằng việc Hoa Kỳ dẫn trước các quốc gia khác về AI là chưa đủ mà thay vào đó “cần phải duy trì khoảng cách vị trí dẫn đầu càng nhiều càng tốt”. 

Các nhà phân tích cho biết, cuộc cạnh tranh có hầu hết các yếu tố của một cuộc chạy đua vũ trang mới , với tất cả các kịch bản đáng sợ, ngân sách lớn và sự điều động quốc tế mà cụm từ này đòi hỏi. 

Những lời kêu gọi giảm leo thang – và thậm chí là một hiệp ước – ngày càng lớn hơn. 

Wendell Wallach, đồng giám đốc chương trình AI tại Hội đồng đạo đức trong các vấn đề quốc tế của Carnegie (Carnegie Council for Ethics in International Affairs) cho biết: “Đây là logic của Chiến tranh Lạnh đang trở lại”.

“Có phải chúng ta đang gia tăng căng thẳng giữa chúng ta và Trung Quốc đến mức chúng ta đang tự đặt mình vào bẫy?” ông đặt câu hỏi. 

Tháng trước, chính phủ Hà Lan và Hàn Quốc đã đồng tổ chức cuộc họp mà họ gọi  là hội nghị thượng đỉnh toàn cầu đầu tiên về các ứng dụng AI “có trách nhiệm” trong chiến tranh và hơn 50 quốc gia tham gia bao gồm cả Mỹ và Trung Quốc đã tán thành một tuyên bố không ràng buộc về “sự cần thiết phải đưa việc sử dụng AI có trách nhiệm lên cao hơn trong chương trình nghị sự chính trị.” 

Cũng tại hội nghị thượng đỉnh này, chính quyền Biden đã đề xuất một loạt ý tưởng để kiểm soát vũ khí AI, chẳng hạn như một đề xuất rằng vũ khí chết người “có khả năng bị vô hiệu hóa nếu chúng có hành vi ngoài ý muốn”. 

Một tuần sau, Costa Rica tổ chức một hội nghị khu vực về chủ đề tương tự, cho thấy mức độ lan rộng của các mối quan tâm. 

Trí tuệ nhân tạo giờ đây gắn liền với các vấn đề quốc tế đến mức gần đây nó đã trở thành một điều chăm chú đối với Henry Kissinger, cựu ngoại trưởng 99 tuổi. Tại một sự kiện năm ngoái, ông kêu gọi Mỹ và Trung Quốc nên bắt đầu đàm phán về một số loại giới hạn nào đó, bởi vì nếu không có chúng, ông nói , “sẽ đơn giản là một cuộc chạy đua điên cuồng để dẫn đến một số thảm họa”. 

Các quốc gia khác ngoài Hoa Kỳ và Trung Quốc dường như tin rằng nếu họ không cạnh tranh về AI, thì an ninh của họ sẽ gặp rủi ro. 

“Kẻ trở thành người dẫn đầu trong lĩnh vực này sẽ là kẻ thống trị thế giới”, Tổng thống Nga Vladimir Putin nói với một nhóm sinh viên vào năm 2017. Năm sau, Nga cho biết họ đang thử nghiệm một chiếc xe tăng bán tự hành ở Syria, mặc dù nó bị đánh giá kém , và ở Ukraine , cả người Ukraine và người Nga đang theo đuổi công nghệ máy bay không người lái tự hành , tạp chí Wired đưa tin . 

 ChatGPT đã cho thấy một quốc gia có thể dễ dàng tạo ra các bộ máy tuyên truyền rất thuyết phục trên quy mô lớn như thế nào và gửi nó ra nước ngoài, sẽ có thể tạo khả năng đẩy nhanh xung đột. Joe Wang, giám đốc cấp cao về chính sách đối ngoại của Dự án nghiên cứu cạnh tranh đặc biệt, một tổ chức phi lợi nhuận của cựu Giám đốc điều hành Google Eric Schmidt để nhằm “tăng cường khả năng cạnh tranh lâu dài của nước Mỹ” đã phát biểu như vậy. 

Và tiềm năng cho các ứng dụng khác vẫn chưa có mức trần rõ ràng. 

Wang, một cựu quan chức của Bộ Ngoại giao và Hội đồng An ninh Quốc gia, cho biết: “Chúng ta đang ở giai đoạn đầu của sự khởi đầu, về một kỷ nguyên mới không chỉ là cạnh tranh chiến lược mà còn về cách một công nghệ mới đang làm thay đổi cục diện của mọi thứ theo đúng nghĩa đen”.

Nguồn:

https://www.nbcnews.com/tech/innovation/chatgpt-intensified-fears-us-china-ai-arms-race-rcna71804

Xem thêm: Những bài viết / dịch của Lê Nguyễn

Share this:

 

SỞ TRƯỜNG VÀ SỞ ĐOẢN :Điều 11 Không nên quá lo buồn về khuyết điểm mà tích cực tu sửa, đồng thời nên hết sức phát huy ưu điểm (1)

Tác giả: MATSUSHITA Kônosuke (*)
Người dịch: Nguyễn Sơn Hùng

Không nên quá đắc ý về sở trường và cũng không nên quá tự ti về sở đoản của mình. Cả 2 đều là cá tính trời cho và đặc điểm riêng của bạn.⁽²⁾

Sở trường và sở đoản đều là cá tính của chúng ta. Con người chúng ta không phải là thần. Do đó, không ai là người hoàn toàn không có khuyết điểm hoặc là người có thể biết và làm được mọi việc (toàn trí toàn năng) ⁽³⁾. Mặc dù có khác biệt về mức độ nhưng ai cũng có sở trường (điểm mạnh, điểm giỏi, ưu điểm) và sở đoản (điểm yếu, điểm dở, khuyết điểm). Do đó, con người hãnh diện sở trường và buồn phiền sở đoản của mình; có lúc có cảm giác vượt trội hơn người khác, và cũng có lúc phiền não sự yếu kém của mình. 

Tuy nhiên, nếu suy nghĩ xem xét kỹ, chúng ta sẽ thấy sở trường và sở đoản (ưu khuyết điểm) không phải là điều tuyệt đối đến mức độ chúng ta phải lúc vui lúc buồn như vậy. Tôi có cảm giác như thế. Bởi vì trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta có lúc sở trường trở thành sở đoản, và ngược lại có lúc sở đoản biến thành sở trường.

Trong khoảng thời gian kinh doanh dài trong nhiều năm tôi đã thấy nhiều thí dụ loại này ở nhiều nhà kinh doanh. Trong số người kinh doanh, có người kiến thức phong phú, lại giỏi nói chuyện và khả năng hành động của họ cũng rất năng động, có thể nói là người khéo tay lại giỏi ăn nói. Thông thường người ta nghĩ rằng đối với nhà kinh doanh, nếu là mẫu người như vậy thì chắc chắn công ty đó sẽ phát triển. Nhưng trong thực tế có nhiều trường hợp không phải vậy.

Ngược lại, các công ty do nhà kinh doanh mới nhìn thoáng qua là người rất bình thường nhưng các công ty của họ lại phát triển thịnh vượng.

Tại sao vậy? Nguyên nhân rất thú vị! Kết cuộc tôi nghĩ rằng phải chăng sở trường của nhà kinh doanh ngược lại đã trở thành sở đoản?

Bởi vì người có trí thức, tài năng lỗi lạc biết rằng mình có thể làm được bất kỳ điều gì nên khi xúc tiến công việc họ có khuynh hướng không hỏi ý kiến hoặc bàn thảo với người cấp dưới. Không những vậy mà đối với những đề nghị của cấp dưới họ lại dễ dàng cho rằng “chuyện đó tôi cũng đã biết” và bỏ qua không quan tâm đến. Kết quả sẽ ra sao? Cấp dưới sẽ trở nên không muốn nói ra ý kiến và chỉ biết tuân theo mệnh lệnh để làm việc. Như vậy công ty sẽ không phát huy được tính tự chủ của mỗi người và không thể thu thập được trí tuệ của nhiều người (chúng trí) nên việc các công ty này không có sự phát triển lớn mạnh có thể nói là hiển nhiên.

Ngoài ra, đối với những nhà kinh doanh vừa đề cập, họ xem việc chậm trễ công việc của cấp dưới là việc không thể cải thiện nên nghĩ tự mình thực hiện thì nhanh chóng hơn. Do đó, họ có khuynh hướng không giao phó công việc cho cấp dưới. Hoặc dù có giao phó nhưng mọi chuyện đều có ý kiến của họ hoặc yêu cầu nhiều điều.

Với thái độ làm việc nói trên, cấp dưới sẽ không còn hứng thú làm việc, và việc đào tạo được nhân tài ưu tú sẽ trở nên rất ít. Cả hai mặt đều ngăn trở sự phát triển của công ty.

Mặt khác, công ty do nhà kinh doanh thoáng nhìn có vẻ bình phàm lại phát triển tốt là do có hình thái trái ngược với trường hợp trên. Việc gì nhà kinh doanh cũng không tự quyết định một mình, thường hỏi ý kiến hoặc thảo luận với cấp dưới và giao phó công việc cho họ. Với cách làm này, ý muốn làm việc của tập thể nhân viên sẽ lên cao và tập trung được chúng trí (trí tuệ của nhiều người), và từ đó sẽ phát sinh lực tổng hợp to lớn. Đó là cách kinh doanh của trường hợp sau.

Việc tác dụng của sở trường như sở đoản và sở đoản tồn tại như sở trường nói trên không những xảy ra cho trường hợp kinh doanh mà ngay trong sinh hoạt hàng ngày của chúng ta phải chăng cũng hiện hữu.

Với cách suy nghĩ như nói trên, tôi cảm thấy rằng phải chăng chúng ta không cần phải cố chấp vào sở trường và sở đoản của lẫn nhau.

Sở trường và sở đoản đều là cá tính trời cho mỗi người và không ai giống ai, chúng ta có thể xem là một khía cạnh hương vị của mỗi người. Nếu nhìn bằng nhãn quan nhỏ hẹp thì đó là sở trường hoặc sở đoản và có thể là đối tượng vui buồn. Tuy nhiên, nếu nhìn bằng cặp mắt quảng đại như thần thì sở trường sở đoản giống như gương mặt trời cho của mỗi người, vốn không phải là thứ để chúng ta phán đoán đúng sai hoặc thiện ác của con người.

Tôi nghĩ rằng việc cảm thấy mình có sở đoản rồi mang cảm giác thấp kém hoặc tự giác ra sở trường và có ý thức ưu việt là một loại cảm tình tự nhiên của con người. Ngoài ra tôi cũng nghĩ rằng việc phát huy từng mỗi một sở trường và nỗ lực tu sửa sở đoản của bản thân cũng quan trọng ở phương diện nào đó.

Tuy nhiên căn bản là chúng ta không nên quá lo lắng về sở trường và sở đoản (ưu khuyết điểm), mà với một tâm tình nhẹ nhàng, khoáng đạt để tâm phát huy toàn thể cá tính của bản thân phải chăng là quan trọng hơn hết.

Nguyễn Sơn Hùng, 17/11/2022

 

(*) Nguồn: MATSUSHITA Kônosuke: NHÂN SINH TÂM ĐẮC THIỆP (人生心得帖), Viện Nghiên Cứu PHP xuất bản 1984 khổ A5, xuất bản 2001 khổ A6.

Xem thêm cùng tác giả: Những bài viết và dịch của Nguyễn Sơn Hùng

 

Nhận xét của người dịch

Người dịch rất đồng ý với tác về quan điểm “sở trường sở đoản giống như gương mặt trời cho của mỗi người, vốn không phải là thứ để chúng ta phán đoán đúng sai hoặc thiện ác của con người”. Quan điểm này chắc chắn giúp chúng ta có quan hệ và làm việc tốt với người chung quanh nhưng không phải dễ làm, cần tập luyện để thành thói quen. Đôi khi kết hợp giữa người có sở trường và sở đoản đối nghịch tạo thành một cặp bổ sung lẫn nhau tốt hơn như âm hút dương và dương hút âm.

Ngoài ra, người dịch cũng đồng ý với tác giả là “không nên quá lo lắng về sở trường và sở đoản”, vì sự lo lắng ít khi cải thiện được vấn đề mà làm chúng ta không sáng suốt. Tuy nhiên, lời khuyên này không có nghĩa là chúng ta cứ giữ nguyên các sở đoản (khuyết điểm) mà không cố gắng tu sửa. Một thí dụ là tính dễ nổi giận, cộc cằn và nhiều thứ khác. Nghĩa là, đối với người thì bao dung, đối với bản thân thì nghiêm khắc.

Mức độ quan trọng của việc phát huy sở trường thì không cần phải nói thêm vì đó là một triết lý sống quan trọng, và tác giả cũng đã đề cập trong các bài 2, 4 và 5.

Ghi chú

1. Tựa bài dịch theo nguyên bản. Tựa phụ trong ( ) do người dịch đặt thêm để quý độc giả dễ nhớ và tổng kết các điều trọng yếu mà tác giả đề xuất để chúng ta có cuộc sống tốt đẹp hơn.
2. Đại ý của bài viết. Trong nguyên tác, đại ý được viết ở đầu của mỗi bài.
3. Chữ nhỏ viết trong ( ) để giải thích nghĩa hoặc từ đồng nghĩa.