Mời quí bạn
đọc thơ Hồ Xuân Hương và bài họa của Nguyễn Cang Vịnh Hang Thánh Hóa – chùa Thầy*
(của Hồ Xuân Hương)
Khen thay con tạo khéo khôn phàm
Một đố giương ra biết mấy ngoàm.
Lườn đá cỏ leo rờ rậm rạp,
Lạch khe nước rỉ mó lam nham.
Một sư đầu trọc ngồi khua mõ,
Hai tiểu lưng tròn đứng giữ am.
Đến mới biết là hang Thánh Hoá,
Chồn chân mỏi gối hãy còn ham!
Hồ Xuân Hương
Cũng như bài
Hang Cắc Cớ, bài thơ Hang Thánh Hóa của Hồ Xuân Hương,thể hiện nét trào phúng,
nghịch ngợm thật khéo léo bằng ngôn ngữ thanh, tục rất Hồ Xuân Hương, bà Chúa
thơ Nôm!
*Tên cái hang trong chùa Thầy. Truyền rằng Từ Đạo Hạnh đã hoá thân ở đây nên
gọi là Thánh Hoá.
Phàm: (có nhiều nghĩa)nói chung;thông thường; tất cả.Phàm nhân : người thường
không cói tài năng gì hết.
Đố: thanh gỗ to hoặc ống tre nằm xen ở bức vách để tăng độ cứng.
ngoàm (ngàm): chỗ đầu nối những thanh ngang vào đố. Thành ngữ “ngàm nào đố ấy”.
lườn: Hai bên cạnh sườn, hai bên mạn thuyền, hai bên cạnh của hòn đá.
Mó: dùng tay sờ , đụng vật gì.
Lạch : dòng nước nhỏ chảy ra sông, rạch.
Khe : dòng nước chảy từ trong hang núi ra.
Lam nham: xù xì không phẳng.
Bài họa của
Nguyễn Cang : THĂM HANG THÁNH HÓA
Tạo hóa sinh chi cảnh tuyệt phàm
Đố tre một mảnh lắp đầy ngoàm
Quanh khe cỏ rậm, lan mù mịt
Dưới suối rêu mờ, mó nhám nham
Sư cụ ê a ngồi gõ mõ
Sãi con gà gật đứng canh am
Tới đây mới biết chùa Thầy trụ
Mỏi gối bò lên vẫn cứ ham !
Việt
Nam cùng các nước ở Đông Á sắp đón Tết trông trăng. Cùng với một ý
nghĩa đoàn viên, mang hạnh phúc, vui vẻ cho trẻ em, tết trông trăng của
người Việt còn mang riêng màu sắc, hồn cốt quê hương với chiếc đèn ông
sao, ông tiến sĩ giấy… và đặc biệt không thể thiếu mâm quả đêm rằm. Tết
trung thu, trái cây mùa thu đang vào vụ, mâm ngũ quả dâng lên bàn thờ
tổ tiên cũng mang đậm hương sắc trái chín mùa thu. Đó là nải chuối chín
vàng thơm lừng, là trái hồng đỏ mang hi vọng, là trái na nhiều hạt đen
nhánh mang ước nguyện lộc nở, sinh sôi, là trái bưởi mang những điều mát
lành và trái lựu chứa đựng bên trong những ngọt ngào, may mắn.
Mâm
quả có xanh, có chín, như quan niệm của người xưa, màu xanh của hoa quả
mang tính âm, trái chín mang tính dương. Mâm ngũ quả là tượng trưng cho
luật cân bằng âm dương của vũ trụ.
Ngày nay, với nhu cầu thẩm mĩ
cao, để có mâm ngũ quả đẹp dâng lên tổ tiên ngày Tết trông trăng, có
khi cả chục loại quả được xếp vào đĩa, người ta vẫn chẳng ai gọi là
“khay/đĩa thập quả”. “Mâm ngũ quả” hàng trăm năm nay vẫn được người Việt
gọi tên - dù đang xa xứ hay ở quê nhà thể hiện tấm lòng, sự tôn kính
dâng lên tổ tiên, mong may mắn, hạnh phúc về với gia đình, dòng họ.
Mỗi
rằm tháng 8, người dân đất tổ Tò he (thôn Phượng Dực, xã Xuân La, Hà
Tây) lại dâng lên tổ tiên mâm ngũ quả bằng bột nặn tò he, mong một mùa
an vui, hạnh phúc.
Bên
cạnh mâm ngũ quả dâng lên tổ tiên ngày Tết trung thu, mâm quả để trẻ
con phá cỗ đêm rằm cũng là một nét đẹp riêng trong văn hóa Việt Nam.
Bà
Đào Lệ Mão, 77 tuổi, một người Hà Nội gốc ở phố Bát Đàn kể lại những
tết Trung thu từ ngày xa xưa, khi bà còn là thiếu nữ đất Hà thành: “Mỗi
gia đình quây quần ăn bữa cơm tối với các đồ cúng gia tiên, sau đó sửa
soạn mâm quả trông trăng.” Bà kể, tương truyền xa xưa, khi dân ta đang
đón Tết trông trăng, có con sư tử tới quấy phá, trong làng có ông cầm
gậy tới đánh đuổi được sư tử, cả làng làm mâm cỗ ăn mừng - đó là sự tích
cho mâm cỗ ngày rằm Trung thu.
Mâm
cỗ đêm rằm được cha mẹ bày thật đẹp cho các con, trong đó là bánh
nướng, bánh dẻo, mía, bỏng gạo và vô vàn các loại cây trái mùa thu. Các
mẹ khéo tay còn tết cho con chú cún xinh bằng trái bưởi… Mâm quả đêm rằm
là một bản hòa tấu các hương vị mùa thu, đa dạng sắc màu như lời nhắn
nhủ của mẹ cha tới các con, cuộc sống vốn là nhiều màu sắc. Cha mẹ cùng
ăn bánh, thưởng trăng, uống trà, phá cỗ cùng con, mong cho các con một
mùa an vui, một đời hạnh phúc…
Sắp
tới rằm tháng 8, các mẹ, các chị cũng sắm sửa trái cây, rục rịch nhiều
địa chỉ trên phố Hà Nội đã nhận tết cún con bằng bưởi, bày mâm ngũ quả
đẹp, nhiều trường học, khu phố cũng nhộn nhịp những cuộc thi cho các
cháu học bày mâm quả dân gian…
Cuộc sống hiện đại, thật đáng mừng khi nhiều văn hóa đẹp của Việt Nam còn nguyên giá trị trong không ít gia đình truyền thống!
Cứ mỗi dịp thu về, khi những cơn
gió dịu dàng xua đi cái nóng khắc nghiệt của mùa hạ, lòng người lại nao
nao chờ đón ngày rằm tháng Tám, hay còn gọi là Tết Trung Thu. Tết Trung
Thu không chỉ là dịp vui chơi của trẻ nhỏ mà đã trở thành nét văn hóa
đặc sắc của con người, là sợi dây kết nối giữa hiện tại và những ký ức
xa xưa. Ấy vậy mà cho đến nay vẫn chưa có ai xác định rõ ràng về nguồn
gốc của ngày Tết Trung thu.
Liên quan đến nguồn gốc của ngày lễ này có rất nhiều sự tích. Nhiều người cho rằng Tết Trung thu bắt nguồn từ sự tích vua Đường Minh Hoàng lên cung trăng.
Vua Đường Minh Hoàng – Đường Huyền Tông (Ảnh minh hoạ)
Chuyện kể rằng vua Đường Minh Hoàng (713
– 741) trong lúc đi dạo chơi vườn Ngự Uyển vào đêm rằm tháng tám âm
lịch, ngắm nhìn vầng trăng tròn và sáng trong, ông thầm ước được lên
thăm cung trăng một lần cho biết. Khi đang thưởng thức cảnh đẹp vào giữa
lúc tiết trời mát mẻ thì nhà vua gặp đạo sỹ La Công Viễn. La Công Viễn
được mọi người mệnh danh là pháp sư Diệu Pháp Thiên, là người có phép
tiên. Ông đã tâu xin làm phép đưa vua lên cung trăng.
Sau lần được lên cung trăng, vua Đường đã cho tổ chức một buổi lễ hội vào ngày rằm tháng tám
Lên đến cung trăng, vua Minh Hoàng được
chúa tiên tiếp rước, bày tiệc đãi đằng cùng hàng trăm tiên nữ xinh đẹp
vừa múa vừa hát, khúc nhạc có tên là Nghê Thường Vũ Y. Vua Đường nhờ có
khiếu thẩm âm nên vừa trầm trồ khen ngợi vừa lẩm nhẩm học thuộc lòng bài
hát và điệu múa, mong đem về hoàng cung bày cho các cung nữ trình diễn.
Nhà vua say sưa thưởng thức cảnh tiên mà
quên trời đã sáng. Pháp sư Diệu Pháp Thiên phải nhắc nhở, nhà vua mới
ra về nhưng trong lòng vẫn còn luyến tiếc.
Ngày rằm tháng tám trở thành ngày lễ tết vui vẻ của toàn dân
Về hoàng cung, vì còn vấn vương nên nhà
vua đã cho soạn ra khúc Nghê Thường Vũ Y và ra lệnh cứ đến rằm tháng tám
lại tổ chức rước đèn và bày tiệc ăn mừng. Tục ngắm trăng, xem ca múa
sau biến thành thú vui chơi đêm rằm Trung thu.
Lại có một điển tích khác cho biết nguồn gốc của Trung thu liên quan đến hai vợ chồng Hậu Nghệ và Hằng Nga.
Hậu Nghệ là một người bất tử trong khi
Hằng Nga là một tiên nữ xinh đẹp sống ở Thiên Đình và phục vụ cho Tây
Vương Mẫu. Hai người đã kết duyên vợ chồng. Sắc đẹp của Hằng Nga và sự
bất tử của Hậu Nghệ khiến những người khác ganh tỵ, họ đã vu oan cho
Hằng Nga và Hậu Nghệ trước mặt Vua Nghiêu.
Hằng Nga là một tiên nữ vô cùng xinh đẹp sống trên Thiên Đình
Từ đó, Hằng Nga và Hậu Nghệ bị đuổi khỏi
hoàng cung trở thành thường dân. Cuộc sống làm lụng, săn bắn giúp chàng
Hậu Nghệ trở thành một xạ thủ cừ khôi nổi tiếng khắp dân gian.
Bấy giờ có 10 mặt trời cùng lúc tồn tại,
mỗi mặt trời thay phiên nhau chiếu sáng trong một ngày. Tuy nhiên, tai
họa ập đến khi một ngày kia, cả 10 mặt trời cùng xuất hiện trong một
ngày và thiêu cháy những sinh linh trên mặt đất. Trước hoàn cảnh ngàn
cân treo sợi tóc ấy, Vua Nghiêu đã sai Hậu Nghệ bắn rơi 9 mặt trời, chỉ
để lại 1 cái. Chàng Hậu Nghệ tài ba đã hoàn thành trách nhiệm một cách
xuất sắc.
Hậu Nghệ tuân lệnh Vua Nghiêu đã bắn rơi được 9 mặt trăng và được trọng thưởng
Đáp lại, Vua Nghiêu đã cho chàng một viên thuốc trường sinh bất lão và dặn: “Tạm thời người chưa được uống viên thuốc này. Hãy bắt đầu cầu nguyện và ăn chay trong một năm, sau đó mới được uống.”
Hậu Nghệ làm theo lời Vua Nghiêu, cất giấu viên thuốc thật kỹ và khổ tu
tâm tính. Được nửa năm, Vua Nghiêu cho mời chàng Hậu Nghệ đến kinh
thành chơi. Hằng Nga trong lúc ở nhà bỗng phát hiện ra một vật sáng lấp
lánh trên mái nhà. Biết được đó là linh dược, nàng đã uống viên thuốc.
Vừa lúc đó Hậu Nghệ về đến cửa nhà, chàng liền hiểu chuyện gì vừa xảy
ra. Nhưng tất cả đã quá muộn, Hằng Nga bắt đầu bay về trời.
Hằng Nga sau khi uống viên linh dược đã ngay lập tức bay về trời
Với chiếc nỏ trong tay, Hậu Nghệ đuổi
theo Hằng Nga. Đi được nửa đường thì thần Gió đã cản chàng lại trong khi
nàng tiên nữ xinh đẹp tiếp tục bay về phía mặt trăng. Khi vừa đặt chân
tới nơi, Hằng Nga bỗng không thở được và viên thuốc văng ra. Kể từ đó
Hằng Nga mãi ở trên cung trăng, không thể nào trở lại trần gian được
nữa.
Hằng Nga và Hậu Nghệ mỗi người một nơi
Trong khi đó, ở dương thế, Hậu Nghệ ngày
đêm mong nhớ người vợ xinh đẹp của mình. Chàng xây một lâu đài trong
mặt trời và đặt tên là “Dương”. Ở trên cung trăng, Hằng Nga cũng xây một
lâu đài như vậy, đặt tên là “Âm”.
Mặt trăng luôn thật tròn và sáng vào ngày rằm tháng Tám để nói về niềm vui sum họp, đoàn viên của con người.
Cứ mỗi năm một lần, vào ngày rằm tháng
8, hai người mới được đoàn tụ trong niềm hân hoan hạnh phúc. Chính vì
vậy, mặt trăng luôn thật tròn và sáng vào ngày này để nói về niềm vui
sum họp, đoàn viên của con người.
Ở Việt Nam, truyền thuyết của Hằng Nga lại gắn liền với chú Cuội.
Chuyện kể rằng, xưa kia có nàng tiên nữ
vô cùng xinh đẹp và yêu quý trẻ em tên là Hằng Nga. Nàng mong muốn được
xuống trần gian chơi cùng trẻ em nhưng tiên giới không cho phép.
Một hôm, Ngọc Hoàng tổ chức cuộc thi
“Làm bánh ngày rằm”. Ai làm được bánh ngon, đẹp và lạ mắt sẽ được trọng
thưởng. Hằng Nga được phép xuống trần gian hỏi thăm cách làm bánh và gặp
Cuội – cậu bé chuyên gia nói dóc. Cuội bày cho Hằng Nga cách bỏ tất cả
nguyên liệu hòa lại rồi đem nướng lên.
Hằng Nga khi xuống trần gian đã được chú Cuội giúp bày cách làm bánh để tham dự cuộc thi do Ngọc Hoàng tổ chức
Kỳ lạ thay, những chiếc bánh ra lò có
mùi thơm phức, các em nhỏ đều tấm tắc khen ngon. Làm xong những chiếc
bánh thơm ngon, Hằng Nga vui vẻ trở về cung đình để dự thi. Nhưng Cuội
vì lưu luyến không muốn rời xa Hằng Nga nên đã nắm lấy tay nàng, muốn
giữ nàng ở lại. Một sức mạnh kỳ lạ nào đó đã kéo cả Cuội và cây đa đầu
làng lên tận cung trăng. Lên đến Cung trăng, Cuội có thể nhìn thấy bọn
trẻ đang chơi đùa. Cuội nhớ trần gian, nhớ nhà, nhớ lũ trẻ nên đôi khi
lại ngồi khóc buồn bã.
Tết Trung thu ở Việt Nam gắn liền với sự tích chị Hằng – chú Cuội
Những chiếc bánh của Hằng Nga đã giành
giải nhất và lấy tên là “Bánh Trung thu”. Nàng xin mỗi năm, cứ đến rằm
tháng tám, nàng được cùng chú Cuội xuống trần gian chơi cùng các em nhỏ.
Từ đó, Ngọc Hoàng đặt tên cho rằm tháng tám là “Tết Trung thu” – tết
của trẻ em.
Tết Trung thu, tết của tình thân, tết của đoàn viên, sum vầy.
Ngày nay, trung thu đã trở thành lễ tết
của tất cả mọi người. Đối với trẻ em, tết trung thu là dịp được rước đèn
ông sao, đèn kéo quân, được phá cỗ, được múa hát, vui chơi. Với những
người xa quê, trung thu là dịp để đoàn viên, sum họp, để trở về và cảm
nhận mái ấm gia đình.
Với nhiều người khác, trung thu và vầng
trăng sáng trong trên bầu trời như sợi dây kết nối họ với những ký ức xa
xôi nào đó, giúp họ gửi gắm những tâm tình và biết bao trăn trở, thổn
thức trong cõi trần gian của mình.
Tết Trung thu là dịp để tâm hồn người ta lắng đọng và chiêm nghiệm.
Chẳng phải nhà thơ Tản Đà đã từng viết:
“Đêm thu buồn lắm chị Hằng ơi!Trần thế em nay chán nửa rồi.Cung Quế đã ai ngồi đó chửa?Cành đa xin chị nhắc lên chơi.Có bầu có bạn can chi tủi,Cùng gió cùng mây thế mới vui,Rồi cứ mỗi năm rằm tháng tám,Tựa nhau trông xuống thế gian, cười.”
Kimberley Taylor, người phụ nữ Anh đầu
tiên đến Syria, cầm súng gia nhập nữ binh
đoàn “bảo vệ phụ nữ YPJ”, chiến đấu chống quân khủng bố ISIS, tại thành phố
Raqqa, tươi cười cho biết cô làm như vậy là để đám khủng bố này sẽ không bao giờ
được lên thiên đàng nếu bị phụ nữ giết chết.
Nữ binh đoàn này chống quân ISIS cho hai mục tiêu chính yếu, thứ nhất là
chiến đấu cho một tương lai sáng sủa hơn, với tự do và quyền của người phụ nữ
và thứ hai, là giết bọn ISIS để họ không lên thiên đàng như Kimberley đã nói.
Sau hơn mười tám tháng có mặt tại vùng có cuộc chiến tàn khốc Syria, người sinh
viên tốt nghiệp môn toán Kimberley quyết định rời quê nhà Lancashire, Anh quốc,
đến một trong những thành phố nguy hiểm nhất trên thế giới. Kimberley, 27 tuổi,
giải thích, khi người phụ nữ cầm súng ra trận tuyến như cô, họ không những chiến
đấu bằng thể xác mà còn chiến đấu chống cái giáo điều cực đoan của ISIS, cái
giáo điều cho rằng, phụ nữ không nên có tiếng nói, quyền hạn và không nên nghĩ
tới muốn sống như thế nào và những người khác sống ra sao, họ không được phép
nghĩ tới bất cứ điều gì và nói ra những gì muốn nói. Đó là lý do tại sao quân
ISIS tấn công nữ binh đoàn này một cách ác liệt và hung bạo.
Kimberley được xem như là người phụ nữ Anh quốc đầu tiên, đi đến Syria,
tham gia chống quân ISIS, có tin hàng đầu trên báo chí thế giới đầu năm nay ngợi
khen lòng quả cảm của cô. Thoạt mới đầu Kimberley chỉ định đến vùng Raqqa vài
tuần lễ nhưng rồi quyết định ở lại đó vô thời hạn, cô được binh đoàn này mời tới,
để viết bài phóng sự về cuộc cách mạng của người phụ nữ ở đây, cô đến Syria với
hai người bạn, nghĩ là chỉ ở chừng mười ngày nhưng rồi nán lại mười lăm ngày và
khi hai người bạn trở lại nhà thì cô quyết định ở lại, vì nghĩ ra là có cái gì
đó mà cô có thể là một phần của nó. Tại sao cô phải trở về tiếp tục học hỏi
sách vở về chính trị, cách mạng trong khi những thứ đó cô có thể sống thật với
cuộc đời của họ, người dân Syria, những gì cô thể làm ở đây đều có ý nghĩa và
khác biệt.
Kimberley cũng được biết tới với tên người Kurdish là Zilan Dilber, cô gia
nhập binh đoàn YJP như là thành viên của toán báo chí trong những ngày đầu,
nhưng sau đó cầm súng ra chiến đấu ở tuyến đầu mặt trận cùng với những người
con gái Á Rập và Kurdish khác. Một trong số mấy người nữ binh diễn tả cái tự do
mà cô ta có được khi cầm súng tại đây, cô cảm thấy cuộc đời mình khác biệt hẳn,
ở đây có tình bạn, sự hy sinh và chiến đấu cho mọi người, ý thức hệ của ISIS là
muốn nô lệ hóa con người, tẩy nảo trẻ con và cưỡng bức phụ nữ phải mặc toàn đồ
đen theo quy luật hồi giáo cực đoan nhưng hồi giáo chân chính không phải như vậy.
ISIS nhân danh hồi giáo làm ra những điều cuồng tín, áp chế dân chúng, ai không
tuân theo hay tỏ ý chống lại sẽ bị bắt đem ra chặt đầu. Các nữ binh cũng chia sẻ
thức ăn và chiến thuật đánh trận với nam quân nhân của binh đoàn “bảo vệ dân
chúng YPG”, mặc quân phục, khăn trùm đầu và mang súng tiểu liên.
Một cô nữ binh khác vui vẻ so sánh đời mình trước kia và sau ngày gia nhập
binh đoàn, trong quá khứ, cô thường ở lẩn quẩn trong nhà, không thể đi ra ngoài
một mình, không thể nói chuyện gì về quyền hạn của mình trừ khi cha cô ta cho
phép, đứa em trai ba tuổi xem ra được tín cẩn của cha cô hơn cô mặc dù cô là
người con gái thành niên, tới sống ở đây, cô có thể bày tỏ ý kiến riêng về những
gì mình muốn nói, hiện giờ cô là một người tự do. Thêm vào đó, con gái bị ép buộc
phải kết hôn ngay từ lúc tuổi còn nhỏ xíu, vì vậy, mục tiêu chính và tối hậu của
nữ binh đoàn là, có một đất nước tự do, khôi phục lại quyền cho người phụ nữ vốn
bị đàn ông chiếm giữ và phụ nữ nên có đủ sức mạnh và can đảm nói ra và quyết định
cái gì muốn làm. Bên cạnh việc tranh đấu cho quyền tự do cho mình, nữ chiến
binh còn cho thấy, họ có cái nhìn bên trong độc nhất khác khi ra chiến trường
mà nam chiến binh không có được, như Kimberley nói, phụ nữ có khả năng làm mọi
thứ mà đàn ông làm được nhưng không phải chỉ có vậy, họ còn có điều khác biệt
khác, ra trận, đàn ông không nghĩ tới con cái khóc lóc nhưng đàn bà luôn nhớ việc
này, nữ chiến binh như Kimberley nhìn người dân, nhìn mọi tình huống qua cái
nhìn khác hơn mà nam chiến binh có.
Với mục đích chiến đấu để giải phóng cho người dân Kurdish, binh đoàn
YPJ và YPG là một phần của lực lượng liên quân do Hoa kỳ hậu thuẩn với quân
SDF, lực lượng dân chủ Syrian, cùng đang trên đường tiến vào thành phố Raqqa,
thủ phủ của quân ISIS, hiện tại họ đã chiếm lại hơn phân nửa thành phố kể từ
ngày cuộc tấn công bắt đầu trong tháng 6 năm nay. LHQ ước lượng vẫn còn có khoảng
từ 20 ngàn tới 50 ngàn thường dân kẹt ở Raqqa và đã lên tiếng kêu gọi, liên
quân tạm ngưng bắn để LHQ có thể di tản nhiều người ra khỏi đó hơn. Với
Kimberley, chiến đấu tại tuyến đầu không có nghĩa là chỉ trực tiếp đối diện với
quân ISIS, cô chưa bao giờ nghĩ tới chiến tranh, làm sao có thể đồng ý với cái
gì tàn bạo như thế, dường như chưa có câu trả lời nhưng với nữ binh đoàn YPJ
thì mọi chuyện hoàn toàn khác biệt, sự chiến đấu của họ là để bảo vệ nền văn
hóa, đất đai, cái quyền sống và cái quyền được có một cuộc đời.
Nhiều năm trước Kimberley không bao giờ nghĩ là mình sẽ làm việc này
nhưng hiện giờ nó đã làm cô thay đổi quan niệm của mình, Kimberely được tin là
một trong những người phụ nữ đầu tiên, đến Syria, tham gia cầm súng chống lại
quân ISIS. Chuyện của Kimberley có mặt tại tuyến đầu chiến trận vừa xuất hiện
trên báo chí trong một ngày của tuần qua, cô thuật lại những gì xãy ra ngay khi
trận đánh bắt đầu, 4 giờ sáng, tiếng gọi đánh thức báo động quân ISIS tấn công
nơi binh đoàn YPJ đóng quân, trận đánh kéo dài gần 3 tiếng đồng hồ, hai người bạn
bị thương, cô hảnh diện gọi những người này là đồng chí của mình, những người
đã cùng cô kháng cự vô điều kiện. Trong buổi phỏng vấn với hảng tin Sky News ở
Syria, Kimberley nói rằng, cuộc chiến tấn công Raqqa là dịp để nói lên lý tưởng
của họ, nói cho thế giới biết sự thật của cuộc cách mạng mà họ đang theo đuổi,
theo cô, đây là bước tiến cuối cùng đưa đến sự tan rã của cái gọi là “vương quốc
hồi giáo Daesh”. Người ta tin là hiện có
khoảng chừng 15 người Anh, chiến đấu bên cạnh người Kurds nhưng Kimberley được
xem là người phụ nữ đầu tiên gia nhập nữ binh đoàn YPJ. Ba người Anh đã chết
trong khi đánh nhau với ISIS kể từ khi người tình nguyện ngoại quốc đầu tiên tới
Iraq và Syria vào mùa thu năm 2014.
Ở Anh, quê nhà của Kimberley, khó mà tưởng tượng ra gia đình của cô đã
trải qua những gì khi đối diện với tình huống này, ba cô cho biết, ông rất buồn
khi biết ý định của Kimberley, lo sợ cho sự an toàn của cô, nhưng nếu bảo cô
không được nghe theo niềm tin của mình thì không khác gì việc bảo cô cắt bỏ tay
mình đi, cô chỉ muốn thế giới thay đổi tốt đẹp hơn nhưng trong khi họ chỉ nghĩ
và nói thì Kimberley lại hành động, cô là một con người thật sự trong số hàng
triệu người và gia đình ông hảnh diện về những gì cô đang chiến đấu.
Samantha, em của Kimberley, có
chút buồn và ngậm ngùi hơn, khi bày tỏ lòng mình, cô không nghĩ là Kimberley sẽ
còn sống nhưng, nếu cô trở về nhà, về đây, một ngày nào đó, Kimberley có thể bị
xe buýt đụng, làm sao biết, cho nên cô nghĩ, tốt hơn và có ý nghĩa hơn, nếu
Kimberley chết như một người anh hùng, chết cho lý tưởng mà mình ôm ấp, tuy là
những lời nói ra cam đảm nhưng, Samantha, mắt đỏ hoe, ướt sũng, rồi gia đình sẽ
buồn đau, chịu đựng như bất cứ gia đình nào khi đối diện với hoàn cảnh như thế
này.
Các nhà nghiên cứu cho rằng, cơ
thể vốn dĩ không có bệnh tật, nhưng do thói quen sai lầm này khác làm
cho hệ miễn dịch suy yếu mà phát sinh vấn đề.
Rất nhiều thói quen hiện đại, tưởng rằng
vô hại nhưng thực ra lại rất nguy hiểm cho cơ thể. Dưới đây là các lý
do hay gặp nhất, gây suy giảm hệ miễn dịch của cơ thể.
1. Gắng sức và mệt mỏi
Mệt mỏi do quá tải trong công việc có
thể làm suy giảm hệ miễn dịch và làm giảm số lượng tế bào “diệt” tấn
công lại vi khuẩn. Cũng dễ hiểu là khi cơ thể “giảm điện thế” thì cơ
quan nào cũng khó hoạt động bình thường cả.
Mệt mỏi chán nản (Ảnh: The Spruce)
2. Tâm trạng không tốt
Tâm trạng có thể ảnh hưởng đến hệ miễn
dịch. Ví dụ, bạn bị trầm cảm kéo dài hoặc thường xuyên “gây sự” với
người khác thì bạn cũng thường phải trải qua những thay đổi về tâm
trạng. Điều đó không tốt cho sức khỏe và khiến tế bào “diệt” kém hoạt
động hơn do đó sẽ làm giảm khả năng miễn dịch.
Các nhà nghiên cứu từ Đại học California
tại Los Angeles cho biết trên ABCnews là họ đã yêu cầu 41 cặp đôi hạnh
phúc thảo luận về một vấn đề trong hôn nhân của họ trong 15 phút và phát
hiện có sự gia tăng huyết áp, nhịp tim và tế bào bạch cầu liên quan đến
miễn dịch, tất cả đều giống như khi bạn tập thể dục ở mức vừa phải. Các
cặp thường xuyên mỉa mai nhau thì lại làm giảm bớt số tế bào kháng
virus trong cơ thể, gia tăng lượng hóc môn stress, và thời gian hồi phục
thương tổn lâu hơn 40% so với người có phản ứng tích cực và trìu mến
trong cuộc tranh luận.
3. Thiếu ngủ
Thiếu ngủ (Ảnh qua: Soha)
Ví dụ hoàn hảo nhất là các sinh viên
thường lăn ra ốm sau mỗi kỳ thức đêm ôn thi dài ngày. Thiếu ngủ khiến
cho hệ miễn dịch của bạn đuối sức, và không sản sinh được các vũ khí
giúp tế bào tấn công lại kẻ gây bệnh. Nghiên cứu của Đại học Chigago tìm
thấy đàn ông chỉ ngủ 4 tiếng mỗi ngày, kéo dài 1 tuần liền sẽ làm giảm
một nửa số kháng thể chống lại bệnh cúm trong máu của họ, so với người
ngủ từ 7,5 đến 8,5 tiếng
4. Cơ thể cảm lạnh hay cảm nắng
Bị cảm. (Ảnh: dust-doctors.com)
Rất nhiều người sống ở miền Bắc Việt Nam
cảm thấy mùa đông sức đề kháng giảm đi và mùa hè nắng nóng cũng thế.
Theo lý luận hệ Kinh Lạc thì các hệ truyền dẫn thông tin điều khiển là
mạng các ống cực nhỏ chứa các chất lỏng sinh học. Khi bị cảm lạnh (Đông Y
gọi là phong hàn), các chất lỏng sinh học này đông đặc, hệ truyền tin
suy giảm nên hệ thống bảo vệ “rơ le sinh học” kém hiệu quả.
5. Lạm dụng xe hơi, xe máy và thiếu vận động
Khi so sánh những người lười hoạt động
với người đi bộ nhanh nhẹn mỗi ngày, các nhà nghiên cứu phát hiện thấy
người không đi bộ có số ngày ốm cao gấp đôi.
6. Hay dùng kháng sinh
Lạm dụng kháng sinh (Ảnh minh hoạ: oalingyu.com)
Một nghiên cứu cho thấy bệnh nhân thường
xuyên phải dùng kháng sinh sẽ bị giảm nồng độ cytokine (hormon của hệ
miễn dịch). Khi hệ miễn dịch bị chèn ép, bạn càng dễ nhiễm các vi khuẩn
kháng thuốc hoặc trở nên ốm yếu.
7. Uống không đủ nước
Không cung cấp đủ nhu cầu cần thiết về
nước cho cơ thể nó sẽ làm giảm khả năng hoạt động của một số cơ quan và
các tế bào, trong đó có hệ miễn dịch. Có một tổng kết rất chí lý của một
bác sỹ danh tiếng: “Bạn không bệnh gì cả. Bạn chỉ khát nước thôi”
8. Cơ thể không đào thải hết chất độc hại
Cơ thể khi về già không đào thải hết
những chất độc hại, nhất là khi các cơ quan như gan (xưởng tổng hợp các
chất), thận (xưởng lọc và điều hành cân bằng nội môi), đại tràng (xưởng
xử lý nước thải) đều suy yếu. Cần làm sạch các cơ quan này để khôi phục
hệ thống bảo vệ cơ thể.
9. Lạm dụng máy tính, Ipad
(Ảnh: autismspeaks.org)
Thường xuyên làm việc với máy tính với
áp lực cao khiến bạn mỏi mắt và khô mắt, thị lực của bạn bị giảm kèm
theo các triệu chứng chóng mặt. Ngồi quá lâu trước máy tính làm luân
chuyển máu kém, các cơ quan nhận không đủ năng lượng thì hệ miễn dịch
của bạn đang ở mức báo động.
10. Ít quan hệ bạn bè, thiếu nụ cười, thiếu ca hát
Ca hát với bạn bè cũng giúp cải thiện khả năng miễn dịch của con người. (Ảnh: yeah1.com)
Nghiên cứu cho thấy chúng ta càng có ít
mối liên hệ ở nhà, cơ quan và trong cộng đồng, chúng ta càng dễ ốm, bởi
trong suy nghĩ tràn đầy các hóa chất gây lo lắng.
Các nhà nghiên cứu khi tìm hiểu 275
người tuổi từ 18 đến 55, thì thấy những người có nhiều hơn 6 mối quan hệ
thì có khả năng chống lại virus cảm lạnh cao hơn 4 lần so với những
người có ít bạn bè. Ngày nay người ta có nhiều bạn ảo nhưng lại thiếu
những người bạn thực tế ngoài đời. Điều này không ổn, vì theo một nghiên
cứu mới đây của Đại học Regis cho thấy, càng nhiều bạn ảo thì càng có
nguy cơ gặp các vấn đề sức khỏe, nhất là nhiễm trùng đường hô hấp.
Ca hát với bạn bè cũng giúp cải thiện
khả năng miễn dịch của con người. Các chuyên gia từ Đại học Frankfurt
(Đức) đã thử nghiệm máu của các thành viên dàn hợp xướng trước và sau
khi diễn tập. Kết quả là, sau khi diễn tập, lượng protein, globulin
trong hệ miễn dịch và hormone chống stress – hydrocortisone – của các ca
sỹ có sự gia tăng đáng kể.
Trên đây chỉ là một số thói quen phổ
biến, còn có việc lạm dụng rượu bia, khói thuốc, ăn uống thực phẩm nghèo
dinh dưỡng nhưng đầy rẫy hóa chất… Các nhà nghiên cứu đang cố gắng nhắc
nhở bạn hãy gìn giữ tốt hệ miễn dịch bẩm sinh của chính mình.
Trong cơ thể thật ra luôn sẵn có một
Thần y và Nhà máy thuốc, và luôn biết lúc nào, ở đâu cần loại thuốc gì,
liều lượng bao nhiêu và bằng cách nào mang đến ngay lập tức. Hãy nhớ con
số trên ngàn tỷ loại kháng thể đặc hiệu khác nhau do cơ thể sản xuất
ra. Miễn là chúng ta đừng cản trở cơ thể mình hành động.
Nếu thấy xuất hiện các triệu chứng sau đây kéo dài, bạn cần
hết sức chú ý vì đó có thể là dấu hiệu cảnh báo của bệnh gan nhiễm mỡ.
Khi
gan có quá nhiều glycogen, nó chuyển hoá thành axit béo. Mặc dù phần
lớn chất béo sẽ ở lại trong các mô mỡ, nhưng một số vẫn còn trong gan.
Điều này dẫn đến bệnh gan nhiễm mỡ và đây là nguyên nhân thường gặp của
bệnh đái tháo đường týp 2. Bệnh gan nhiễm mỡ có thể được phân thành hai
loại: bệnh gan nhiễm mỡ không cồn và bệnh gan nhiễm mỡ có chất cồn.
Bệnh
gan mỡ không cồn: Nguyên nhân gây bệnh không phải là do nghiện rượu
nặng. Nó thường là di truyền trong gia đình và ảnh hưởng đến người trung
niên hoặc béo phì. Bệnh xuất hiện khi chất béo không thể chuyển hoá là ứ
đọng lại trong gan.
Gan
nhiễm mỡ do cồn: Uống rượu bia gây hại nghiêm trọng cho gan nhanh hơn
bạn tưởng. Lạm dụng đồ uống có cồn là con đường ngắn nhất dẫn tới tổn
thương tế bào thải độc. Những người nghiện rượu thường có mức gan thoái
hóa mỡ nặng, thường là độ 3 hoặc 4.
Mệt
mỏi: Bất kỳ cơ quan nào của cơ thể không hoạt động bình thường, cơ thể
sẽ cố gắng bơm thêm máu để bù lại. Điều này dẫn đến sự mệt mỏi và mất
năng lượng.
Ăn
không ngon: Đây là một trong những triệu chứng thường thấy của bệnh gan
nhiễm mỡ vì lúc này gan không tốt chức năng chuyển hóa chất trong cơ
thể. Sự dư thừa chất béo trong gan sẽ ngăn cản não kích hoạt cơn đói để
dẫn đến thèm ăn. Nếu tình trạng này kéo dài ngoài việc nghi ngờ các bệnh
khác, bạn cũng nên xem xét khả năng gan nhiễm mỡ.
Giảm cân: Điều này có thể là do chán ăn. Nó cũng xảy ra do cơ thể không thể chuyển hóa các tinh bột và chất béo hiệnnay.
Thiếu
tập trung: Người bị bệnh gan nhiễm mỡ thường bị suy nhược. Điều này là
do gan không thể loại bỏ tất cả các chất độc hại ra khỏi cơ thể. Vì vậy
mọi người thường mệt mỏi và không thể tập trung.
Các mảng màu đậm trên da: Vì gan không thể lọc chất béo và các chất khác ra khỏi cơ thể, chúng tạo ra sự đổi màu trên da. Đau
bụng: Đau đớn là kết quả của viêm gan hoặc căng gan. Tuy nhiên, triệu
chứng này không phổ biến lắm. Thông thường, nếu trong trường hợp gan
nhiễm mỡ gây đau bụng thì người bệnh sẽ bị đau tập trung ở phần trên bên
phải của bụng.
Gan
nhiễm mỡ nên chữa trị sớm. Tình trạng gan nhiễm mỡ ở thời kỳ đầu có thể
được điều chỉnh thông qua thay đổi phương thức sinh hoạt, điều chỉnh
chế độ ăn uống và luyện tập sức khỏe hợp lý sẽ khôi phục lại bình
thường.
