Năm ‘bí kíp’ giúp bạn tập trung suy nghĩ

Trên mạng Internet tràn ngập với những lời khuyên về làm cách nào để giữ được tập trung giữa biết bao nhiêu là thứ khiến chúng ta xao lãng.

Tuy nhiên, phần nhiều trong số này hoặc là hết sức không thực tế hoặc khiến bạn không nắm được tình hình nơi công sở và do đó sẽ bị phân tâm dọ đoán, suy nghĩ xem mình đã bỏ lỡ điều gì.
Thật vậy, có bao nhiêu người trong chúng ta luôn thấy rằng những gì mình làm là hứng khởi và lý thú? có bao nhiêu người trong chúng ta chịu được việc khóa mạng xã hội lại, dành cả ngày đeo tai nghe, hoặc làm việc mà không hề lên mạng?
Những lời khuyên dưới đây không có liên hệ gì nhiều với những gì mà các nhà tâm lý học khám phá về cách hoạt động của não bộ con người.Nhiều thứ mà chúng ta cho rằng mình nên làm để giúp giữ tập trung thật ra lại đi ngược với nguyên tắc hoạt động tự nhiên của não bộ chúng ta.
Do đó, chúng ta có thể học hỏi điều gì từ khoa học tập trung để làm việc được nhiều hơn, và liệu có điều nào trong số những lời khuyên thường gặp thật sự có hiệu quả?

Hãy cứ để đầu óc lan man

Nghe có vẻ ngược đời nhưng để đầu óc của bạn cứ nghĩ vẩn vơ có lẽ lại là một trong những phương cách hay nhất nếu bạn đang cố gắng tập trung.
Các nhà tâm lý học ngày càng nhận ra rằng chúng ta dành rất nhiều thời gian suy nghĩ vẩn vơ – một số con số còn chỉ ra đến 50%. Điều này khiến cho các nhà tâm lý học cho rằng việc suy nghĩ vẩn vơ không phải là lỗi hoạt động của não bộ mà chính là một phần quan trọng của hệ thống để giúp đầu óc chúng ta hoạt động tốt.
Nhìn vào bộ não có thể giúp chúng ta hiểu tại sao sự suy giảm tập trung của chúng ta là điều tốt.
Sự tập trung đòi hỏi hoạt động của một hệ thống khu vực trên vỏ não vùng trán vốn có chức năng chống lại sự phân tâm và kiểm soát những cám dỗ tự nhiên trước những điều hứng thú hơn.
Giữ cho hệ thống này hoạt động đòi hỏi có nhiều năng lượng hơn khu vực não vốn hoạt động khi chúng ta không nghĩ về những điều gì đó cụ thể. Điều không tránh khỏi là vào lúc nào đó chúng ta sẽ hết sinh khí và đó là lúc chúng ta bắt đầu nghĩ vẩn vơ.
Do đó nếu nó sẽ xảy ra thì tại sao lại không để nó xảy ra vào lúc thích hợp hơn?
Paul Seli, một nhà tâm lý học ở Đại học Harvard, đã phân biệt giữa việc suy nghĩ vẩn vơ cố ý và vẩn vơ tình cờ và cho rằng chỉ có việc tình cờ mới không tốt cho việc tập trung làm việc.
Những người hay nghĩ vẩn vơ vào lúc họ ý thức được rằng việc nghĩ vẩn vơ đó không gây ảnh hưởng gì – chẳng hạn như khi làm những việc hành chính không cần tập trung đầu óc gì nhiều – thì ít bị tác hại hơn những người mà ráng giữ cho đầu óc không nghĩ quanh quẩn, Seli phân tích.
“Nếu công việc dễ dàng thì việc suy nghĩ vẩn vơ có khả năng không gây ảnh hưởng đến công việc, mà ngược lại chúng ta còn có được lợi ích của nó chẳng hạn như lên kế hoạch và giải quyết vấn đề,” ông nói.

Bản quyền hình ảnhGETTY IMAGES

Điều này có nghĩa là cứ để cho đầu óc luôn thoải mái tự do sẽ có lợi cho chúng ta.
“Hãy nghĩ về điều gì đó không liên quan, có thể là tìm cách giải quyết một vấn đề gì đó mà bạn tự nhiên nghĩ đến rồi sau đó mới quay trở lại công việc,” Seli nói.
Để cho mình nghĩ về bất cứ điều gì đó ngoài công việc không những khiến chúng ta không cảm thấy tội lỗi trong việc suy nghĩ lan man mà còn giúp chúng ta giải quyết một số điều đọng lại trong đầu vốn là lý do khiến đầu óc chúng ta đi lan man.

Giết thời gian

Các đoạn phim vui nhộn về mèo thường được coi là một trong điều dễ gây xao nhãng nhất đối với những người làm việc một cách xuề xòa, tuy nhiên một số nhà tâm lý học lại cho rằng thật ra những hình ảnh như vậy mới giúp chúng ta có trạng thái tâm lý tốt để tiếp tục công việc.
Điều này là do cho dù bạn có say mê công việc như thế nào đi nữa thì việc giữ cho đầu óc tập trung vào những việc khó đòi hỏi phải có ý chí mạnh mẽ.
Theo một nghiên cứu mới đây thì một cách tốt để tăng cường sức mạnh ý chí là cười thoải mái.
Các thí nghiệm cho thấy những ai vừa xem một đoạn phim hài hước sẽ nỗ lực nhiều hơn và lâu hơn để hoàn thành một câu hỏi hóc búa hơn là những người xem một đoạn phim thư giãn nhưng không vui.
Nghiên cứu này kết luận rằng sự hài hước giúp tăng cường ý chí hiệu quả đến mức các công ty nên khuyến khích một môi trường làm việc vui vẻ hơn.
“Tạo dựng một không khí làm việc vui vẻ trong công ty – tức là nhân viên hoàn toàn chủ ý tìm điều gì đó vui nhộn để họ có thể cười, chẳng hạn như một email hay một đoạn clip hài hước trên YouTube, có thể là một cách giúp chúng ta nâng cao hiệu suất công việc,” ông David Cheng, một nhà nghiên cứu về lãnh đạo tại Đại học Quốc gia Úc ở Canberra, người chủ trì nghiên cứu, cho biết.
“Dĩ nhiên điều này không có nghĩa là để nhân viên tự do xem video vui về mèo suốt ngày mà thỉnh thoảng được nghỉ ngơi để cười đùa sẽ rất có ích, nhất là khi bạn cảm thấy thật sự mệt mỏi.”

Lọc bỏ các vấn đề dễ gây xao lãng

Để giữ sự tập trung đúng cách thì bạn cần phải loại bỏ mọi tác nhân gây xao nhãng bên ngoài, đúng không? Thật ra, theo một lý thuyết về sự chú tâm thì lại hoàn toàn ngược lại.
Nilli Lavie, một nhà tâm lý học tại trường University College London, đã đưa ra một lý thuyết mà bà gọi là “Lý thuyết tiếp nhận” vào năm 1995.
Lý thuyết này cho rằng có giới hạn trong việc đầu óc chúng ta tại mỗi thời điểm nhất định chỉ có thể tiếp nhận và xử lý được một lượng thông tin nhất định từ thế giới bên ngoài.
Một khi mọi chỗ trống đã được lấp đầy thì hệ thống chú tâm của não bộ bắt đầu hoạt động để quyết định sẽ tập trung vào điều gì.
Các thí nghiệm của Lavie cho thấy sẽ tốt hơn nếu chúng ta làm việc không phải trong môi trường sạch sẽ, ngăn nắp và tĩnh lặng mà là ở nơi bừa bộn và hỗn loạn.
Điều này hợp lý là vì một khi tất cả các khoảng trống tiếp nhận đã được lấp đầy thì não bộ sẽ tập trung toàn bộ năng lượng vào công việc quan trọng nhất. Lúc đó thì mọi sự xao nhãng sẽ bị loại trừ.
Tuy nhiên, vấn đề với việc áp dụng nguyên lý này là xác định được sự xao nhãng nào là cần thiết và đặt nó vào đúng chỗ khi đầu óc bạn ngồn ngộn các thứ.
Có một số phần mềm điện thoại, chẳng hạn như ommwriter hay focus@will sẽ đem đến những xao lãng âm nhạc hay hình ảnh nhưng cho đến nay chúng vẫn chưa được kiểm nghiệm trong các nghiên cứu khoa học và do đó chưa chắc chúng đã có tác dụng bằng việc bật radio lên.
Mấu chốt ở đây là cần phải khiến cho đầu óc của bạn có vừa đủ những thứ cần thiết để suy nghĩ, khiến nó không có cơ hội phân tâm sang việc khác.
Tuy nhiên, đây không phải là các dễ làm, cho nên ta không nên áp dụng thường xuyên mà chỉ nên dùng khi tất cả các biện pháp khác đều đã không hiệu quả.

Ngưng làm việc

Khi bạn không thể áp dụng được các phương cách này thì nghỉ ngơi một chút có lẽ điều cuối cùng mà bạn có thể làm.
Có rất nhiều bằng chứng cho thấy thực ra nghỉ một chút lại giúp bạn làm được nhiều hơn. Vấn đề là cần phải xác định được khi nào thì cần nghỉ ngơi, cần nghỉ trong bao lâu, và ta nên làm gì vào thời gian đó.

Bản quyền hình ảnhGETTY IMAGES

Một số nghiên cứu có từ những năm 1990 cho thấy rằng do những sự khác biệt tự nhiên trong chu kỳ tỉnh táo ở những người khác nhau, chúng ta chỉ có thể tập trung không quá 90 phút và sau đó cần nghỉ ngơi trong 15 phút.
Tập thể dục là một cách thư giãn tốt vì nó dường như giúp khởi động lại não và giúp não ở trong tình trạng tốt hơn để quay trở lại nhịp độ công việc nhất là sau khi tập, bạn uống thứ gì đó có chất caffeine. Tập thể dục ngoài trời còn tốt hơn nữa – đi ra ngoài từ lâu nay đã được cho là sẽ giúp cải thiện khả năng tập trung.
Thiền cũng là một cách. Ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy những người ngồi thiền lâu năm kiểm soát sự tập trung tốt hơn là những người không biết thiền. Họ cũng nhận biết tốt hơn lúc nào thì cần phải nghỉ ngơi.
Nếu tất cả những điều này nghe có vẻ mất thời gian thì tin tốt là cho dù bạn có tập thể dục hay không thì một cốc caffeine nhanh gọn có thể giúp cải thiện trí nhớ và sự tập trung trong thời gian ngắn.
Do đó, cho dù bạn có chọn cách nghỉ ngơi nào đi nữa thì bao giờ cũng nên đặt một ấm nước lên bếp khi bạn quay trở về bàn làm việc.

Đừng cố gắng quá mức

Khi cần tập trung vào điều gì đó trong những khoảng thời gian nhất định, thì việc ít tập trung sẽ tạo kết quả là bạn tập trung suy nghĩ được dài hơn, theo các nghiên cứu của Joe DeGutis và Mike Esterman từ phòng nghiên cứu Boston Attention and Learning Lab tại Massachusetts.
Trong các thử nghiệm, họ thấy rằng chiến lược thành công nhất để tập trung suy nghĩ được tốt là hãy thật chú ý vào vấn đề trong một khoảng thời gian, sau đó có đợt nghỉ chóng vánh, rồi lại quay trở về tập trung suy nghĩ. Những ai cố tập trung liên tục trong một thời gian dài nhìn chung sẽ mắc nhiều lỗi hơn so với những người áp dụng cách này.
Tương tự, nghiên cứu do Christian Olivers từ đại học Vrije University ở Hà Lan cho thấy khả năng tập trung của con người sẽ tốt hơn khi họ đơn giản chỉ là được yêu cầu không nghĩ về việc đang cần suy nghĩ nữa, và nghĩ về một chuyện gì khác.
Càng hiểu biết nhiều về não bộ, chúng ta càng nhận thấy rõ ràng rằng việc căng thẳng chính là kẻ thù của khả năng tập trung. Do đó, hãy để thời gian làm bất kỳ điều gì có thể giúp bạn bình tĩnh hơn, kiểm soát tình hình tốt hơn, và mọi sự tự nó sẽ trở nên ổn hơn.
Bản tiếng Anh đã được đăng trên BBC Capital.

Radio FM974:Iraq: Những Đứa Trẻ Nô Lệ Trong Tay Quân Khủng Bố ISIS

Chuyện Thế Giới Trong Tuần

Thứ Hai 30/10/2017

      Thằng bé trai bốn tuổi, đứng lẻ loi trên một khoảnh loang lỡ cỏ giữa miếng đất trống khá rộng, nơi đây nó đã có những ngày chơi đùa một mình trong im lặng. Sau nhiều năm bị quân ISIS bắt đi làm nô lệ, Lazem, cuối cùng đã được cứu thoát bình an nhưng không có ai để nó tâm sự và vài ngày trước đây, cũng chưa hề biết tên của chính mình là gì.   

    Là người của nhóm tôn giáo thiểu số Yazidis, Lazem bị bắt cóc khỏi gia đình lúc vừa mới chập chững biết đi, khi quân khủng bố ISIS chiếm phía bắc tỉnh Sinjar của Iraq vào tháng 8 năm 2014, hàng ngàn người đàn ông Yazidi bị giết, đàn bà trẻ con bị bắt và đem trao bán làm nô lệ, trong ba năm chuyện mua bán nô lệ xem ra ngày càng thịnh vượng hơn ngay cả ở thời điểm quyền hành và ảnh hưởng của quân ISIS đang trên đường thất thế, hiện trong mấy ngày gần đây,một số lớn  quân ISIS đã bị đuổi chạy khỏi thành phố Raqqa, một cứ điểm an toàn mà họ tự gọi là thủ đô, chỉ còn lại chừng vài tổ nhỏ nằm im tử thủ, cố kháng cự. Theo văn phòng giải cứu con tin của chính quyền vùng bán tự trị Kurdistan có hơn 3000 người, hầu hết là đàn bà và trẻ con vẫn còn trong tay quân ISIS, một số tìm cách trốn thoát khỏi quân ISIS nhưng lại lọt vào tay của các nhóm võ trang buôn người khác, vì lý do này, chỉ có chừng phân nửa người Yazidis được giải cứu.

    Sum họp với cha mình, ông Qassem Ali ở trại tỵ nạn Rwanga, nơi gọi là nhà của hàng ngàn người Yazidis, vốn trốn chạy khỏi sự cai trị của quân ISIS tại Sinjar, thằng Lazem ngồi yên lặng trốn nắng sau tấm nhựa làm mái lều, mười ngày kể từ lúc gặp lại gia đình, nó cũng chưa nói tiếng nào với cha mình. Bị tách biệt khỏi người thân, Lazem lớn lên học tiếng Turkmen và Thổ Nhĩ Kỳ, hai ngôn ngữ của quân ISIS hơn là tiếng mẹ đẻ Kurmanji, của cộng đồng Kurdish nói. Mới đầu quân ISIS đưa nó tới Tal Afar rồi cuối cùng lại ở Thỗ Nhĩ Kỳ, bên ngoài lãnh địa của quân này, không biết rõ làm sao Lazem tới đó, ngay cả ở Turkish, nó cũng chẳng nhớ được gì. Khởi đầu, bà vợ của một tên chỉ huy ISIS mua nó vì bà ta không có con trai, nó được xem là về nhà này để làm thằng ở đợ, Lazem nói rằng, bà này rất tốt nhưng không chịu nói gì về người chủ thứ hai, lúc nào nó cũng ngước nhìn lên người hỏi chuyện, thỉnh thoảng vuốt mớ tóc lòa xòa che trán, đôi khi để lộ ra một vết thẹo dài nhưng không chịu nói tại sao có vết thẹo đó. Người ta gọi nó là “Ghulam” có nghĩa là “con trai”, cho đến khi được về lại với gia đình và bà con xung quanh hôm tuần rồi, Lazem vẫn nghĩ “con trai” là tên của nó.

    Cũng là đứa trẻ con, Marwan, 11 tuổi, bị quân ISIS bắt ở vùng Mount Sinjar, nơi hàng trăm người Yazidis bị quân ISIS tàn sát tập thể tháng 8 năm 2014, rồi đem theo đến hết nơi này tới nơi khác, mua qua bán lại hơn 11 lần, trong ba năm rồi ở tại thành phố Raqqa, Marwan bị quân ISIS bắt làm việc nhà rồi bắt làm lính, học giáo lý Hồi giáo của ISIS và cầm súng ra mặt trận, nơi đám người chỉ huy đưa nó ra trấn ngay chốt đầu hay giữa trận chiến, hình thức áp dụng thông thường cho bọn lính trẻ con Yazidis. Marwan còn nói, ISIS huấn luyện bắn súng phóng lựu đạn, súng lục và cả lựu đạn khi nhóm giải cứu chở nó tới biên giới Syria, đưa vào trại tỵ nạn trên đất của Kurdistan Iraq, trên xe người ta cười bảo rằng, súng đại liên của Nga sô chắc là nặng lắm làm sao nó mang nổi, thằng nhỏ nheo mắt cười “không nặng đâu vì nó rất khỏe”, không lâu sau khi gặp lại nhau, hai mẹ con Marwan ôm nhau khóc ròng trước mặt mọi người, mẹ Marwan, bà Umm Marwan thổn thức nói bà suốt đêm bà không ngủ được, không ăn uống gì vì nóng lòng chờ nhìn mặt con, bản thân bà cũng đã bị quân ISIS bắt làm nô lệ, phần lớn đàn bà Yazidi bị bắt đi, thường bị quân ISIS đem bán làm nô lệ tình dục, chồng bà và người em còn bị quân ISIS giam giữ. Từ phía dãy đồi của Mount Sinjar, chiếc xe hơi chạy tới, chầm chậm ngừng lại bên đám người tỵ nạn, một người đàn ông nhảy xuống chỗ Marwan đứng, một trong mấy người bà con chỉ người này, tên ông Shrem, rồi hỏi nó biết ai đây không, Marwan ngây thơ trả lời “biết chứ, ông này là người mua nó”, mọi người cười ồ lên, “đây là người đã cứu con” nhưng thật ra, Marwan không hẳn là sai hoàn toàn vì trong suốt ba năm qua, nó đã bị chuyền tay, bán rồi mua, mua rồi bán, từ người này sang người khác, cái tự do của nó cũng đã phải trả một giá quá đắt.

    Theo lời phát ngôn nhân của chính quyền vùng bán tự trị KRG (Kurdistan Regional Goverment), khu vực phía bắc Iraq cho biết, họ đã chi trả cả triệu đô la để giải cứu người Yazidis bị bắt làm nô lệ. Những buổi chợ nô lệ của quân ISIS thường bắt đầu tại các nơi đông người tại mấy thành phố họ chiếm đóng, ở đó người Yazidis được đem ra rao bán dưới mọi hình thức, lao động, người ở đợ và cả nô lệ tình dục, một khi trốn thoát khỏi quân ISIS, người Yazidis lại lọt vào tay bọn buôn người lậu, phải thương lượng trả giá với họ để đổi lấy tự do, như em Marwan và Lazem, may mắn hơn được quân Kurdistan giải cứu nhưng con đường phục hồi đời sống bình thường xem ra không phải dễ dàng. Khi cha của Lazem, Abdu Ali, người còn tự do duy nhất của gia đình, được đưa qua Thỗ Nhĩ Kỳ gặp con, ông đã bị chính quyền nước này làm khó làm dễ, họ không tin Lazem là con trai của ông chỉ vì Lazem nói được tiếng Thỗ Nhĩ Kỳ, còn ông thì không, do đó ông phải chịu làm thử nghiệm để xác nhận liên hệ cha con, cho tới hai tháng sau ngày đó, khi có kết quả đúng, hai cha con đã trở lại Iraq.

    Giữa dãy lều tạm cư của trại Rwanga, Lazem đi tới đi lui, nhặt đôi ba hòn đá nhỏ ném xuống đường, một thằng bé trai chạy vụt đến, giang tay ôm Lazem cười, cả hai không biết tên nhau, không hiểu tiếng nói nhưng ở đây, hiện giờ, bình an với gia đình bên cạnh, hai đứa chia sẽ với nhau thứ ngôn ngữ phổ thông của trẻ con trên thế giới, đó là “chơi đùa”. Lazem vẫn còn quá nhỏ cho nên một ngày nào đó, nó có thể quên những gì đau thương mà nó đã trải qua trong tay quân ISIS nhưng với những đứa lớn tuổi hơn như Marwan, quá khó để mà quên được, nhớ lại hôm Marwan được giải cứu, khi người ta dẫn nó tới xe để đưa tới trại tạm cư, nó vùng lên chống lại, la hét “mấy người dẫn tôi đi đâu, tôi không muốn đi”, nó cố dùng sức thoát ra khỏi tay của bà mẹ, phải mất nửa giờ đồng hồ sau, người ta mới làm nó dịu xuống và hiểu là không ai chở nó bán cho người chủ khác. Phần lớn những đứa trẻ như Lazem, hay Marwan đã bị bắt giữ trong nhiều tháng có khi cả nhiều năm, không phải chỉ bởi quân khủng bố ISIS mà bởi mấy nhóm không phải ISIS có võ trang, đòi tiền chuộc, khi mà đám này thay đổi liên tục, nhóm sau hy vọng số tiền chuộc tăng nhiều hơn, nếu giữ bọn nhỏ nô lệ thêm một thời gian lâu hơn.

    Tại thị trấn Zakho, cả gia đình, họ hàng tụ tập thật đông, chờ chào mừng nó bên ngoài căn lều, Marwan cười tít mắt, Marwan lịch sự nắm tay và hôn lên má chị em nó và mấy đứa anh em bà con, trong khi đó một cụ bà kéo nó ra giữa đám đông đang vỗ tay reo mừng, bà ôm nó vào lòng hôn lấy hôn để, bà chính là ngoại của Marwan, nước mắt Marwan lăn dài trên má, những giọt nước mắt của thằng con trai và giọt nướ mắt của người nô lệ vừa được tự do, Marwan liếc nhìn mọi người trong gia đình vây quanh nó lần nữa, nó run lên, ôm chầm cổ bà ngoại, bật khóc nức nở.

    Bà lắc tay Marwan “ba con đâu, anh con đâu”, con trai bà và cháu ngoại khác của bà, những người bị bắt cóc như nó, cho dù Marwan đã về, nhưng gia đình này vẫn còn cách chia đau khổ, số phận nô lệ trong tay quân ISIS của họ vẫn còn tiếp tục ở đâu đó.

   

Thuyên Huy

Monday 30.10.2017

Tại sao khi người Nhật giúp bạn họ lại nói “Xin lỗi”?

Ở Nhật Bản, lời nói xin lỗi không hẳn là việc nhận lỗi. Xin lỗi đã trở thành một phần của văn hóa Nhật, được sử dụng trong mọi hoàn cảnh, từ công việc, ứng xử cá nhân, ứng xử nơi công cộng, ứng xử của các nhân vật nổi tiếng, của các tập đoàn lớn và ngay cả với các quan chức chính phủ. Và đáng kinh ngạc ở chỗ, khi họ đang giúp bạn bằng tất cả sự nhiệt tình và cố gắng của mình, họ vẫn nói: “Xin lỗi!”

Tại sao phải xin lỗi?

Có một phóng viên ảnh đã từng kể câu chuyện gây sốc với chị khi còn sinh sống tại Nhật Bản. Trong một lần bị lạc khỏi những người bạn và buộc phải tìm nhà ga tầu điện khi không có bản đồ và không biết tiếng Nhật, chị đã nhờ một phụ nữ bản địa giúp đỡ. Như phần lớn người Nhật khác, người phụ nữ giúp đỡ chị ngay lập tức nhưng lại không biết tiếng Anh. Cô ấy đã nói một câu gì đó trong đó có từ “Sumimasen”, nghĩa là có ý xin lỗi chị.

Người phụ nữ dẫn chị tới tận ga tầu, vẽ bản đồ và đánh dấu địa chỉ khách sạn cho nữ phóng viên, gửi gắm chị cho một người Nhật biết tiếng Anh khác và lại tạm biệt chị bằng một lời xin lỗi “Sumimasen”.

Tại sao người phụ nữ lại phải xin lỗi liên tục trong khi đang giúp người bị lạc đường một cách nhiệt tình như vậy?….Đó chính là phẩm chất Nhật Bản, cô ấy không biết tiếng Anh và không thể khiến người cần giúp hiểu được những lời mình nói nên cô ấy xin lỗi. Cô ấy cũng có việc bận nên không thể trực tiếp đưa nữ phóng viên về tận khách sạn nên lại nói lời xin lỗi. Cũng giống như nhiều người nước ngoài khác khi đến Nhật Bản, những lời xin lỗi ở nơi đây đã khiến nữ phóng viên có một cảm giác ngạc nhiên khó tả.

Với người Nhật không làm sai cũng có phải xin lỗi vì đã làm phiền người khác. Ảnh dẫn theo youtube.com

Một câu truyện khác về trải nghiệm của một người Trung Quốc làm việc tại Nhật Bản cũng gây kinh ngạc không kém:

Một ngày trung tâm kiểm soát máy ATM của Hội sở ngân hàng Nhật Bản nơi anh ấy làm việc có một vị khách cực kỳ tức giận tới làm ầm ỹ vì máy ATM đã ngừng hoạt động khi ông này cho một tờ giấy nhỏ và hơn 1 triệu yên vào cửa nhận tiền của máy.

Hội sở lập tức cử nhân viên bảo trì đi sửa chữa, tuy đã lấy được thẻ ngân hàng và tiền trả lại cho khách, nhưng qua mấy giờ đồng hồ kiểm tra và sửa chữa thì mới phát hiện ra tờ giấy nhỏ mà khách cho vào máy đã gây ra sự cố. Cấp trên của anh ấy ngay lập tức gọi điện thoại cho người khách nọ và nói: ‘Mảnh giấy nhỏ của ông rơi vào khiến máy bị ngừng lại, thật lòng xin lỗi đã ảnh hưởng đến việc chuyển tiền của ông, mong ông thứ lỗi’.”

Người Việt sẽ thấy rõ ràng ông khách đã sai khi cho giấy vào cửa nhận tiền khiến máy của Ngân hàng bị hỏng, vì sao họ còn phải xin lỗi? Nhưng người Nhật cho rằng, khách sai là việc của khách, còn việc của người làm dịch vụ là phải khiến máy vận hành lại sớm nhất có thể khi bị sự cố, họ đã mất mấy tiếng đồng hồ mới giải quyết xong thì đó là lỗi của họ.

Thậm chí còn có một câu chuyện vui về cái sự xin lỗi của người Nhật. Cô giáo dậy tiếng Nhật trong một lần giảng bài về những cách xin lỗi của người bản địa đã không thể làm cho học sinh người Việt hiểu và nhớ được từng đó cách nói lời xin lỗi trong tiếng Nhật. Cô tiến lại bàn của cậu học sinh và nói “Xin lỗi em vì tiếng Nhật khó quá!”.

Trong mọi nền văn hóa, xin lỗi là thể hiện phép lịch sự tối thiểu cần thiết khi mình gây phiền hà cho người khác, nhưng ở Nhật việc biểu đạt xin lỗi được đặc biệt xem trọng. Điều này, đã góp phần giúp xã hội Nhật Bản hình thành và phát triển tâm lý tư duy tập thể. Nhật Bản luôn mong muốn trở thành một xã duy trì được sự hài hòa, mỗi người cần phải đặt lợi ích của người khác, của tập thể lên trên hết các mong muốn của cá nhân. Nói cách khác, trong hoàn cảnh có xung đột hay phiền hà gì, người Nhật sẽ luôn nhận phần lỗi về mình dù có phải thật sự là họ có lỗi hay không. Đây không phải là một lời khách sáo cho xong mà thật sự là sự ngẫm sâu sắc về những gì mình có thể làm tốt hơn để giúp đỡ hay tránh phiền hà cho người khác.

Xin lỗi đã trở thành một phần của văn hóa Nhật, được sử dụng trong mọi hoàn cảnh từ các nhân vật nổi tiếng, của các tập đoàn lớn và ngay cả với các quan chức chính phủ. Ảnh dẫn theotheverge.com

Lời xin lỗi có khi được sử dụng để trả lời cho một email nhận được chưa quá một ngày, nhưng cũng sẽ được trả lời bằng câu: “Xin lỗi đã trả lời Anh/Chị chậm trễ”. Hay cho cuộc nói chuyện chỉ kéo dài chốc lát nhưng cũng: “Xin lỗi vì đã làm phiền tới thời gian của anh/chị”. Người nói rõ ràng không phải vì mong muốn được tha lỗi mà qua lời xin lỗi đó, thể hiện đức tính khiêm tốn và lịch sự, hai phẩm chất này được đặc biệt đánh giá rất cao ở Nhật.

Xin lỗi trong kinh doanh

Trong thời đại kĩ thuật số hiện nay, các công ty rất cẩn trọng trong việc công bố thông tin ra đại chúng. Khi công ty có vấn đề về sản phẩm, theo đúng tinh thần samurai và cũng là để bảo vệ thương hiệu và giữ uy tín, nhiều đại diện công ty đã công khai xin lỗi người tiêu dùng. Trong trường hợp, nếu để giới truyền thông lan tin trước lời xin lỗi của doanh nghiệp, công ty sẽ bị tổn thất nặng nề hơn rất nhiều. Ở một số quốc gia khác thì dường lại ngược lại, phải để giới truyền thông làn truyền gây sự chú ý trong cộng đồng rồi thì các doanh nghiệp mới mở họp báo xin lỗi cho đỡ ê trề.

Doanh nghiệp nào cũng cần phải có một quá trình để xây dựng các mối quan hệ và niềm tin đối với khách hàng. Đối với lời xin lỗi trong cuộc sống hàng ngày là quan trọng nhưng đối với công việc kinh doanh thì còn được đặc biệt xem trọng hơn. Ngay cả các thành viên chính phủ cũng đã công khai xin lỗi người dân của mình cũng như người dân các nước. Ở cấp chính phủ, người phát ngôn phải rất cẩn trọng trong việc sử dụng từ ngữ. Hai mươi năm trước, cựu thủ tướng Tomiichi Murayama đã gây được thiện cảm trong dư luận khi ông dùng từ owabi trong lời xin lỗi của mình đối về vấn đề xâm lược thuộc địa của Nhật Bản. Đó là một trong những cách thức xin lỗi trang trọng nhất và không sử dụng cho các sự việc thông thường.

Giám đốc, nhân viên hãng kem Nhật gập người xin lỗi vì tăng giá sản phẩm. Ảnh dẫn theo youtube.com

Các hình thức xin lỗi

Cơ cấu xã hội Nhật Bản có cấu trúc vững chắc, được thể hiện rất rõ qua việc sử dụng ngôn từ của họ. Hệ thống kính ngữ phức tạp thể hiện bản chất thứ bậc của xã hội Nhật Bản. Với những nhóm người có địa vị khác khau sẽ có những cấu trúc ngôn từ biểu thị tương ứng, từ trang trọng, thân thiện đến bạn bè xuồng xã. Do vậy, các hình thức biểu đạt xin lỗi cũng rất đa dạng và đầy tính lễ nghi. Khi mắc sai sót trong trong công việc, cần biểu đạt xin lỗi một cách trịnh trọng, có thể là: moushiwake gozaimasen deshita (tôi hiểu đây là điều không thể tha thứ được). Còn với các mối quan hệ bạn bè thông thường, chỉ cần sử dụng dạng câu rút gọn gomen. Với các tình huống khác nhau, có các hình thức biểu đạt xin lỗi với mức độ khác nhau.

Từ xin lỗi được dùng phổ biến hơn cả là “Sumimasen”, tương đương với “sorry” hay “excuse me” trong trong tiếng Anh, có nghĩa là “xin lỗi đã làm phiền anh/chị”. Sumimasen được sử dụng thậm chí nhiều hơn cả arigatou “cảm ơn”. Ví dụ, thay vì cảm ơn ai đó đang giúp bạn giữ cửa mở, bạn sẽ nói Sumimasen – “Xin lỗi đã làm phiền anh chị giữ cửa cho tôi”. Trước khi bắt đầu một câu chuyện họ cũng Sumimasen để “Xin lỗi vì sẽ làm tốn thời gian của bạn”. Hay thậm chí chỉ là để gọi ai hay gây chú ý cho ai, học cũng sẽ Sumimasen để “Xin lỗi vì đã làm phiền”.

Người Nhật với các tình huống khác nhau, họ có các hình thức biểu đạt xin lỗi với mức độ khác nhau. Ảnh dẫn theo wikipedia.org

***

Dù sao thì lời nói cũng chỉ là lời nói, đôi khi người ta dùng nó như một thói quen và câu cửa miệng mà thôi. Nhưng ẩn sau thói quen đó là ý thức hệ đã hình thành nên cách sử dụng ngôn từ của người Nhật Bản. Họ không chỉ xin lỗi vì mình đã sai, họ xin lỗi vì đã không thể làm tốt hơn, xin lỗi vì chiếm dụng thời gian hay kỳ vọng của ai đó, xin lỗi vì đã khiến người khác phải “để tâm” đến mình, xin lỗi vì mình đã vô ý, xin lỗi vì đủ mọi thứ. Bởi sống trong một cộng đồng thì sẽ luôn có những tương tác, sẽ luôn có sự trao đổi về quyền lời (nếu anh chiếm dụng nhiều hơn thì người khác sẽ có được ít đi), sẽ luôn có những ảnh hưởng không mong muốn tới nhiều người xung quanh.

Xin lỗi là vì luôn dám nhận phần thiếu xót về phía mình dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào. Người luôn thấy mình thiếu xót thì mới luôn cố gắng và tránh thiệt hại cho tập thể. Có lẽ vì thế mới có cái gọi là “Kỳ tích Nhật Bản”, con người nơi đây không oán trách đổ lỗi cho số phận hay cho người khác, nỗ lực không ngừng nghỉ để cải thiện bản thân, cải thiện hoàn cảnh. Bởi dù có chuyện gì xảy ra thì lỗi trước hết là ở mình, mình có thể làm tốt hơn thế, vậy hãy cố lên.

Vi Viên (daikynguyen.com)

CHỪNG NHƯ BUỒN BỎ LAI- Thơ Thuyên Huy

Mình gặp lại một chiều mưa cuối hạ

Hiên nhà người hai đứa đứng bên nhau

Cũng mấy năm chốn cũ giờ chắc lạ

Trời buồn thiu quên rụng lá thu đầu

Làng tôi đó rừng cao su Trà Võ

Xóm nhà người sông nước đục Cẫm Giang

Đường đi về ngày xưa không dám ngỏ

Để thương thầm từ đó cứ riêng mang

Người bỏ đi một mình tôi ở lại

Lá  rừng quen cũng mấy độ thay mùa

Gốc phượng già vẫn già như năm ngoái

Ngày qua ngày trông ngóng chuyến đò trưa

Buồn nối buồn ngậm ngùi bờ dốc cũ

Con ngựa đau nặng nhọc chiếc xe gầy

Cũng ngõ về tôi chờ người dưới phố

Chiều qua nhanh bối rối áo thưa bay

Phượng từng cánh tím bầm tơi tả rụng

Đường ngoài kia trời cũng đã thôi mưa

Người cúi đầu nón che vành lúng túng

Tôi nhìn theo sầu chẻ sợi đong đưa

Thuyên Huy

Tháng chín 2017

🍃🍃🍃🍃

Mời xem :HẸN VỀ NGƯỜI KHÔNG VỀ - Thơ Thuyên Huy

Khi chuồn chuồn săn ếch và nhện ăn chuột

Adrian Barnett

Nhện sói (Lycosa erythrognatha) săn một con cóc

Cách đây ít lâu có một video clip lan truyền chóng mặt ghi lại hình ảnh một con nhện thợ săn Úc đang kéo một con chuột lên vách tủ lạnh.

Đoạn video clip đó quả là quá đỉnh. Con nhện thợ săn cho thấy nó có sức mạnh đáng kinh ngạc, với những cái chân có lực quắp phi thường: mặt vách tủ lạnh thì trơn bóng không hề dễ leo chút nào.

Hiện tượng đáng sợ?

Nhưng nếu xét về vấn đề quan trọng nhất thì đoạn video clip đó cũng không phải là gì đáng kể: con nhện đó nhiều khả năng không hề giết chết con chuột. Cái đuôi cứng đờ và cái bụng rũ xuống của con chuột là dấu hiệu cho thấy nó đã chết được một lúc. Do đó, điều mà đoạn phim đó cho chúng ta thấy thật ra chỉ là một thành tích ấn tượng về khả năng ăn xác chết ngoại hạng.
Tuy nhiên, nếu chúng ta nhìn sâu hơn vào thế giới muôn loài thì chúng ta sẽ thấy rất nhiều những loài bò bằng chân đáng sợ, chẳng hạn như những loài nhện có khả năng chế ngự và giết chết con mồi có kích thước lớn hơn chúng nhiều.Một báo cáo khoa học công bố hồi 12/2016 mô tả lại sự việc kinh hoàng ở Brazil: người ta nhìn thấy một con nhện lông (Grammostola quirogai) ăn thịt một con rắn mà rõ ràng là nó đã chộp được rồi giết chết. Con rắn đó có chiều dài 39cm.

Một con nhện tarantula (Grammostola quirogai) ăn thịt con rắn cạn Almaden (Erythrolamprus almadensis)

Nhện và côn trùng về cơ bản khác biệt với con người chúng ta ở chỗ chúng không có xương sống. Còn chúng ta và các loài động vật khác như chó, đại bàng, ếch nhái… là những động vật có xương sống.
Động vật xương sống có kích thước lớn hơn nhiều so với động vật không xương sống. Ngoại trừ trong các phim khoa học viễn tưởng, không có con côn trùng nào có thể sánh với kích thước của con voi.
Do đó mà chúng ta vẫn cứ nghĩ rằng động vật xương sống sẽ ăn động vật không xương sống: chim ăn ruồi, tinh tinh ăn mối và loài ăn kiến thì đương nhiên là ăn kiến, chứ không thể có chuyện ngược lại.Ý nghĩ loài không xương sống có thể ăn thịt loài có xương sống thường khiến chúng ta rùng mình kinh sợ.
Tuy nhiên, thế giới tự nhiên thì không hề biết, cũng chẳng bận tâm đến quan niệm của con người.

Một con chim ruồi Acadia (Empidonax virescens) bị mắc vào mạng nhện

Trong tự nhiên có rất nhiều loài ăn thịt to lớn, nhanh nhẹn và thường là có độc tố mạnh nhưng lại không có xương sống.
Việc con mồi có xương sống đối với chúng không có gì quan trọng: có lẽ phần xương sống chỉ khiến chúng phải mất thêm công nhai nghiền mà thôi.

Ấu trùng chuồn chuồn

Vào 4/2016, các nhà sinh vật học ở Brazil đã lần đầu tiên ghi nhận ấu trùng chuồn chuồn ăn thịt ếch trưởng thành.
Ấu trùng chuồn chuồn là loài ăn thịt dưới nước nổi bật. Chúng thường ăn nòng nọc và điều này buộc các nạn nhân phải phát triển những chiến lược tự vệ tinh vi.
Nòng nọc của loài ếch da beo sẽ đẩy nhanh quá trình trưởng thành nếu ở hồ nước của chúng cũng có mặt ấu trùng chuồn chuồn.
Các loài nòng nọc khác thì giấu mình hay phát triển những bộ phận mang tính trang trí ở phần đuôi để lừa ấu trùng chuồn chuồn tấn công vào những nơi không mấy quan trọng trên cơ thể chúng.Ấu trùng chuồn chuồn có thể được xem là chúa sơn lâm của vùng ‘rừng rậm’ các bụi nước. Tuy nhiên không ai nghĩ rằng chúng có thể tấn công ếch nhái trưởng thành.
Nghiên cứu mới cho thấy chúng có khả năng đó. Những con ấu trùng háu ăn ngoi ra khỏi ao hồ leo lên những cây cỏ trên mặt nước rồi sau đó nhảy lên lưng ếch nhái và bắt đầu ăn sống chúng. Nạn nhân có chống cự cũng vô ích.
Việc chuồn chuồn ăn thịt động vật có xương sống không chỉ dừng ở giai đoạn ấu trùng. Các con chuồn chuồn trưởng thành cũng tham gia vào hành động này.
Chẳng hạn như người ta đã chụp được tấm hình ghi lại một loài chuồn chuồn Canada khổng lồ, được gọi là chuồn chuồn thợ săn, bắt lấy một con chim ruồi cổ hồng giữa không trung rồi ăn thịt.
Tuy nhiên, đây không phải là điều thường gặp: trường hợp duy nhất mà con người biết là vào năm 1977.

Rết Scolopendra

Một số loài không xương sống khác lại thường là loài thường xuyên ăn thịt động vật có xương sống. Trong số đó, đáng chú ý nhất là rết Scolopendra.

Con rết khổng lồ (Scolopendra viridicornis) ăn thịt con dơi nâu Argentine (Eptesicus furinalis)

Hầu hết các loài rết đều là động vật ăn thịt, nhưng rết Scolopendra đặc biệt hung hãn. Chúng có thể phát triển dài đến 30cm và có những chiếc răng nanh chắc khoẻ – thật ra những chiếc răng nanh là chân trước của chúng tiến hóa thành.
Ở các xứ nhiệt đới, rết Scolopendra sống ở hang động là sát thủ chính của loài dơi bám vào vách hang.
Rết Scolopendra bò lên trần của hang dơi và dùng nửa phần thân sau để bám vào trần hang.Phần thân này đặc biệt chắc khỏe và to bản với những móng vuốt to lớn và sắc bén ở phía ngoài để giúp chúng có thể bám chặt.
Một khi đã bám chặt được vào vách hang, rết Scolopendra thả phần thân trước đung đưa xuống dưới nằm chờ sẵn ở lối bay của dơi và chụp lấy con nào đó bay ngang qua, hoặc kiếm con dơi nào đang ngủ, lôi nó ra khỏi vách trong quá trình rết leo lên tìm vị trí săn mồi.
Ngoài dơi ra, những con rết có khí giới đầy đủ này còn được biết là cũng ăn chuột, thằn lằn, ếch và thậm chí cả rắn. Không chỉ những con rắn cỏ vô hại, loài rết này thậm chí từng được ghi nhận là hoàn toàn áp đảo loài rắn san hô Ấn Độ vốn rất nhanh nhẹn và rất độc.
Bên cạnh kích thước, một yếu tố nữa cũng làm cho loài rết này trở thành loài săn mồi có sức hấp dẫn đối với Hollywood, đó là nọc độc.

Con rết khổng lồ ăn thịt con thằn lằn (Cnemidophorus ocellifer)

Nọc độc của rết Scolopendra có chứa từ 10 cho đến 62 loại protein có thể làm tim ngừng đập hay làm rối loạn quá trình trao đổi chất bên cạnh các tác dụng khác. Một số con có nọc độc mạnh đến nỗi có thể giết chết một đứa trẻ hoặc một con chó to. Trong một trường hợp không may, một sỹ quan quân đội vô tình nuốt phải một con rết nhỏ, và ông đã tử vong.
Trong một nghiên cứu được công bố hồi năm 2014, Dragan Arsovski và các đồng sự cho biết họ tìm thấy một con rắn đầu bành cái đã chết với cái bụng bị xé toạc.

Con rết Scolopendra chui ra từ bụng con rắn đầu bành cái

Con vật không may này đã nuốt một con rết Scolopendra còn sống dài 15cm. Hành động liều lĩnh này hóa ra là một sai lầm. Con rết kia dường như đã ăn hết toàn bộ nội tạng của con rắn và sau đó còn tìm đường thoát ra bên ngoài bằng cách ăn phần thân rắn.

Bọ cạp nước

Môi trường sống dưới nước cũng có đầy những động vật ăn thịt không xương sống.
Vào mùa hè chỉ cần nhìn vào bất cứ ao hồ nào bạn sẽ thấy những con côn trùng chân dài lượn là đà giữa những lùm bụi trên mặt nước và lấy thăng bằng bằng cách tạo ra những đốm nước trên mặt hồ. Chúng sinh tồn bằng cách hút toàn bộ những chất bên trong cơ thể của những con côn trùng đã chết đuối.

Bọ cạp nước ăn thịt con nòng nọc

Tuy nhiên dưới mặt nước, ẩn giấu trong những lùm cỏ và đám lá mục là nơi trú ngụ của loài bọ cạp nước: chỉ với kích thước dài 2cm nhưng đây là loài ăn thịt chuyên phục kích bất cứ thứ gì rơi vào tầm với của chúng.
Ở những xứ nhiệt đới thì loài côn trùng này phát triển về mặt kích thước và trở thành những con bọ nước khổng lồ. Con to nhất có thể đạt đến chiều dài 12cm.
Chúng giấu mình trong những lùm bụi và sau đó phóng lên. Chúng có những chiếc vòi to như những chiếc ống tiêm, dùng để đâm vào con mồi, tiêm chất dịch tiêu hóa vào trong rồi sau đó hút lấy những phần nội tạng đã bị hóa lỏng. Những chân trước to hình dáng như cái móc để đảm bảo con mồi không có cơ hội trốn thoát.

Con bọ nước khổng lồ chén thịt con ếch

Loài bọ nước khổng lồ này ăn rất nhiều cá và nòng nọc, kể cả ếch trưởng thành và rắn nước. Thậm chí có người còn nhìn thấy chúng ăn cả rùa con.
Cả hai loài bọ nước khổng lồ và rết Scolopendra đều loài mai phục để săn mồi. Do đó mặc dù chúng ta có thể thấy rằng sự tấn công của chúng là đáng sợ nhưng ít nhất con mồi của chúng đều đã chết trước khi bị ăn.

Con rùa non trở thành mồi của con bọ nước khổng lồ

Cua săn ếch

Tuy nhiên, cua thì không “hiền từ” như vậy. Bất kỳ con vật nào “nhầm giờ lạc lối” và không thể kháng cự sẽ không thoát khỏi cái chết trước hàng ngàn cú cắp hay những cú cắn từ những chiếc hàm nhỏ.
Một ví dụ là ở Đài Loan. Một nghiên cứu công bố hồi năm 2005 cho biết một cặp ếch răng nanh Kuhl đang sinh sản đã bị bọn cua Rathbun ăn thịt. Có lẽ chúng đã quá lơ đễnh nên không để ý những con cua đang tiến đến gần.
Một trường hợp tương tự cũng được kể lại ở đảo Broughton nằm về phía bắc Sydney, nước Úc, vào năm 2013.
Giáo sư Graham Pyke thuộc Đại học Kỹ thuật Sydney phát hiện ra rằng loài ếch bụng vàng vốn đã ở trong tình trạng khẩn nguy do mất môi trường sống lại còn phải đối phó với sự xuất hiện ồ ạt hàng năm của loài cua chân nhanh sống ở bờ biển.
Chúng di cư từ những vùng có thủy triều nơi chúng vẫn hay kiếm ăn để đến chỗ có thể tận dụng nguồn thức ăn sẵn có từ cuộc tập hợp hàng năm của những con ếch bụng vàng đến mùa sinh sản và sau đó là nòng nọc mà chúng để lại.
Bạn có thể cho rằng những con nòng nọc sống xa ao hồ sẽ được an toàn, nhưng thật ra không phải như vậy.
Loài ếch độc xanh đen ở Panama đẻ trứng trong những hốc cây có đầy nước. Tuy nhiên, đã có những phát hiện cho thấy ngay cả những nơi được xem là an toàn ở trên ngọn cây cũng bị loài cua nước ngọt tìm thấy và cướp phá.
Những con cua này cũng leo lên những cành mỏng manh của những lùm bụi sát mặt nước để ăn trứng ếch nằm phủ lên những chiếc lá, nơi mà bọn ếch cái đã đẻ trứng với hy vọng rằng trứng của chúng sẽ được nở an toàn.

Bọ và nhện

Tương tự, ở vùng đồng bằng ven biển miền trung Israel, loài bọ Epomis săn tìm những con ếch và thằn lằn con để ăn thịt. Khi tìm thấy nạn nhân, chúng sẽ nhảy lên lưng con mồi và cắn vào phần dưới xương sống. Một khi con mồi không thể di chuyển được nữa thì chúng sẽ bắt đầu ăn thịt. Nghiên cứu của Gil Wizen và Avital Gastith tại Đại học Tel-Aviv cho thấy các loài động vật lưỡng cư chính là thức ăn chủ yếu của chúng.
Một loài bọ trong hang động ở Ba Lan có tên là Pterostichus niger thậm chí còn lười vận động tới mức kiếm thức ăn bằng cách tìm con mồi còn đang ngủ đông dưới lòng đất. Khi nạn nhân còn đang lờ đờ không di chuyển được thì con bọ này lần theo dấu vết chúng và dễ dàng ăn thịt con mồi.

Con bọ đen (Pterostichus niger) bắt và ăn thịt con sa giông đang ngủ đông

Kinh khủng hơn nữa là chuyện phải bỏ mạng dưới tay loài đỉa.
Đã có những bằng chứng ở nhiều nơi từ Brazil, Ấn Độ và miền nam nước Mỹ về loài đỉa bám mình vào những con ếch nhái trưởng thành: chúng giết chết những con mồi không may, ngốn toàn bộ ổ trứng ếch. Chúng thậm chí còn giết chết được cả những con rắn sọc dưới nước.
Và, dĩ nhiên, còn nhện nữa.
Nhiều người sợ nhện ở một mức độ nào đó ngay cả khi tất cả những gì chúng làm chỉ là ăn côn trùng như ruồi chẳng hạn.

Bản quyền hình ảnhMARIO MOURA

Image captionCon nhện khổng lồ (Ancylometes rufus) ăn thịt con ếch cây (Dendropsophus melanargyreus)

Yếu tố đáng sợ sẽ còn khủng khiếp hơn nếu những con vật lông lá tám chân này ăn thịt những loài động vật gần gũi với con người hơn.
Một báo cáo hồi năm 2012 cho biết chỉ tính riêng ở Mỹ người ta đã ghi nhận có 54 loài chim bị mắc vào mạng nhện, đa số là do những con nhện lớn biết đan mạng hình tròn và thuộc họ Nephila đan lấy.
Nhện cái trưởng thành có kích thước bằng cỡ ngón tay cái và mạng chúng có chiều rộng có thể rộng hơn ba mét.

Bản quyền hình ảnhPEDRO LUIZ PELOSO/VALDEMIR PEREIRA DE SOUSA

Image captionCon chim ruồi (Todirostrum cinereum) bị nhện Nephilengys cruentata) bắt

Đa số con mồi là những con chim ruồi có trọng lượng chưa đến 15g. Khi được phát hiện thì những con chim này đã bị tơ nhện quấn chặt và bị tiêm nọc độc vào. Chúng ở trong tình trạng sắp hóa lỏng và phần cơ thể hóa lỏng này sẽ bị hút sạch.
Nhện cũng có thể săn các loài lưỡng cư. Chẳng hạn như một nghiên cứu hồi năm 2010 mô tả một con nhện sói đang ăn thịt một con cóc vừa rụng đuôi.

Tại sao lại đáng sợ?

Những con nhện có kích thước lớn này nhắc cho chúng ta về tầm quan trọng của kích thước. Trong khi những loài có xương sống lớn nhất áp đảo tất cả những loài không xương sống thì vẫn có những loài không xương sống đủ lớn để ăn thịt loài có xương sống với kích thước nhỏ.

Bản quyền hình ảnhM. KNOERNSCHILD

Image captionCon nhện (Argiope savignyi) ăn thịt con dơi vòi (Rhynchonycteris naso)

Là loài động vật hữu nhũ lớn, chúng ta không quen với việc lạ đời này, nhưng những con vật nhỏ xíu như chim ruồi thì nhìn nhận khác hẳn chúng ta. Con trưởng thành bị bọ ngựa và chuồn chuồn bắt lấy hay bị những con ong vò vẽ đói mật đuổi ra khỏi những bông hoa có mật ngọt.
Thậm chí còn có ghi chép về việc những con chim ruồi đang được ấp trong tổ vốn có kích thước rất nhỏ bị ruồi ong bắt đi và đưa về tổ của chúng để làm thức ăn cho đàn ruồi ong con.
Phần lớn chúng ta đều vui khi thấy động vật có xương sống này săn động vật có xương sống khác.
Nếu một con sư tử giết chết một con hươu cao cổ, chúng ta sẽ thấy buồn nhưng không cảm thấy bất nhẫn và chúng ta sẽ mừng rỡ khi thằn lằn con thoát khỏi con rắn đang săn đuổi.
Tương tự, nếu một loài có xương sống ăn thịt loài không xương sống thì đó là điều bình thường: một con chim bắt sâu đơn giản chỉ là thể hiện khả năng sinh tồn.

Bản quyền hình ảnhKARUMAMPOYIL SAKTHIDAS ANOOP DAS

Loài không xương sống ăn thịt loài có xương sống thì lại là chuyện khác. Chúng ta cảm thấy kinh sợ khi thấy cua ăn thịt rùa con, ong bắp cày tấn công chim non còn trong tổ hay một rết khổng lồ nhai ngồm ngoàm một con dơi.
Vì một lý do nào đó mà chúng thấy cái gì đó không đúng như thể là trật tự tự nhiên bị đảo lộn – nhưng tại sao?
Có lẽ lý do là vì từ trong tiềm thức chúng ta quan niệm một sự thật tiến hóa là những động vật có xương sống khác gần gũi với chúng ta hơn là động vật không xương sống.

Bản quyền hình ảnhWILLIAM DOUGLAS DE CARVALHO/DARREN NORRIS/FERNANDA

Một con chó thì rõ ràng giống chúng ta nhiều hơn là một con rết khổng lồ. Không chỉ chúng có lông và có tứ chi mà tính tình của chúng chúng ta cũng có thể hiểu được. Chúng thể hiện những cảm xúc quen thuộc như vui mừng và giận dữ.
Đối với con người trong thời tiền sử, việc có thể đoán được cách hành xử của một con vật khiến chúng trở nên an toàn hơn đối với họ.
Tuy nhiên chúng ta không thể hiểu động vật không xương sống như chúng ta hiểu về loài chó, sư tử hay diều hâu.
Đơn giản chúng quá lạ lẫm và xa cách, hành động của chúng quá kỳ lạ và cấu tạo cơ thể chúng quá khác biệt. Chúng không có những chiếc đuôi biết vẫy vẫy và mắt của chúng không bao giờ mở to và có hồn.
Bản tiếng Anh đã đăng trên BBC Earth.

Posted by Dân News

Triển lãm về Mata Hari nữ điệp viên đẹp nhất mọi thời đại

Nữ điệp viên Mata Hari (1876-1917)Nguồn : Image: Keystone-France/Gamma-Keystone/Getty Images

Kỷ niệm 100 năm vũ nữ người Hà Lan, Mata Hari bị xử bắn vì làm gián điệp hai mang cho Pháp và Đức trong Đệ Nhất Thế Chiến, thành phố Leeuwarden nơi bà sinh ra, tổ chức một cuộc triển lãm về “nữ điệp viên đẹp nhất mọi thời đại”. “Huyền thoại và cô gái” mở ra từ ngày 29/10/2017 đến 02/04/2018.

Lần đầu tiên một viện bảo tàng trưng bày 150 tài liệu hành chính, quân sự cùng nhiều hình ảnh, vật dụng gắn liền với cuộc đời của Mata Hari. Đấy là những chứng vật làm nên huyền thoại Mata Hari, từ một cô gái hiền lãnh trở thành một điệp viên sừng sỏ nổi tiếng của thế kỷ 20.
Trong số những đồ vật được trưng bày, khách tham quan chú ý nhiều đến chiếc ghim gài áo bằng vàng, có nạm hạt trai mà Mata Hari đặc biệt yêu thích và bà đã nhờ một sĩ quan người Đức trao lại cho con gái mình, cuối 1916, khi biết là sẽ không thoát khỏi lưới tư pháp. Bên cạnh món đồ trang sức đó, là phán quyết sau cùng của tòa án, với chữ “Tử Hình” viết bằng tay. Đặt sát bên là lệnh hành quyết được ký vào năm 1917.
Ngược thời gian, bảo tàng Leeuwarden đưa khách tham quan đến với cả cuộc đời của Margaretha, từ thủa thiếu thời là cô học trò không mấy xuất sắc, cho đến lúc cô gái lấy nghệ danh là Mata Hari hay quãng đời cô được làm mẹ và cả những bức thư cuối đời, nói lên niềm tuyệt vọng của một tù nhân trước giờ bị hành quyết.
Tên thật là Margaretha Gertruida Zelle, cô ly hôn với người chồng năm 1902. Một năm sau, cô đặt chân đến Paris và cô vũ nữ từ miền bắc Hà Lan này đã nhanh chóng chính phục Kinh Đô Ánh Sáng. Với cách uốn mình độc đáo, với y phục rất nhẹ nhàng đầy gợi cảm, Margaretha trở thành một chủ đề bất tận của làng báo Paris, làm điên đảo biết bao tâm hồn. Trong số ấy có rất nhiều các bậc vương tôn công tử và kể các các quan chức trong chính quyền Pháp đầy thế lực.
Năm 1916 do mang nợ quá nhiều, Mata Hari chấp nhận để một vị mạnh thường quân người Đức trả nợ cho cô, đổi lấy nhiều thông tin tình báo moi được từ các quan chức Pháp. Từ một vũ nữ có sức quyến rũ khác người, Mata Hari nhẹ nhàng bước vào thế giới của các nhà điệp viên, mang số hiệu H21.
Ngày 15/10/1917 Margaretha bị đem ra xử bắn ở Vincennes vì tội gián điệp. 41 tuổi, Mata Hari vĩnh viễn đi vào huyền thoại.

Posted by Dân News

Mời Đọc : Ký Ức Về Viện Hán Học (Huế)

1. Viện Hán Học Huế của VNCH dưới cái nhìn của một trí thức trẻ Miền Bắc
2. Viện Hán Học Huế của VNCH dưới cái nhìn của một trí thức trẻ Miền Bắc (tiếp theo)

Các Giáo Sư và SV Viện Hán Học Huế trong lễ Khai Giảng niên khóa 1961-1962 tại Phủ Nội Vụ - Huế)