GIÀ KHÚ ĐẾ (Phiếm của Song Thao

Bạn bè tôi, bỏ rẻ cũng đã tám chục niên kỷ. Người đời bảo già rồi. Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc chơi ác hơn. Trong bài viết “Già… Khú Đế”, ông luận như ri: “Già khú là giai đoạn một, thêm một bước nữa thì gọi là “già khú đế”. Khú, từ điển tiếng Việt bảo là “để thâm lại và có mùi hôi”, thí dụ dưa khú, tức là một thứ dưa để lâu quá, sắp hư. “Khú đế” là “vua” của khú, hơn hẳn các khú”.

Tám chịch hay hơn nữa có phải là già khú đế không, hình như không ai trong chúng tôi nghĩ như vậy tuy mỗi lần tụ họp với nhau là một kịch bản khác. Gần như toàn thể chúng tôi đều là những vận động viên môn thể dục dụng cụ. Ông thì chơi gậy thường, ông gậy bốn chấu, ông chơi môn đẩy cái walker, có ông chơi nguyên chiếc xe lăn. Kềnh càng như vậy nhưng vẫn vui vì còn được nhìn thấy nhau. Già đâu mà già! Tuổi chỉ là những con số!

Theo phép lịch sự đương đại, người ta không nên hỏi tuổi một phụ nữ. Tôi muốn thêm vào một chút: người ta cũng không nên hỏi tuổi một người cao tuổi. Phiền phức cho các bậc quân tử lắm. Ngày xưa ngài Nguyễn Công Trứ khi bị gái nhí hỏi tuổi đã lách: ngũ thập niên tiền nhị thập tam. Năm chục năm trước tớ hăm ba!

Bậc con cháu của Uy Viễn Tướng Công ngày nay là ông Hoàng Lộc còn tổ cha hơn tiền nhân:

cứ muốn chơi ngon hơn ngài Nguyễn Công Trứ

bảy ba tuổi lập thiếp mà kể vô

ta tám mươi còn lăm le cưới vợ

một đời tròn vẫn ngạo nghễ trượng phu

Già khú đế mà vẫn em chã bởi vì ta cứ nhất định vẫn còn giơn. Già là chuyện của… tha nhân, ta vẫn không suy xuyển. Cái mặt ta ngày nào không soi gương, có già chi mô. Ông bạn xưa, trong thời covid giãn cách, hai ba năm mới nhìn thấy, ôi sao mà ông lại xuống cấp như dzậy? Trong mắt ta, chỉ có người khác già, ta không già, nói chi tới già khú đế. Ông bác sĩ họ Đỗ thiệt thà quá độ. Ông nói huỵch toẹt: “Già nó xồng xộc trên trời rơi xuống, dưới đất vọt lên. Không những xồng xộc nó còn gia tốc, tàn bạo như cơn sóng vỗ vào bờ đá, vội vã để mau chóng nhập vào dòng nước cuồn cuộn đuổi theo sau. Nó mạnh mẽ và tàn nhẫn tung tóe, tan tác, lắng chìm, không một chút xót thương. Nó lãnh đạm bởi nhiệm vụ nó phải thế. Nó thú vị bởi nó không phân biệt: Giàu nghèo sang hèn, da trắng da đen… Còn ta, ta chần chờ, chểnh mảng, làm ngơ. Hãy đợi đấy. Đi đâu mà vội. Không đâu! Một hôm già bỗng chuyển hệ sang già… khú, rồi khú đế đột ngột làm đảo lộn mọi tính toán… Già đến đột ngột và tàn bạo. Như một cơn động đất, không cần phải hỏi han, không cần báo trước. Như một cơn bão dữ, thổi ào qua, cuốn tất cả không thương tiếc. Khi nó khú đế, nó sẵn sàng làm ta trở nên lố bịch, buồn cười, ngớ ngẩn, đáng thương. Khi nhìn quanh những người già khú đế mà còn khỏe, ta nghĩ ta chắc cũng sẽ như họ. Còn lâu! Số người như vậy rất hiếm!”.

Già thời xưa khác thời nay. Tuổi tác nơi các cụ là cái túi kinh nghiệm sống mà người trẻ phải học hỏi để sống với đời. Ngày nay, thế giới thay đổi tàn bạo, cứ vài năm nó lại mang bộ mặt khác, kinh nghiệm là thứ không có chỗ xài, con người phải hối hả chạy theo để thích nghi. Già chỉ còn là mớ tuổi nặng chình chịch đè trên vai. Anh già, nhất là già khú đế, bị đá ra bên lề cuộc sống, chẳng còn là một con ốc trong bộ máy, chẳng còn chút giá trị kinh tế. Đành tiếc nuối tuổi trẻ. Ông Quan Dương vớt vát:

Trước khi anh trở thành già

Đương nhiên cũng trẻ như là em thôi

Trước khi bết bát quá trời

Suy ra anh cũng một thời trai tơ

Thế gian biến đổi đâu ngờ

Đang ba hoa bỗng dại khờ không hay

Đang ma giáo cỡ như vầy

Trở thành cục bột trong tay em cầm

Hỏi sao kỳ lạ thế em

Anh mà biết được chết liền một khi.

Tôi đọc được một câu “danh ngôn”, không biết của ai. “Ai cũng có tuổi trẻ nhưng không phải ai cũng có tuổi già”. Phải có phúc có phần mới được già. Vậy mà dân già vẫn có mặc cảm là ăn hại đái nát, chẳng ra cái chi chi. Chỉ được cái sản xuất ra hơi là tài. Không biết sao mà anh già nào cũng cứ nổ bôm bốp một cách dễ dàng. Chẳng thua chi bò. Các nhà khoa học đã nghiên cứu và chỉ đích danh loài bò thải khí nhiều gây hại cho môi trường. Họ chữa bệnh… thải bằng cách cho bò ăn những thực phẩm khiến không tạo ra khí. Chưa thấy các nhà khoa học nghiên cứu về sự tum tủm liên tu bất tận của các cụ già khú đế. Tuy cho nổ, khi thì bùm bụp lúc tỉ tê ai oán, nhưng cái sự nổ của anh già rất vô duyên. Chẳng mùi mẽ gì! Có lẽ vì người già, cũng như chai nước hoa, càng để lâu càng phai mùi.

Tôi có trong tay một số sách của nhà… già học Đỗ Hồng Ngọc: “Gió Heo May Đã Về…”, “Già Ơi… Chào Bạn”, “Những Người Trẻ Lạ Lùng”. Tập nào cũng mỏng, mỏng như những ngày còn lại của người già. Nhưng không thấy ông bác sĩ này lý giải về sự tự do tút tít này của mấy anh già (Tôi chỉ nói tới mấy anh già vì phép lịch sự, các chị già chắc cũng tỉ tê như ai). Có lẽ vì ông chuyên ngành nhi khoa! Trước năm 1975 tôi đã từng đưa con tới phòng mạch của ông nhiều lần. Bệnh nhi đông nghẹt, la khóc điếc tai. Ông là một bác sĩ chữa bệnh trẻ em rất mát tay. Có lẽ vì vậy ông làm lơ với sự tưng bừng ồn ào của mấy anh già. Từ đâu mà ông nhảy phóc từ trẻ tới già, ông đổ tội cho tôi và đồng bọn, những người mang con cháu tới phòng mạch của ông. “Tôi đo tuổi mình qua cách xưng hô của các bà mẹ bế con đến khám bệnh. Trước đây họ gọi tôi bằng anh, sau gọi bằng chú, rồi bằng bác, và rồi mới đây thôi, một chị hãy còn rất trẻ đưa bé đến khám bệnh, lúc bé la khóc, chị dỗ nín đi cho ông ngoại khám con, thì tôi mới biết mình lên đến ông ngoại rồi mà không hay”. Khi bác sĩ đã thành “ông ngoại”, chúng ta mới được đọc những bài viết về tuổi già đặc sắc của ông. Ông gọi là tuổi “hườm hườm”. Tôi yêu chữ “hườm hườm” này quá! Nghe như trái còn bám víu trên cành.

Một trong những người hườm hườm là ông Khai Trí, một nhân vật mà người Sài Gòn xưa ai cũng biết. Ông chủ trương quên tuổi, nhất định không có cái gọi là tuổi già. Theo ông chủ nhà sách và nhà xuất bản nằm trên đường Lê Lợi này thì hồi 20 – 30 tuổi người ta còn quá trẻ, 30 – 40 thì đang trẻ, 40 – 50 hãy còn trẻ, 50 – 60 trẻ không ngờ, 60 – 70 trẻ lạ lùng và trên 70 là trẻ vĩnh viễn!

Khỏe re! Nhưng mấy người nghĩ được như vậy. Thường khi chúng ta ở độ tuổi 60 trở lên, độ tuổi theo Liên Hiệp Quốc là già, chúng ta thường quay đầu lại, tiếc cho 60 năm trước đã trôi đi mất. Tuổi hườm hườm là một khúc quanh quan trọng của đời người. Không phải mọi người tới tuổi 60 đều cảm thấy như nhau.

Trước hết, nam nữ cảm thấy khác nhau. Chuyện này ai cũng đoán ra. Đang xí xọn, ăn diện bỗng thấy mình xuống cấp. Da dẻ nhăn nheo, mắt bớt…bồ câu, thân thể hết mượt mà, đời còn chi vui. Đức ông chồng cũng dzậy, ngớ nga ngớ ngẩn, râu tóc bạc trắng, nói năng lỗ mỗ, chẳng còn chút phong lưu rất mực của những năm xưa. Vậy là cãi nhau tía lia. Dưới mắt đức ông chồng, bóng hồng thướt tha năm xưa giờ đã hết hồng, lại thêm chút đanh đá khó ưa khiến gai mắt. Cãi không lại, im đi cho nó lành khiến trầm cảm, bực bội. Nghĩ tới thời trai trẻ huy hoàng, lịch lãm một cây mà ứa nước mắt tiếc nuối. Vậy là stress cả hai!

Lại phải tham vấn ông bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc. Ông viết: “Có ít nhất bốn loại stress thường gặp ở tuổi chớm già, ấy là stress về sinh lý, do những dấu hiệu hiển nhiên của tuổi tác mà dù ta tìm mọi cách để chối bỏ nó vẫn cứ lù lù xuất hiện, như tóc cứ bạc, răng cứ lung lay, lưng cứ nhức mỏi. Stress về văn hóa do cách xã hội đánh giá vai trò của người già, bởi vì người già không phải ai cũng đạt nhân như Nguyễn Công Trứ: “gót tiên đeo đủng đỉnh một đôi dì / bụt cũng nực cười ông ngất ngưởng”. Stress về kinh tế cũng không phải là không đáng kể, đặc biệt ở vào tuổi chớm già mà một số người công ăn việc làm không ổn định hoặc bị thất nghiệp. Và cuối cùng là stress về tâm lý, cảm thấy mình bị hẫng, bị mất đi tuổi trẻ, chỉ còn trống vắng, chỉ còn nhàm chán”.

Chúng ta đang ăn nhờ ở đậu nơi xứ người. Khác phong tục tập quán, khác văn hóa, khác lối sống nên chuyện stress càng thêm trầm trọng. Thế hệ chúng ta, nửa đời trước sống trong nước, nửa đời sau sống nơi nước người, chúng ta dễ chơi vơi. Chơi vơi dẫn tới chới với. Đang sống trong một xã hội mà câu “kính lão đắc thọ” được mọi người tôn trọng, chúng ta bị bỏ vào một xã hội mà sự bình đẳng là kim chỉ nam của cộng đồng. Cái già của chúng ta mất giá trị trong nền văn hóa mới. Trong nước, tuổi tác được kính trọng, chúng ta tự hào với tuổi tác. Tuổi tác tỷ lệ thuận với sự kính trọng. Chúng ta tự hào khi khoe tuổi với cộng đồng. Có khi còn ăn gian, thêm một tuổi mà ta gọi là tuổi ta.

Người già bản xứ khác hẳn. Đừng hỏi tuổi họ, cả đàn ông lẫn đàn bà. Họ giấu tuổi, thứ chỉ dấu… già. Họ làm mọi cách để níu tuổi trẻ: ăn mặc đúng mốt, nước hoa ngào ngạt, đi đứng thẳng thớm, cười nói lịch lãm. Họ làm trẻ trong khi chúng ta cố làm cho già hơn. Già rồi, ăn mặc sao cũng được nhưng nói năng phải giữ ý tứ, điệu bộ phải đường bệ, thỉnh thoảng ho lên một tiếng cho oai.

Giới già chúng ta bị ném vào một môi trường sống khác biệt với môi trường đáng lẽ chúng ta phải sống. Chênh vênh thiệt chênh vênh. Chuyện nhức nhối nhất trong mỗi gia đình người Việt chúng ta nơi nước người là chuyện đưa cha mẹ vào nhà già. Người già bản xứ coi chuyện vào nhà già là chuyện dĩ nhiên. Tiện cho cả cha mẹ lẫn con cháu. Nhưng phần lớn các ông bà già người Việt lại khác. Họ thất vọng tràn trề khi con cái đề nghị đưa vào nhà già. Họ có cảm tưởng bị bỏ bê. Họ nghĩ con cái bất hiếu khi vứt các đấng sinh thành vào nơi lạ hoắc, không ai thân thuộc, không ai sáng tối vấn an. Chỗ sống của họ phải là trong gia đình, giữa con cháu, cơm bưng nước rót, được hầu hạ tới bến. Họ không cần biết tới hoàn cảnh của con cái: vợ chồng đi làm từ sáng tới tối, cháu chít đi học suốt ngày không có thời giờ hầu hạ ông bà cha mẹ như cuộc sống trong nước.

Có người cố chấp, không chịu hiểu cho con cháu. Nhưng cũng có người hiểu và chấp nhận. Trong bài “Câu Chuyện Của Một Người Già Nhưng Dành Cho Những Người Chưa Già”, tác giả Tuệ Tâm đã chấp nhận. “Ngày mai, tôi phải đi viện dưỡng lão… Không phải bất đắc dĩ, thì tôi cũng không muốn đi viện dưỡng lão đâu. Nhưng mà từ khi sinh hoạt hàng ngày không còn có thể tự xoay xở, mà con gái vừa làm việc bận rộn vừa phải chăm sóc cháu trai, không rảnh để quan tâm mình, đây dường như là sự lựa chọn duy nhất đối với tôi. Điều kiện sống ở viện dưỡng lão không tệ: một mình một gian phòng sạch sẽ, được lắp các đồ điện đơn giản thực dụng, đầy đủ các loại phương tiện giải trí; đồ ăn cũng ngon miệng; phục vụ rất chu đáo, bày trí xung quanh cũng rất đẹp. Sống trong nhà, kim chỉ cái gì cũng không thiếu, rương hòm, ngăn tủ, ngăn kéo đều đầy ắp các loại đồ dùng. Quần áo bốn mùa, đồ dùng bốn mùa, chồng chất như núi; tôi thích sưu tầm, tem sưu tầm đã thành từng chồng lớn, ấm tử sa cũng đã hơn mười cái. Còn có rất nhiều vật linh tinh cất giấu, nào là ngọc bích, hạt óc chó, vật trang sức. Đặc biệt là sách, cả một mặt tường là giá sách, chật kín đầy ắp; rượu ngon thì Mao Đài, Ngũ Lương, rượu Tây cũng phải mấy bình. Viện dưỡng lão chỉ có một gian phòng, một cái tủ, một cái bàn, một giường, một ghế sô pha, một tủ lạnh, một máy giặt, một TV, một bếp điện từ, một lò vi ba, căn bản không có chỗ để lưu giữ của cải mà mình tích lũy. Trong chớp mắt, tôi đột nhiên cảm giác được: những của cải này đều là dư thừa, chúng cũng không thuộc về mình”.

Tác giả đã cắn răng bỏ lại tất cả nhưng không tiếc nuối. Của cải trần gian là của trần gian, khi cần buông thì phải buông. Một đời tích lũy, tưởng những thứ đó là ruột thịt không bao giờ rời được nay bỗng ngộ ra những gì tưởng là của mình đều không phải là của mình. Khi sống với chúng, mình quấn quít với chúng, nhưng khi phải rời chúng, mình cũng phải chấp nhận buông.

Buông là một hành động không dễ gì thực hiện nhưng là một hành động phải làm của người biết lẽ vô thường, biết sống thuận theo lẽ trời.

Thế hệ chúng tôi, như đã nói ở trên, bỏ rẻ ra cũng tám chịch có hơn, kể như đã hưởng đủ lộc trời. Con số đó nằm trên cáo phó có thể được coi là con số đã trọn vẹn. Chúng tôi chừ như những mục tiêu bắn tỉa của anh thần cầm lưỡi hái. Nay anh tỉa người này, mai anh tỉa người khác. Trước sau cũng một ngày nào đó. Ừ thì một ngày nào đó!

05/2022

 

Khám phá hang động xanh huyền ảo ở Italia

Khám phá hang động xanh huyền ảo ở Italia

Nằm trên đảo Capri ở Italia, hang động Blue Grotto trở thành điểm du lịch hấp dẫn và là nguồn cảm hứng sáng tác cho các nghệ sĩ trong nhiều thế kỷ.

Đảo Capri

Lối vào hang động

Ánh sáng tự nhiên trong động có màu từ xanh sáng đến màu ngọc lục bảo, tùy thuộc vào điều kiện ánh sáng và vị trí trong hang.

Ánh sáng trong hang động Blue Grotto đến từ hai nguồn. Đầu tiên là lỗ trên thành hang và nằm sát mặt nước với đường kính khoảng 1,5 m. Một số thuyền nhỏ có thể vào bên trong hang qua lối này.

Nguồn ánh sáng khác đến từ lỗ ngầm dưới mặt nước. Nó có kích thước lớn khoảng 10 lần so với lỗ nhỏ trên mặt nước.

Khi thủy triều dâng cao hay biển động, hang động nổi tiếng này không thể tiếp cận. Nó cũng từng đóng cửa đối với du khách trong quá khứ do tình trạng ô nhiễm nguồn nước.

Blue Grotto không phải là hang động xanh duy nhất trên đảo Capri hay trên thế giới, nhưng nó thực sự nổi tiếng. Tại đây, du khách có thể trải nghiệm ánh sáng tự nhiên màu xanh vô cùng huyền ảo.

Hang động Blue Grotto nổi tiếng từ thời La Mã và được sử dụng bởi Hoàng đế Tiberius trong những lần ông nghỉ dưỡng tại Capri. Những bức tượng của hoàng đế La Mã cũng được tìm thấy trong hang.

Hang động nổi tiếng này cũng xuất hiện trong nhiều cuốn sách như Newbery Honor, Red Sails to Capri,…

Vào mùa cao điểm du lịch, thuyền chở du khách có thể phải xếp hàng dài để chờ tới lượt vào trong hang.

Thời gian chờ đợi có thể kéo dài từ 1 đến 2 giờ, nhưng tổng cộng thời gian du khách trải nghiệm trong hang chỉ vài phút.

Nhiều du khách tỏ ra khó chịu khi phải chờ đợi và cho rằng hang động chỉ là bể nước xanh nhỏ không đáng phải tốn nhiều thời gian để xem nó. Trong khi đó, những người khách bày tỏ sự ngưỡng mộ với hang động Blue Grotto bất chấp họ phải mất nhiều thời gian chờ đợi.

Mời Xem 

1/ :Zanzibar – Một Singapore bị đánh mất! (Nghiên Cứu Lịch Sử) 

2/  Thăm biên giới với “nước lạ” - Mạc văn Trang

 

 

GỞI CÔ GIÁO TRẺ KHÓ THƯƠNG - Thơ Nguyễn Mộng Hòa Bình

GỞI CÔ GIÁO TRẺ KHÓ THƯƠNG

Cắn đứt lìa sợi tóc
Mùi bồ kết dậy thì
Qua đèo cao cuối dốc
Bởi dạ vẫn hoài nghi

Mắt long lanh những mộng
Ươm hạnh phúc hương hoa
Nâng niu dâng đời sống
Dấu ngàn mù mù xa

Ta cắn đôi môi ướt
Hồng hơn tuổi lớn khôn
Máu đi về xuôi ngược
Trong hồn ta hoàng hôn

Từng ngón tay thon trắng
Ta ô uế phong trần
(Không van trời thôi nắng
Vài chút gió bâng khuâng)

Đầu ngón chân cảm giác
Yên dạ thảo tinh sương
Qua vũng lầy bát ngát
Trao giữ chút phấn hương

Nước mắt thấm vai lạnh
(Như sợ cánh vạc bay)
Ta cười đuôi con mắt
Đẫn đờ xa xót cay

Nuốt trôi dăm sợi tóc
Bằng hồ mắt sáng ngời
Mong biến thành chất độc
Đông lạnh máu hồng tươi

Vỗ về em ngủ yên
Ta quên ta lận đận
Đã cuối vườn thượng uyển
Hoa bưởi nở phân vân?

Chim sơn ca thức giấc
Bên hiên đời ngu mê
Ta già nua dậy trễ
Quên cười nụ vân nghê

Mê hoặc em tội lỗi
Ta quên bẵng hiền thê
Để nghìn sau bối rối
Nhánh buồn trổ xum xuê

Đến nhà thờ xưng tội
Đừng òa khóc nha em
Bởi Chúa đà quá khổ
Bởi đinh cũng rỉ hoen

Tóc sẽ phai dặm ruỗi
Cùng ngày tháng với người
Kinh cầu an tưởng nuối
Trăng xa tuyệt thanh tươi

Ta quỳ làm dấu thánh
Định kể tội tình mình
Chúa ngoẹo đầu thảm não
Nên ta cũng lặng thinh.

NGUYỄN MỘNG HÒA BÌNH

(Trong giai phẩm Xuân SPSG 1974)

 

Đôi Giày Màu Hồng - Song Chi

 

Mỗi ngày, trước khi đi làm, Mẹ bế Nó đặt vào cái ghế xoay cạnh cửa sổ, cái ghế mà Mẹ đã đóng thêm một miếng ván vuông nhỏ kéo ra kéo vô được để làm thành cái bàn cho Nó, trên đó Mẹ đặt tập giấy, cây bút chì, hộp chì màu, cục gôm. Thêm cái chìa khóa cửa và chiếc điện thoại cũ, loại thường, không phải smart phone. Thức ăn đã được nấu sẵn, để trên bàn trong bếp. Nước lạnh, nước ngọt có trong tủ lạnh. Cả ngày Nó ngồi đó, hí hoáy vẽ hết bức tranh này đến bức tranh khác. Khi nào đói Nó chỉ cần chống hai tay vào cái giường gần đó làm điểm tựa, quẳng thân mình xuống đất, dùng hai tay đẩy người lết đến bên cái bàn trong bếp, lại bám lấy cái ghế khác, quẳng thân mình lên ghế, rồi lấy hộp thức ăn, bỏ vào trong microwave. Buồn đi tiêu, đi tiểu thì có cái bô đậy nắp để sẵn trong toilet. Nếu có chuyện gì xảy ra thì Nó lết đến bên cửa, nhướn người lên đút chìa khóa vào ổ, lết ra ngoài, bám vào từng bậc cầu thang dẫn lên mặt đất rồi lết ra cửa trước, đập vào cửa gọi bà chủ nhà, một người phụ nữ gốc Pakistan, Hồi giáo, luôn luôn bận rộn suốt ngày với việc nhà và ba đứa con nhỏ trong lúc ông chồng đi làm, công việc của ông ta là lái xe bus. Trong thế giới của Nó, mọi thứ đều được đặt biệt danh cho dễ nhớ. Bà chủ nhà có dáng người thấp, tròn tròn như trái banh, lúc nào cũng chùm khăn trên đầu được đặt tên là Banh Trùm Đầu. Còn ông chồng là Bụng Bia. Ba đứa con, hai trai một gái, khoảng 6, 7 tuổi và 2 tuổi, lần lượt được đặt tên là Tóc Xoăn-đứa con gái, Chân Khẳng Khiu-đứa con trai và Bi Ve-vì hai con mắt nó đen lay láy, tròn xoe như hai hòn bi ve.

Mẹ đã dặn đi dặn lại có chuyện gì hãy mở cửa bò ra ngoài gọi bà chủ nhà. Hoặc nhắn tin cho Mẹ. Nhưng chẳng có chuyện gì để Nó phải bò ra ngoài hay phải nhắn tin cả. Ngày nào cũng thế, tháng nào cũng thế, chả có chuyện gì xảy ra. Nhưng Mẹ vẫn lo lắng. Mẹ dặn cả bà chủ nhà Banh Trùm Đầu. Thỉnh thoảng khi ra sân đi đổ rác hoặc lấy thư trong hộp thư ngoài cổng, Banh Trùm Đầu lại đi vòng qua cửa sổ tầng hầm, khom người nhìn xuống để xem Nó có làm sao không. Cũng có khi Banh Trùm Đầu đi xuống mấy bậc cầu thang gõ gõ lên cửa lớn, khi Nó mở ra, Banh Trùm Đầu đưa cho Nó mấy cái bánh chiên, bên trong có hành, nhờn nhờn mỡ, hoặc một chén cơm trộn với các loại đậu, thịt gà, khá nặng mùi gia vị. Nó không thích những món đó, nhưng Nó không hề tỏ thái độ. Khuôn mặt Nó rất ít khi biểu lộ điều gì.

Căn hộ nhỏ Mẹ con Nó thuê nằm ở tầng hầm (basement) của căn nhà gỗ nhỏ hai tầng, thêm một tầng áp mái. Gia đình Banh Trùm Đầu chỉ sống ở tầng trệt, còn lại cho thuê tất. Mẹ giải thích, ở xứ này phần lớn những ngôi nhà đều có tầng hầm như vậy, thường thì họ để làm nhà kho, nhưng với một số người, nhất là dân nhập cư, họ sửa chữa lại cho thuê để kiếm thêm thu nhập.

Căn tầng hầm hai mẹ con Nó ở một nửa chiều cao thấp hơn mặt đất, phần cao hơn mặt đất khoảng thước rưỡi, và cửa sổ thì chỉ cao hơn mặt đất khoảng 30 cm. Ngồi bên trong nhìn ra cửa sổ Nó chỉ thấy chân người đi qua. Không bao giờ thấy mặt nếu như họ không tình cờ ngồi thụp xuống nhìn vào. Nhưng cũng không có nhiều người đi qua vì cửa sổ mở ra con đường vắng phía sau, bên kia đường là một khu đất trống. Tuy nhiên đó là cả thế giới bên ngoài của Nó.

Cái thế giới ấy chuyển từ mùa này sang mùa kia. Mùa đông là mùa Nó ghét nhất. Không phải vì lạnh. Ở trong nhà có sưởi. Nhưng chỉ một phòng khách này là có hệ thống sưởi chìm dưới nền nhà. Phỏng ngủ của hai mẹ con, bếp, phỏng tắm đều không có sưởi. Mẹ đã mua thêm một cái máy sưởi điện nhỏ đặt trong phòng ngủ. Thành thật mà nói thì cái máy sưởi nhỏ ấy chả ấm thêm được bao nhiêu. Nhưng dẫu sao thì hai mẹ con đã có chăn, chăn rất dày cho mùa đông. Cái mà Nó ghét hơn là mùa đông trời tối sớm. Buổi sáng 9 giờ trở đi mới sáng còn 3 giờ chiều là trời đã tối. Nó không nhìn thấy gì bên ngoài nữa, và Nó phải bò vào giường, nằm đọc đi đọc lại những cuốn sách mang theo ở nhà sang đây. Nó hay dùng chữ “ở nhà” thay vì dùng hai chữ Việt Nam. Căn hộ có cái ti-vi của chủ nhà, tủ lạnh, bếp điện cũng là của chủ nhà, nhưng Nó không thích xem ti-vi. Toàn những thứ tiếng nó không hiểu gì. Điều thứ hai khiến Nó ghét mùa đông là vì suốt cả mùa Đông dài, Mẹ sẽ không bao giờ cho Nó ra khỏi nhà đi đâu cả. Mùa hè thì khác.

Mẹ đưa Nó sang cái xứ xa xôi lạnh lẽo này vào mùa hè.

Mùa hè đầu tiên khá là vui. Khi đó hai mẹ con sống ở nhà ông Cao Kều. Đó là người đàn ông duy nhất cho tới nay chịu cưới Mẹ, theo nó biết. Và đó cũng là người Na Uy đầu tiên mà nó tiếp xúc khi tới đây. Ông ta trông già hơn Mẹ nhiều, đầu trọc nhẵn nhụi và cao lêu nghêu. Ông ta đối xử với Mẹ và Nó khá là tử tế, dù rất ít khi nào “trò chuyện” với Nó. Có lẽ Mẹ cũng tràn đầy hy vọng sẽ sống lâu dài với ông Cao Kều. Nó còn nhớ Mẹ đã hào hứng ra sao khi soạn sửa đồ đạc chuẩn bị sang Na Uy. Bà Ngoại cũng mừng vì cuối cùng cũng có người cưới Mẹ, dù khi sang đến đây thì chả có đám cưới mà chỉ có đi làm giấy tờ thôi. Những ngày tháng đầu tiên khuôn mặt Mẹ lúc nào cũng rạng rỡ như có ánh nắng mặt trời rọi vào, Mẹ cười luôn miệng, Mẹ cũng chiều ý Nó từ việc cho phép Nó mang theo rất nhiều sách trong cái tủ sách của ông Ngoại để lại mà Nó say sưa đọc, mua cho Nó kẹo, sô cô la dù Nó không ăn bao nhiêu.

Mùa hè đó thỉnh thoảng ông Cao Kều lại chở Mẹ và Nó đi ra công viên, đi lên Oslo chơi. Họ ngồi sưởi nắng, ăn kem- những cái kem dâu, kem sô cô la ngọt lịm, lạnh tê lưỡi. Nhưng Nó thích nhất là kem màu xanh có hương vị lạ lạ mà Mẹ gọi là pitas. Tuyệt hơn nữa là kem pitas có những hạt hạnh nhân nhỏ nhỏ. Hồi ở nhà Nó chưa bao giờ ăn kem có hương vị đó. Có thể người ta cũng bán, nhưng hồi đó Nó chỉ hay ăn kem dâu, kem vani và kem sô cô la. Sô cô la thì Nó thích, nhưng kem sô cô la thì không vì quá ngọt, Nó không thích cái gì quá ngọt. Chị Phương mà Nó gọi là Kẹo Ngọt thì trái lại, rất thích ăn ngọt, chính vì vậy Nó mới đặt tên cho chị là Kẹo Ngọt. Chị cũng thường nói với Nó bằng cái giọng rất ngọt ngào, dấp dính như kẹo (không phải lúc nào cũng ngọt ngào, nhưng thường là như vậy)

Nhưng Phương không thích được gọi là Kẹo Ngọt, chị bảo gọi chị là Lan Phương, hiểu chưa. Chả biết chị lấy ở đâu ra cái tên Lan Phương ấy. Nghe rất điệu đàng. Và không cần suy nghĩ lâu, Nó cho là cái tên ấy không hợp với chị.

Mùa hè đầu tiên ấy ông Cao Kều còn chở Mẹ và Nó ra những chỗ có bờ biển ở Oslo, hồi còn ở nhà Nó cũng từng được đi biển, một lần duy nhất. Biển ở nhà có cát. Biển ở đây không có cát, chỉ có đá vụn. Ở đó có rất nhiều người Na Uy cắm trại, họ nằm trần phơi mình giữa nắng, họ nướng thịt. Mùi thịt thơm lừng. Và họ nói thứ tiếng Nó không hiểu.

Ông Cao Kều và hai mẹ con cũng cắm trại, cũng nướng thịt như họ. Mẹ mang theo tấm trải, dù, cái bếp than nướng một lần, xúc xích, bánh mì, salad, bơ, táo đỏ. Ăn xong, Mẹ cũng cởi quần áo, chỉ mặc đồ tắm, phơi nắng như người khác. Nhưng da Mẹ vàng và mịn, nhẵn, không có lông, khác với da ông Cao Kều và những người Na Uy khác, trắng thật trắng, đàn ông có rất nhiều lông, đàn bà cũng có lông nhưng sợi mảnh hơn, có màu vàng lấp lánh trong nắng. Lông mi lông mày của họ có khi cũng màu vàng, có khi màu nâu. Còn hai mẹ con Nó thì da nhẵn nhụi, tóc, lông mày, lông mi màu nâu đen. Còn có những người da đen, tóc xoăn, những người da vàng nâu mà Mẹ bảo đó là người Pakistan và những dân tộc khác nữa. Chỉ đến khi tới xứ này Nó mới nhìn thấy nhiều người có ngoại hình khác nhau, nói thứ tiếng khác nhau như vậy. Ở nhà chung quanh ai cũng giống hai mẹ con, ai cũng nói cùng một thứ tiếng, thứ tiếng mà Nó không thể cất tiếng nói nhưng hiểu được.

Mùa hè đầu tiên đó mọi thứ đều mới mẻ. Mọi thứ là khám phá. Ngày nào Nó cũng viết thư kể cho Kẹo Ngọt nghe. Những cái thư chữ to như con gà cồ, ngoằn ngoèo, nhưng chị hiểu hết. Kẹo Ngọt rất thích đọc những điều mới mẻ mà Nó viết. Nhất là lần đầu tiên thấy tuyết vào mùa đông như thế nào. Kẹo Ngọt bắt Nó tả đi tả lại. Nhưng Nó không biết tả làm sao. Nó bèn vẽ. Nó vẽ tốt hơn viết. Nhưng Kẹo Ngọt vẫn không thỏa mãn. Kẹo Ngọt bắt Mẹ quay video bằng điện thoại gửi cho chị xem. Rồi cứ hai ba ngày lại gọi điện thoại qua Skype để nói chuyện. Nó ngồi nghe Mẹ và Kẹo Ngọt nói. Nó ra dấu hỏi Mẹ bao giờ thì Mẹ đưa Kẹo Ngọt sang đây. Mẹ luôn trả lời sắp, sắp rồi.

Mùa đông đầu tiên cũng vẫn còn vui. Nó ngồi nhìn Mẹ và ông Cao Kều trang trí cây thông giáng sinh, trang trí quanh nhà. Mọi người ăn Giáng Sinh với những món lạ khác với hồi còn ở nhà Nó, Bà Ngoại, Mẹ, Kẹo Ngọt hay ăn. Ông Cao Kều còn tặng cho Nó một chiếc xe lửa chạy bằng pin, chạy vòng quanh một đường ray, còn Mẹ thì tặng Nó một hộp bút chì màu và tập giấy, kể từ đó Nó bắt đầu vẽ.

Nhưng rồi Mẹ cũng không sống được lâu dài với ông Cao Kều. Nó không biết tại sao. Có thể vì họ không hiểu hết tiếng nói của nhau. Có thể vì cuối cùng Mẹ đâm chán cái chỗ ông Cao Kều ở, nó là một thị trấn nhỏ, rất nhỏ, buồn tẻ và vắng vẻ, khu trung tâm chỉ có một, hai con đường, vài chục cửa hàng, moi thứ đều đóng cửa sau 3 giờ chiều, Thứ Bảy Chủ Nhật thì đóng cửa cả ngày. Mùa đông lạnh, khi ông Cao Kều đi làm hai mẹ con chỉ biết loanh quanh trong nhà, ngoài trời thì tối thui và lạnh kinh khủng. Có thể có vô số lý do nào đó mà Nó không sao hiểu được. Chỉ biết một ngày Mẹ con Nó dọn lên Oslo, dọn sang nhà khác, chính là căn nhà có tầng hầm này. Và chỉ có hai mẹ con với nhau. Rồi Mẹ đi làm.

Mùa đông lại tới. Mùa đông dài, lạnh và tối. Chả đi đâu được. Rồi ngay cả khi mùa đông đã qua đi, Mẹ cũng không hay dẫn Nó đi chơi nữa. Mẹ đi làm cả tuần chỉ nghỉ có một ngày Thứ Hai. Mẹ làm ở một nhà hàng của người Việt, sau giờ ăn trưa mới đi, đến gần nửa đêm mới về. Buổi sáng Mẹ ngủ bù, tới hơn 9 giờ mới dậy. Ngày nghỉ duy nhất Mẹ hay ôm điện thoại nhắn tin, hoặc nói chuyện với ai đó. Toàn đàn ông. Mẹ nói tiếng Anh, một thứ tiếng Anh không trôi chảy với họ, cũng có khi Mẹ nói những câu ngắn ngắn bằng tiếng Na Uy. Có lẽ không có ai là người Việt nên Nó không bao giờ thấy Mẹ nói tiếng Việt. Những người đàn ông ấy thường xuyên thay đổi, Nó biết như vậy vì cứ một thời gian lại thấy Mẹ gọi bằng một cái tên khác.

Giống như hồi ở nhà. Những người đàn ông, những ông chú khác nhau, cứ đến rồi đi. Hồi ở nhà Mẹ không đi làm ở nhà hàng. Mẹ làm công việc văn phòng, có khi làm tiếp thị, quảng cáo gì đó, công việc cũng giống như những ông chú, cứ một thời gian lại thay đổi. Nhưng lúc nào cũng thấy Mẹ chưng diện khi đi làm, mặc đồ tây, thỉnh thoảng lại mặc váy, chải đầu, xức nước hoa, tô môi, đánh phấn. Công việc nhẹ nhàng sạch sẽ, người lúc nào cũng thơm nước hoa. Còn ở đây Mẹ hoàn toàn không trang đỉểm, ăn mặc bình thường và buổi tối về người Mẹ lúc nào cũng đầy mùi thức ăn. Có lần Nó ra dấu hỏi tại sao Mẹ không mặc đồ đẹp, không trang điểm. Mẹ cười chua chát: -Mặc đồ đẹp làm gì, tới nhà hàng thì cũng thay ra mặc đồ của họ thôi, cũng không cần trang điểm, làm phụ bếp thì trang điểm làm gì.

Nó đoán là Mẹ không thích công việc của Mẹ ở đây. Nhiều lần Mẹ phàn nàn bà chủ keo kiệt, lại hay mắng mỏ người làm.

Càng ngày Mẹ càng hay rầu rĩ, cau có. Những cái tên đàn ông thay đổi nhanh hơn. Giống như hồi ở nhà. Mẹ luôn luôn đi tìm một cái gì đó. Mẹ bảo Mẹ muốn đi tìm một người tử tế làm cha của hai đứa. Nhưng có vẻ như những người đàn ông chả ai muốn cưới Mẹ và làm cha của Nó và Kẹo Ngọt, còn khi tìm được ông Cao Kều chấp nhận Nó thì Mẹ cũng không hạnh phúc. Đôi khi một ý nghĩ buồn rầu len vào đầu Nó, biết đâu Nó chính là một trong những nguyên nhân ấy. Nó là gánh nặng của Mẹ, Nó là một sản phẩm lỗi, với đôi chân bị sốt bại liệt trở nên quặt quẹo, mềm nhũn, bất động và không bao giờ Nó có thể cất tiếng nói, trò chuyện với Mẹ hay bất cứ ai. Nhưng Nó giấu kín ý nghĩ ấy.

Nó lại nhớ hồi còn ở nhà, có lần Bà Ngoại giận chửi Mẹ: -Lấy ai thì lấy phứt một thằng đi, đừng có nay thằng này mai thằng khác, không ai coi ra gì.

Rồi thì người đàn bà ấy xuất hiện, đúng ngay hôm sinh nhật 12 tuổi của Kẹo Ngọt. Khi Mẹ hỏi Kẹo Ngọt muốn gì, Kẹo Ngọt nói chỉ muốn đi ăn ở tiệm KFC, với một điều kiện, cho cả Nó đi theo. Mẹ suy nghĩ rồi đồng ý. Tất nhiên là Nó rất sung sướng vì Nó ít khi được đi đâu. Nó cũng đã từng nhìn thấy những cái phim quảng cáo KFC nhiều lần trên tivi và Nó cho đó có lẽ là thứ ngon nhất trên đời.

Hôm đó Mẹ bảo Kẹo Ngọt và Nó gọi xe taxi tới công ty nơi Mẹ làm việc ngay trước giờ ra về, nhưng chờ ở bên kia đường, Mẹ sẽ cùng lên taxi ba mẹ con đi ăn ở tiệm KFC, sau đó hai đứa đi về trước còn Mẹ quay lại cơ quan lấy xe gắn máy, vì Mẹ nói chở ba nguy hiểm.

Xe taxi tới được một vài phút thì Mẹ đi ra. Nó và Kẹo Ngọt hoàn toàn không để ý đến một chiếc xe hơi đang đậu xéo trước cửa công ty của Mẹ. Khi Mẹ vừa đi ra thì bà ta và mấy người đàn bà khác từ trên xe hơi bước xuống. Bà ta gọi tên Mẹ. Mẹ vừa quay đầu nhìn thì mấy người đàn bà sáp tới bao chung quanh Mẹ để cho người đàn bà túm tóc Mẹ, tát Mẹ, chửi Mẹ là con đĩ giựt chồng.

Nó và Kẹo Ngọt ngồi đờ ra. Hoàn toàn bất ngờ, không biết phải làm gì. Nhưng chỉ một lúc là có mấy người ở bên trong công ty chạy ra can ngăn. Ồn ào lời qua tiếng lại. Như sực tỉnh, Kẹo Ngọt mở cửa xe taxi, định chạy qua nhưng đúng lúc đó Mẹ nhìn thấy chiếc xe taxi, nhìn thấy Kẹo Ngọt và cả Nó. Tóc rối tung, mặt đỏ bừng vì bị tát, áo bị xé toạc, Mẹ khoát khoát tay ra dấu cho Kẹo Ngọt đừng chạy qua.

Kẹo Ngọt lùi lại, chui vào xe. Nghĩ sao, Kẹo Ngọt nói với người tài xế cho xe chạy trở về nhà. Suốt trên đường về Kẹo Ngọt không nói một lời, Nó cũng không dám hỏi về việc có đi ăn KFC nữa không.

May mà hôm đó Bà Ngoại đi lễ hội Bà Chúa Xứ ở Châu Đốc, An Giang nên không biết. Không ai bảo ai, Nó và Kẹo Ngọt cũng không kể lại với Bà Ngoại.

Buổi tối hôm đó Mẹ xin lỗi Kẹo Ngọt, xin lỗi Nó và năn nỉ Kẹo Ngọt ngày mai lại đi ăn KFC nhưng Kẹo Ngọt nói không muốn đi ăn nữa. Rồi Kẹo Ngọt nói một câu, y như cái câu Bà Ngoại thường hay nói: -Mẹ lấy ai thì lấy phứt một người đi, mệt lắm. Khi nói câu đó, Kẹo Ngọt trông già hẳn đi. Và Mẹ im lặng.

Sau hôm đó Mẹ bỏ việc. Bà Ngoại càng chửi dữ hơn. Sau đó mấy tháng nữa thì hai mẹ con Nó sang đây. Tuy Bà Ngoại chửi Mẹ dữ dằn nhưng khi đưa hai mẹ con ra phi trường, Bà Ngoại khóc. Mẹ cũng khóc. Kẹo Ngọt và Nó thì không.

xxxxx

Bây giờ, ngay cái ngày nghỉ duy nhất hàng tuần Mẹ cũng không ở nhà. Chắc là Mẹ đến với những ông chú nói thứ tiếng không phải tiếng Việt.

Hồi còn ở nhà cả thế giới của Nó là những cuốn sách từ cái tủ sách to đùng của Ông Ngoại để lại. Cả nhà-Bà Ngoại, Mẹ, Kẹo Ngọt không ai thích đọc sách, trừ Nó. Bà Ngoại quá bận rộn đi lễ chùa, cúng bái, đi hầu đồng. Mẹ bận đi làm, trang điểm, và bận rộn với những ông chú bí mật đến rồi đi. Kẹo Ngọt cũng bận rộn với bạn của chị ấy. Chị ấy còn lén lấy son, phấn, nước hoa của Mẹ để xài khi đi sinh nhật bạn. Bà Ngoại mắng chị: -Con bé này rồi cũng phù phiếm nông nổi như mẹ mày.

Không có ai làm bạn, ít được đi đâu, Nó đọc mọi cuốn sách mà Nó vớ được từ tủ sách của Ông Ngoại, dù có nhiều cuốn Nó chả hiểu gì. Cuốn Hoàng Tử Bé là một trong những cuốn Nó thích nhất, và khi Mẹ con Nó chuẩn bị đi sang Na Uy, đó cũng là một trong những cuốn Nó mang theo.

Bây giờ, cả thế giới của Nó chỉ còn là bên ngoài khung cửa sổ. Nó vẽ tuyết rơi bên ngoài khung cửa vào mùa đông, vẽ những chiếc lá rụng vào mùa thu, hay những vệt nắng trải dài trên lề đường vào mùa hè và mùa xuân. Thỉnh thoảng nếu may mắn, có một con chim đậu bên ngoài cửa sổ. Hoặc một con ruồi to tướng. Và khi Nó nhướn người lên, dán mặt vào khung cửa sổ, Nó có thể nhìn thấy lề đường lát đá, những bông hoa nhỏ màu vàng mọc dọc theo những bụi cỏ bên đường. Những bông hoa chỉ có vào cuối mùa xuân sang mùa hè. Đôi khi một con mèo chạy qua. Một con mèo đen, bốn bàn chân màu trắng giống như đi tất trắng. Lúc nào cũng là con mèo đó.

Nó vẽ tất cả những gì Nó có thể thấy.

Dần dà Nó vẽ những đôi giày, những cẳng chân đi qua. Có một bà cụ thường đi qua, luôn luôn mang giày cao gót dù lớn tuổi và chống gậy. Những cô gái mặc váy đi xăng đan vào mùa hè, mặc áo khoác dày đi giày bốt cao cổ, thấp cổ vào mùa đông. Có vẻ như gần đây cũng có một ngôi trường vì có bọn học sinh cỡ tuổi nó đi qua. Nó không bao giờ thấy mặt ai cả. Nó chỉ thấy giày. Một chút váy hoặc quần. Và Nó nhận ra họ nhờ những đôi giày. Những đôi giày đi vào đầu Nó, xuất hiện trong những bức tranh vẽ bằng bút chì màu. Vả lại như đã nói con đường này không có nhiều người đi qua nên rất dễ nhớ.

Nò khám phá ra có hai đôi giày luôn luôn đi cùng nhau-hai đứa con gái cỡ tuổi Nó đi học. Nó đoán là thế. Hai đứa nói tiếng Na Uy. Hai đứa luôn luôn đi cùng nhau, tíu ta tíu tít nói chuyện. Và giày chúng đi cũng giống nhau. Mùa đông là giày bốt, màu đen hoặc màu nâu. Mùa xuân, mùa hè giày mỏng hơn, một đôi màu hồng, một đôi màu vàng. Nó đặt tên hai đứa là Giày Hồng và Giày Vàng. Cho dù mùa đông tới tụi nó có đổi giày thì tên tụi nó cũng vẫn sẽ là Giày Hồng và Giày Vàng. Một phần vì Nó thích đôi giày màu hồng đó. Đôi giày xinh xắn, có nơ hồng. Đôi giày vàng thì không có nơ mà lại có cái khóa màu bạc, sáng óng ánh nằm phía trên.

Và tất nhiên, hai đôi Giày Hồng và Giày Vàng đã có mặt trong bộ sưu tập tranh của Nó.

Một hôm Giày Hồng làm rớt một thanh kẹo. Giày Hồng ngồi thụp xuống nhặt, vô tình liếc nhìn vào ô cửa và trông thấy Nó. Thoạt tiên Giày Hồng giựt bắn mình khi thấy một đôi mắt đang chăm chăm nhìn ra. Giày Hồng đờ cả người ra. Còn Nó thì vô cùng sững sốt khi nhìn thấy Giày Hồng có tóc màu đen, mắt đen như tóc Nó, mắt Nó. Và có lẽ là thua Nó một, hai tuổi gì đó. Nhưng rồi Giày Hồng bình tĩnh lại, mỉm cười với Nó. Nó chưa kịp phản ứng thì Giày Hồng nhặt xong thanh kẹo, đứng lên và vội vã chạy đuổi theo Giày Vàng.

Cả ngày hôm đó Nó băn khoăn suy nghĩ. Không biết Giày Hồng có phải người Việt không. Có thể lắm chứ. Hóa ra ở đây ngoài hai mẹ con Nó cũng có những người Việt khác.

Buổi tối khi Mẹ đi làm về Nó ra dấu hỏi Mẹ ở đây có những người Việt khác không. Mẹ vừa mở hộp thức ăn ra, bỏ vào microwave hâm cho hai mẹ con ăn vừa nói: -Có chứ. Nó lại ra dấu hỏi có nhiều không. Mẹ tỏ vẻ suy nghĩ rồi nói: -Ở Oslo này có khoảng 5000, 6000 người gì đó.

Đến lượt Nó choáng. Hóa ra nhiều người Việt ở đây đến thế sao. Vậy mà chẳng bao giờ thấy mẹ nói chuyện với một người đàn ông người Việt nào.

Mẹ thường hay mang thức ăn về nhà. Có hôm là thức ăn dư của tiệm, có hôm là Mẹ mua để khỏi phải nấu. Ăn xong, Mẹ đi tắm cho bay hết mùi thức ăn khỏi người, pha một ly cà phê đen uống-thói quen bao nhiêu năm, rồi ngồi mở điện thoại ra đọc tin nhắn và nhắn lại, đọc lướt mấy tờ báo online rồi đi ngủ. Ngày nào cũng vậy. Mẹ cũng không hay xem ti-vi. Có lẽ Mẹ cũng không hiểu gì mấy.

Dù Mẹ đã dặn đừng chờ, buổi tối Mẹ về khuya, nhưng Nó vẫn chờ. Nhiều hôm ngủ gà gật, nhưng Nó nhất định cứ ngồi trên ghế, không vào giường trước. Biết vậy, sau này cứ vừa bước ra khỏi cửa nhà hàng, leo lên xe bus là Mẹ gọi cho Nó bảo Mẹ đang trên xe bus đây, nửa tiếng nữa về tới.

xxxxx

Kể từ ngày hôm đó Nó thường hay đợi Giày Hồng và Giày Vàng đi qua. Thỉnh thoảng Giày Hồng lại vờ như rớt cái gì đó, ngồi xuống nhặt và cười với Nó. Lần này thì Nó đã kịp cười lại. Nó lấy làm thắc mắc tại sao Giày Hồng không kể về Nó với con bạn Giày Vàng, hai đứa có vẻ rất thân kia mà. Nhưng rồi Nó nghĩ có lẽ Giày Hồng muốn xem đó như là một bí mật giữa hai đứa. Và Nó thấy thú vị với ý nghĩ đó.

Một hôm Giày Vàng không đi học. Giày Hồng ngồi thụp xuống và nói chuyện với Nó. Giày Hồng hỏi Nó bằng tiếng Anh. Nó đoán là Giày Hồng hỏi Nó tên gì. Nó liền viết lên tờ giấy đưa lên sát tấm kính: Hoàng Tử Bé. Giày Hồng ngỡ ngàng rồi bật kêu lên bằng tiếng Việt: -Bạn là người Việt sao? Nó sung sướng gật đầu.

Giày Hồng lại hỏi tại sao tên Nó là Hoàng Tử Bé. Nó đoán Giày Hồng chưa đọc cuốn sách đó. Nó lại viết hỏi Giày Vàng đâu? Giày Hồng càng không hiểu. Nó sửa lại: Bạn của bạn đâu? À, Anna hả, nó đi du lịch rồi. Mai mình cũng đi du lịch. Mùa hè mà.

Rồi Giày Hồng đi. Suốt mấy tuần lễ Nó thấy buồn. Những đôi giày trẻ con cũng không thấy đi ngang. Mùa hè chắc tụi nó đi chơi cả. Chỉ có Nó ngồi ở đây. Mẹ không còn nghĩ đến việc đưa Nó đi chơi nữa. Thay vào đó Mẹ đi làm hai nơi, Mẹ bảo để kiếm tiền đưa chị Phương của con sang.

Bây giờ Mẹ ra khỏi nhà từ trước 9 giờ sáng. Và vẫn về vào lúc gần nửa đêm. Đã hết những thứ để vẽ, để đọc. Nó chả biết làm gì. Nó bèn gọi Skype cho Kẹo Ngọt để Kẹo Ngọt kể chuyện này chuyện kia cho Nó nghe. Thỉnh thoảng Bà Ngoại cũng ghé mặt vào hỏi một, hai câu. Nó gật, lắc hoặc cười đáp lại những câu hỏi.

Rồi mùa hè qua. Giày Hồng và Giày Vàng lại đi học cùng nhau. Chỉ có một lần Giày Hồng cúi xuống cười với Nó. Có lẽ Giày Hồng còn bao nhiêu chuyện khác, bao nhiêu bạn bè khác. Giày Hồng đã thay đôi giày mới, nhưng vẫn màu hồng, có vẻ như đó là màu ưa thích của Giày Hồng. Đôi giày này không có nơ mà lại có dây cột qua cột lại, và một đường viền màu trắng chung quanh. Còn Giày Vàng thì đã thay sang Giày Trắng. Nó lấy làm mừng rằng ngồi ở ngoài nhìn vào Giày Hồng không thể nhìn thấy chân Nó, và tưởng rằng Nó cũng giống như Giày Hồng, Giày Vàng hay những đứa trẻ khác.

Mẹ vẫn thế, cau có và ủ rủ.

Một hôm Giày Hồng đi học một mình. Rồi hôm sau cũng thế. Đến hôm thứ ba thì Nó phát hiện có một đôi giày người lớn đi qua, cách sau Giày Hồng một quãng. Đôi giày màu đen. Bước chân khập khiễng, chân cao chân thấp. Suốt mấy ngày sau luôn luôn có đôi giày màu đen ấy đi sau Giày Hồng một quãng. Hình như Giày Hồng cũng phát hiện ra. Giày Hồng đi nhanh hơn. Giày Đen cũng đi nhanh hơn.

Rồi vào cái ngày đó, Nó thấy Giày Hồng chạy vụt qua. Ngay sau đó là Giày Đen khập khiễng chạy theo. Rồi Nó nghe thấy những tiếng động lạ, giống như tiếng giãy giụa, xô đẩy, một tiếng kêu “Cứu…” bị tắt nửa chừng, tiếng cốp xe mở ra và tiếng xe hơi rồ máy chạy. Nó bồn chồn không hiểu gì cả. Nhưng cái tiếng kêu “Cứu…” bị tắt nửa chừng làm Nó băn khoăn mãi. Tại sao Giày Hồng lại kêu lên bằng tiếng Việt? Vì buột miệng hay vì sực nhớ ra Nó ở gần đó, có thể nghe thấy? Nhưng tại sao Giày Hồng lại kêu cứu? Chuyện gì đã xảy ra?

xxxxx

Buổi sáng hôm sau rồi hôm sau nữa Banh Trùm Đầu gõ cửa nhà Nó trước khi Mẹ đi làm, nói gì đó. Rồi đưa cho Mẹ một tờ báo. Mẹ ô, a tỏ ra hết sức kinh ngạc. Khi vào Mẹ nói bà chủ nhà bảo báo Na Uy mới đưa tin có một cô bé người Việt bị mất tích, vì mình là người Việt nên bà ấy cho hay.

Mẹ mở tờ báo ra, cố gắng đọc để hiểu. Sau đó Mẹ đặt tờ báo xuống, thay đổ để đi làm. Nó với tay cầm tờ báo. Đâp vào đôi mắt Nó là tấm hình chụp khuôn mặt Giày Hồng đang cười, mái tóc hai bên cột hai cái nơ màu hồng-lại là màu hồng, kèm theo là hình ảnh bộ quần áo, đôi giày màu hồng mặc lúc mất tích. Đôi giày có dây cột qua cột lại, và một đường viền màu trắng chung quanh. Nó sững sờ.

Khi Mẹ bước ra Nó rối rít ra dấu cho Mẹ gọi police. Tại sao? Mẹ kinh ngạc. Nó chỉ vào tờ báo chỗ có tin Giày Hồng bị mất tích, ra dấu Nó biết chuyện gì đã xảy ra. Mẹ không tin nhưng Mẹ biết Nó chưa bao giờ nói dối, Nó không biết nói dối. Mẹ ngần ngừ, Mẹ không muốn dây vào cảnh sát. Những người nhập cư không bao giờ muốn dính dáng tới cánh sát. Mẹ khoát khoát tay định bỏ đi nhưng Nó đập mạnh tay lên bàn gọi Mẹ lại. Nó chưa bao giờ phản ứng như vậy. Nhìn ánh mắt khắc khoải và cả thân mình run lên như bị kích động của Nó, Mẹ đành thở ra, quyết định gọi điện thoại đến chỗ làm cáo lỗi là bị bệnh, Mẹ còn vờ ho, giả giọng như người đang mệt mỏi lắm. Rồi Mẹ gọi cho cảnh sát.

Và cảnh sát tới sau đó không lâu. Một người thấp bé, đeo kính cận, là người Việt làm phiên dịch và một người cảnh sát có màu tóc như màu lúa mì và cái mũi đỏ.

Tóc Lúa Mì Mũi Đỏ có vẻ tử tế. Mẹ giải thích với hai người, con trai tôi nói là nó biết cái gì đó có liên quan đến cô bé bị mất tích. Kính Cận Bé Nhỏ dịch cho Tóc Lúa Mì Mũi Đỏ. Tóc Lúa Mì Mũi Đỏ liền đi tới ngồi bên cạnh Nó, xoa xoa đầu Nó và hỏi bằng tiếng Na Uy cho Kính Cận Bé Nhỏ dịch lại. Nào cậu bé, cậu kể đi, cậu đã thấy gì nào.

Vừa ra dấu, Nó vừa vẽ cho họ hiểu. Rằng Nó đã thấy người đàn ông đó đi theo Giày Hồng mấy ngày liền ra sao, Nó đã nghe thấy những gì, Nó mô tả ông ta đi đôi giày màu đen, Nó vẽ đôi giày cho họ xem, và cho biết thêm ông ta đi khập khiễng, chân cao chân thấp.

Người cảnh sát có vẻ kinh ngạc trước những bức vẽ đầy chi tiết của Nó, luôn miệng: -Tuyệt lắm, tuyệt lắm cậu bé, cậu giỏi lắm.

Sau khi xoa đầu Nó, họ ra đi.

Mẹ ngồi xuống cạnh Nó và bảo nào giờ kể cho Mẹ nghe mọi thứ xem nào. Và Nó kể hết, Nó đã quen với Giày Hồng ra sao, cả cái tiếng kêu “cứu…” bị tắt nửa chừng mà hồi nãy Nó không muốn kể cho người cảnh sát nghe. Nó hỏi Mẹ tại sao Giày Hồng lại kêu lên bằng tiếng Việt? Mẹ trả lời giống y như Nó nghĩ. Có thể là buột miệng trong lúc hoảng hốt, mà cũng có thể là muốn cho con nghe thấy, để con có thể báo cho ai đó. Nó cầu mong cho điều xấu sẽ không xảy ra cho Giày Hồng. Dù sao đi nữa, Giày Hồng là “người bạn” duy nhất của Nó, nếu Nó có thể gọi như vậy, ở xứ này, cho tới lúc này.

xxxxx

Nhưng điều may mắn đã không xảy ra. Chỉ hai ngày sau, người ta tìm thấy Giày Hồng nằm úp mặt bên bờ sông cạn, quần lót bị cởi vứt qua một bên, váy tốc lên cao, một chiếc giày còn dưới chân, một chiếc trôi lờ lững trên sông bị mắc vào một khúc củi mục rong rêu. Cổ cô bé có vết bầm tím do bị siết cổ. Và cũng chỉ một thời gian ngắn sau thủ phạm bị bắt. Người đàn ông đi đôi giày đen, chân cao chân thấp.

Báo chí đưa tin hắn là một người có công ăn việc làm đàng hoàng, có gia đình, vợ con, một người bình thường, không tiền án tiền sự, chưa từng có bất cứ vấn đề gì khiến hàng xóm hay cảnh sát phải để ý. Tóm lại, một người hoàn toàn bình thường. Nhưng từ vụ này, người ta phát hiện ra hắn cũng chính là thủ phạm của một vụ khác, mấy năm trước. Một cô bé người Philippines, cũng 9 tuổi như Giày Hồng, bị bắt cóc và cái xác sau đó được tìm thấy cũng trong tình trạng tương tự như Giày Hồng, mà suốt một thời gian dài không ai tìm ra thủ phạm. Người ta đã chứng minh được DNA để lại bên trong móng tay cô bé khi cào xước rách da thủ phạm trùng khớp với DNA của Giày Đen.

Tất cả những điều này là Mẹ kể cho Nó nghe. Nhưng tại sao hai cô bé bị giết, tại sao thủ phạm bắt cóc hai cô bé thì Mẹ không giải thích. Mẹ chỉ nói đó là một người xấu thích làm hại trẻ con. Và những chi tiết như chiếc quần lót, chiếc giày bên còn bên mất, cả chuyện DNA gì đó, là Nó nghe lỏm được khi Mẹ nói chuyện với Bà Ngoại và Kẹo Ngọt qua Skype. Kẹo Ngọt đã 15, gần 16 tuổi. Có lẽ Mẹ nghĩ Kẹo Ngọt đủ lớn để kể.

Một thời gian sau nữa Tóc Lúa Mì Mũi Đỏ quay trở lại, cùng với Kính Cận Bé Nhỏ phiên dịch và một người nữ cảnh sát khác, mà nó gọi là Tàn Nhang vì hai gò má cô đầy tàn nhang.

Tóc Lúa Mì Mũi Đỏ luôn miệng khen ngợi Nó, xoa đầu Nó. Họ đem tặng Nó một hộp bút chì màu thật to, một chiếc xe lăn. Đó là thứ mà Mẹ vẫn muốn mua cho Nó bao lâu nay mà chưa đủ tiền. Tàn Nhang hỏi hoàn cảnh của họ, rồi nghiêm khắc bảo Mẹ phải đưa Nó tới trường học, không thể để Nó ở nhà một mình như thế này. Nếu lần sau họ tới mà Nó vẫn bị để ở nhà một mình thì họ sẽ tước quyền làm mẹ của Mẹ và giao Nó cho các nhân viên xã hội. Mẹ gật đầu rối rít, ja, ja luôn miệng.

Rồi nhân viên xã hội tới, hướng dẫn Mẹ làm đơn xin tiền trợ cấp nuôi con và đủ thứ chuyện khác. Họ cũng bắt Mẹ tìm một chỗ ở khác, cuối cùng Mẹ tìm được một căn hộ nhỏ trên tầng ba một tòa nhà chung cư, có thang máy. Lần này thì Nó có hẳn một balcon để ra ngoài ngồi vẽ nếu muốn. Và Nó được đến trường, dành cho những đứa trẻ đặc biệt, những búp bê bị lỗi, giống như Nó.

Mẹ đã đưa Kẹo Ngọt sang. Có hai đứa Mẹ bớt dành thì giờ cho những ông chú thường xuyên thay đổi.

Tờ báo đưa tin Giày Hồng chết được Nó cất giữ cẩn thận. Suốt một thời gian dài những hình ảnh tưởng tượng về cái chết của Giày Hồng cứ ám ảnh Nó. Cho đến một ngày Nó quyết định loại bỏ khỏi đầu óc, không muốn chấp nhận hình ảnh cái cô bé nằm sấp bên bờ sông, quần lót vứt một bên, váy bị tốc lên, giày bên còn bên mất, cổ có vết bầm tím mà báo chí mô tả, mà Mẹ kể cho Bà Ngoại nghe là Giày Hồng. Đó là những hình ảnh mà Nó không thấy, vì vậy không thể là sự thật được. Nó cũng không muốn nhớ đến tiếng kêu cứu của Giày Hồng. Thay vào đó, Nó vẽ Giày Hồng từ bức ánh chụp trên báo, miệng nhoẻn cười, mái tóc cột hai bên hai cái nơ màu hồng, mặc váy, đi đôi giày màu hồng và treo lên tường. Còn nữa, hình ảnh Giày Hồng ngồi thụp bên cửa sổ, khom người xuống cười với Nó, nói chuyện với Nó. Đây mới là Giày Hồng. Đây mới là sự thật.

Và cuối cùng thì Nó cũng đã làm được điều đó, đó là những hình ảnh còn lại mỗi khi Nó nhớ đến Giày Hồng. Cô bé với nụ cười mãi mãi đọng lại ở tuổi lên 9.

Tháng 5.2022.

Những dấu hiệu ung thư thực quản không thể bỏ qua - Mai Khuê

Theo Hiệp hội Ung thư thế giới, ung thư thực quản là một trong những căn bệnh đang có chiều hướng gia tăng rất nhanh.

Vấn đề là chỉ có chưa đến 2% số bệnh nhân được chẩn đoán ung thư thực quản ở giai đoạn sớm, trong khi với các ung thư khác, tỷ lệ chẩn đoán sớm có thể lên tới 20%, thậm chí gần 50% (ung thư vú, ung thư cổ tử cung). Khi ở giai đoạn càng cuối, việc điều trị càng trở nên khó khăn, tỷ lệ sống sau 5 năm chỉ khoảng 5%.

                 Đừng xem thường những triệu chứng sau:

Ung thư giai đoạn đầu: Bệnh nhân có thể có cảm giác thức ăn dính, khó nuốt nhưng vẫn có thể nuốt nếu nhai kỹ. Một số bệnh nhân có cảm giác nóng rát, khó chịu sau xương ức.

Giai đoạn tiến triển tại chỗ: Bệnh nhân nghẹn thức ăn đặc tăng dần gây ra do khối u bít tắc lòng thực quản; Sút cân: Liên quan tới nuốt nghẹn, tới thay đổi chế độ ăn và sự phát triển của khối u; Trào ngược nước bọt hoạc thức ăn: Gặp ở một số bệnh nhân giai đoạn tiến triển. Bệnh nhân cũng có thể gặp viêm phổi do trào ngược; Khàn tiếng nếu dây thần kinh thanh quản quặt ngược bị u xâm lấn; Thiếu máu, thiếu sắt do mất máu mạn tính từ khối u là dấu hiệu rất thường gặp; Thỉnh thoảng có biểu hiện nôn ra máu, đi vệ sinh phân đen hay trào ngược ra dịch có máu; Xuất huyết tiêu hóa ồ ạt xảy ra khi khối u ăn mòn động mạch chủ, phổi hay động mạch phế quản.

Dò khí quản là biến chứng muộn của bệnh, xảy ra khi ung thư xâm lấn trực tiếp từ lòng thực quản vào lòng khí quản (đường thở, nằm ngay phía trước thực quản trong lồng ngực). Bệnh nhân ho không kiểm soát được và thường xuyên viêm phổi. Thời gian sống thêm của những bệnh nhân này là dưới bốn tuần.

Ung thư thực quản sẽ được phân biệt với một số bệnh lành tính cũng gây nuốt nghẹn như: Túi thừa thực quản; Co thắt tâm vị; Nuốt nghẹn do rối loạn tâm thần; Viêm hẹp thực quản do bệnh trào ngược dạ dày – thực quản; Sẹo hẹp thực quản do uống nhầm axít, kiềm, nuốt mật nóng. Bên cạnh đó, một số bệnh khối u vùng cổ và trung thất đè vào thực quản, ung thư cực trên dạ dày cũng gây nuốt nghẹn.

Tác nhân gây ung thư thực quản

Người thường uống rượu và hút thuốc lá. Rượu và thuốc lá là nguyên nhân chính gây ung thư thực quản biểu mô vảy tại vị trí 2/3 trên của thực quản. Hút xì gà và tẩu cũng tăng nguy cơ ung thư biểu mô vảy nhưng mức độ thấp hơn thuốc lá. Rượu mạnh làm tăng nguy cơ ung thư cao hơn bia và rượu vang.

        Rượu là một trong những tác nhân gây ung thư thực quản. Minh họa: Eva Elijas/Pexels

Thói quen ăn uống cũng là tác nhân gây ra căn bệnh nan y này. Ở các nước Á châu, ngay cả người Việt tại Mỹ cũng thường ăn nhiều Nitrosamin như thịt nướng và một số thực phẩm đặc thù dưa cà muối. Nitrosamin đã được chứng minh là yếu tố sinh ung thư. Ăn, uống đồ nóng tăng nguy cơ ung thư thực quản. Nếu uống nước trà nóng, từ 60-64 độ hoặc rất nóng là trên 65 độ hoặc uống trà trong vòng 3 phút sau khi pha sẽ làm tăng đáng kể nguy cơ ung thư thực quản biểu mô vảy.

Những người mắc bệnh trào ngược dạ dày- thực quản, nếu có triệu chứng trào ngược dạ dày-thực quản mỗi tuần/lần, có nguy cơ ung thư thực quản lên năm lần, trào ngược mỗi ngày một lần làm tăng nguy cơ này lên bảy lần.  Những người bị bệnh thực quản Barrette có nguy cơ mắc ung thư thực quản cao gấp 30 lần so với bình thường, 0.12% số người bị bệnh này xuất hiện ung thư thực quản.

Người bị bệnh béo phì cũng có nhiều nguy cơ ung thư biểu mô tuyến lên 1.52 lần với BMI 25-30. BMI càng cao, nguy cơ mắc bệnh càng tăng.

BMI (Body Mass Index) là chỉ số khối lượng cơ thể. Dựa vào chỉ số BMI của một người có thể biết được người đó béo, gầy hay có cân nặng lý tưởng. Chỉ số này được đề ra lần đầu tiên vào năm 1832 bởi một nhà khoa học người Bỉ.

Công thức tính chỉ số BMI tương đối đơn giản, chỉ dựa vào hai chỉ số là chiều cao và cân nặng (tính bằng kg, 1 kg = 2.2 lbs):

BMI = Cân nặng/ [(Chiều cao)2]

Người có bệnh tăng tiết acid dạ dày, người bị cắt túi mật cũng dễ có nguy cơ ung thư thực quản biểu mô tuyến.

Một số loại thức ăn và thuốc có tác dụng làm giảm nguy cơ mắc ung thư thực quản biểu mô tuyến: Ăn giàu chất xơ từ hạt ngũ cốc, beta-caroten, folate, vitamin C, B6, chất chống oxy hóa làm giảm nguy cơ bệnh Barrette thực quản và ung thư biểu mô tuyến. Aspirine và một số loại thuốc chống viêm không Steroid khác (như Paracetamol…) làm giảm tỉ lệ ung thư thực quản biểu mô tuyến. Ngược lại, nếu ăn giàu cholesterol, đạm động vật và vitamin B12 làm tăng nguy cơ loại ung thư này.

Trở lại những triệu chứng của căn bệnh gây chết người này, nếu có không may mắc phải, bạn nên gặp bác sĩ càng sớm càng tốt, để được chẩn đoán và có biện pháp chữa trị kịp thời.

Xem Thêm :

Yếu tố khiến nhiều người mắc ung thư đại trực tràng