NASA phóng thành công tàu chở người tới Mặt Trăng sau 54 năm

          Tên lửa SLS đưa tàu Orion rời bệ phóng tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy,                  Florida. Ảnh: NASA

Tàu Artemis 2 rời bệ phóng lúc 5 giờ 35 phút , đưa bốn phi hành gia bay quanh Mặt Trăng, đánh dấu sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm.

Phi hành đoàn Artemis 2 gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA). Họ ngồi trong tàu vũ trụ Orion, được tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) đưa lên không trung từ Tổ hợp Phóng 39B tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy, Florida, lúc 18h35 ngày 1/4 (5h35 ngày 2/4 ).

Đây là chuyến chở người đầu tiên hướng tới Mặt Trăng kể từ nhiệm vụ Apollo 17 cách đây 54 năm. Nhiệm vụ diễn ra tháng 12/1972 với phi hành đoàn gồm Eugene Cernan, Harrison Schmitt và Ronald Evans. Khi rời đi, Cernan để lại dấu chân trên bề mặt Mặt Trăng, đánh dấu một kỷ nguyên thám hiểm không gian đầy tham vọng mà đến nay vẫn chưa được lặp lại.

Trong lần phóng Artemis 2 mọi việc tương đối thuận lợi. Thời gian phóng lùi lại hơn 10 phút so với dự kiến do trước đó các chuyên gia phát hiện nhiệt độ cao bất thường ở một trong hai pin của Hệ thống hủy phóng trên tàu Orion. Tuy nhiên sau đó họ phát hiện nguyên nhân là lỗi thiết bị và không ảnh hưởng đến kế hoạch phóng. Phi hành đoàn đến bệ phóng 39B lúc khoảng 14h13 ngày 1/4 (1h13 ngày 2/4 - giờ Hà Nội), sau đó bước vào trong tàu Orion. NASA ra thông báo bắt đầu nạp nhiên liệu cho tên lửa SLS lúc 7h33 ngày 1/4 (18h33 cùng ngày giờ Hà Nội), vốn cần hơn 2,8 triệu lít hydro lỏng siêu lạnh và oxy lỏng.

Vài phút sau khi phóng, tên lửa SLS đạt Max-Q - thuật ngữ trong ngành hàng không vũ trụ dùng để chỉ thời điểm phương tiện chịu ứng suất lớn nhất. Hiện tượng này xảy ra khi tên lửa ở độ cao tương đối thấp, khí quyển vẫn còn khá dày, nhưng tên lửa di chuyển với tốc độ rất cao, do đó tạo ra khoảnh khắc chịu áp lực cực lớn.

Không lâu sau khi đạt Max-Q, hai động cơ đẩy nhiên liệu rắn cung cấp năng lượng cho quá trình phóng tách khỏi tầng đẩy chính của SLS an toàn. Chúng rơi trở lại Trái Đất, đáp xuống Đại Tây Dương sau khi hoàn thành nhiệm vụ.

Gần 10 phút sau khi phóng, tầng cốt lõi của tên lửa SLS - phần thân màu cam lớn ở trung tâm - đốt cháy hết 2,8 triệu lít nhiên liệu lỏng và tắt bốn động cơ. Sau khi hoàn tất giai đoạn MECO (tắt động cơ chính), nhiệm vụ được chuyển cho phần trên cùng là tầng đẩy đông lạnh tạm thời (ICPS). ICPS tiếp tục đẩy Orion tăng tốc, tiến gần vận tốc thoát ly (khoảng 40.200 km/h).

Sau 30 phút, các tấm pin Mặt Trời của tàu Orion được triển khai hoàn toàn, hoàn tất một bước cấu hình quan trọng trong nhiệm vụ Artemis 2. Nhân viên kiểm soát chuyến bay tại Houston xác nhận cả bốn tấm pin bung ra theo đúng kế hoạch, khóa cố định vào vị trí và bắt đầu sản xuất điện. Các tấm pin này có thể xoay theo Mặt Trời, giúp tối đa hóa khả năng sản xuất điện khi tàu vũ trụ đổi hướng trong suốt hành trình bay quanh Trái Đất và tiến tới Mặt Trăng.

Tên lửa SLS đưa tàu Orion rời bệ phóng tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy, Florida. Ảnh: NASA

Để chuẩn bị cho sứ mệnh lịch sử này, các kỹ sư đã dành gần hai năm qua để lắp ráp SLS, tên lửa cao 98 m và nặng khoảng 2.600 tấn khi nạp đầy nhiên liệu.

Hai bên hông SLS gắn hai tên lửa đẩy nhiên liệu rắn giống thời tàu con thoi, cao 54 m. Ngoài ra, hệ thống phóng này còn trang bị 4 động cơ RS-25, ban đầu cũng được thiết kế cho tàu con thoi. Kết hợp lại, chúng tạo ra lực đẩy khoảng 4.000 tấn khi phóng, đưa SLS trở thành tên lửa mạnh nhất của NASA.

Orion sẽ đóng vai trò là tàu vũ trụ vận chuyển và duy trì sự sống cho phi hành đoàn trong các nhiệm vụ Artemis, đưa họ lên Mặt Trăng rồi trở về Trái Đất. Con tàu cao khoảng 20 m, tổng khối lượng cất cánh hơn 35 tấn, có thể chở 4 người và thực hiện chuyến bay kéo dài 21 ngày.

Phi hành đoàn Artemis 2 chụp cùng tên lửa SLS và tàu vũ trụ Orion tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy, Florida, ngày 30/3. Ảnh: NASA

Artemis 2 là nhiệm vụ có người lái đầu tiên trong chương trình Artemis của NASA. Chuyến bay lần này được thiết kế như một bước đệm cho chương trình Artemis của NASA, giúp lần đầu tiên thử nghiệm hệ thống hỗ trợ sự sống của tàu Orion với phi hành gia ngoài không gian. Phi hành đoàn sẽ không hạ cánh mà bay 10 ngày vòng quanh phía xa của Mặt Trăng theo quỹ đạo "trở về tự do", cho phép dễ dàng trở về Trái Đất mà không cần khai hỏa động cơ tàu nhiều lần.

Những cột mốc "lần đầu tiên"

Nhiệm vụ Artemis 2 đánh dấu hàng loạt cột mốc trong ngành hàng không vũ trụ. Ví dụ, phi hành gia da màu, người phụ nữ, người không phải công dân Mỹ đầu tiên đến Mặt Trăng, phi hành gia lớn tuổi nhất đến Mặt Trăng. Ngoài ra, phi hành đoàn Artemis 2 cũng lập kỷ lục bay xa Trái Đất nhất (402.000 km) và tốc độ tái nhập khí quyển nhanh nhất (40.200 km/h) trong lịch sử du hành vũ trụ.

Bên cạnh những cột mốc quan trọng nêu trên, Artemis 2 cũng sẽ đánh dấu một số lần đầu tiên khác. Ví dụ, đây là chuyến bay có người lái đầu tiên của tên lửa SLS và tàu Orion.

Rất nhiều công nghệ thử nghiệm trên tàu Orion cũng lần đầu tiên được sử dụng ngoài không gian. Một ví dụ đáng chú ý là Hệ thống Liên lạc Quang học Orion Artemis 2, sử dụng tia laser để gửi và nhận dữ liệu từ Trái Đất, giúp chuyển tiếp thông tin liên lạc cho căn cứ Mặt Trăng của NASA trong tương lai.

Ngoài ra, con tàu cũng trang bị nhà vệ sinh hoạt động đầy đủ đầu tiên trong chuyến bay tới Mặt Trăng. Các phi hành gia trên tàu Apollo trước kia chỉ có ống chất thải và túi dùng một lần.

Artemis, chương trình hướng tới thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên Mặt Trăng, đã gặp nhiều trở ngại và chậm tiến độ. Nhiệm vụ không người lái Artemis 1 diễn ra hồi tháng 11/2022, sau hàng loạt đợt hoãn và hủy phóng. Tháng 2 năm nay, NASA cũng phải lùi lịch phóng Artemis 2 sau khi gặp vấn đề trong cuộc tổng duyệt nạp nhiên liệu.

Nếu không có vấn đề lớn nào khác phát sinh trong Artemis 2, NASA sẽ thử nghiệm tàu Orion và các trạm đổ bộ Mặt Trăng trên quỹ đạo Trái Đất trong nhiệm vụ Artemis 3 năm 2027. Cơ quan này đặt mục tiêu thực hiện chuyến đổ bộ Mặt Trăng đầu tiên vào năm 2028 với nhiệm vụ Artemis 4. Đến những năm 2030, NASA kỳ vọng bắt đầu phát triển các khu định cư, robot tự hành và trạm đổ bộ chở hàng, hướng đến thiết lập sự hiện diện bền vững trên bề mặt Mặt Trăng.

Thu Thảo (Theo Space, Live Science)-HNPĐ

Sau

MONG - ĐVL

MONG 

Phố đông, quán cũ vẫn đông (1)

Nhìn quanh, chỉ thiếu mỗi… “Ông Thầy già” (2)

Chuỗi vui để lại quê nhà

Về bên ấy với một Cali… buồn

xxx

Nhớ… ban mai lẫn chiều hôm

Thầy trò tán gẫu à uôm chuyện đời

Chuyện xa - đọng lại tiếng cười

Chuyện gần - lẫn chút ngậm ngùi đan xen

Nhớ… thi thoảng ngồi cạnh bên

Nghe vanh vách những cái tên học trò

Người thì khuất nẻo hư vô

Kẻ còn mải miết cuộc cờ trăm năm

Nhớ… khi mưa chợt giữ chân

Lúc bao la nắng quái ngăn nẻo về

Cùng ngồi nán lại thoả thuê

Khơi trong gạn đục những gì đã qua

Và rồi… mỗi chuyến chơi xa

Quán thành điểm tập kết và đón đưa

Là nơi Thầy đợi, trò chờ

Hoà chung điệu sóng vỗ bờ nhân duyên

Xxx

Chừ quay trở lại chốn quen

Quán vẫn đông, phố vẫn chen chúc người

Ngẫm ra thiếu mỗi Thầy thôi

Sài Gòn vơi hẳn những lời… rủ rê

Và… mong Thấy sẽ chóng về

Để cùng nghe “Tiếng Vọng Quê Hương” mình! (3)

SG_050326

ĐVL

Chú thích

(1) Quán cà phê Milano 52 PVĐ, gần nhà trưởng nữ của Ông Thầy Cali

(2) Thầy Nguyễn Duy Linh - Ông Thầy chung của các khoá thuộc trường SPSG (1962-1975)

(3) Tiếng Vọng Quê Hương - tên một bài thơ rất tâm đắc đăng trong tuyển thơ Thơ Viết Cho Mình 2 của Thầy Nguyễn Duy Linh.

P/s Cám ơn các chị Kim Lan, Tuyết Hồng, Ngọc Đào cho tin.

Thương Chưa Kịp Đã Vội Đi - Thuyên Huy

Thương Chưa Kịp Đã Vội Đi

Chuyện viết mượn một chút thật, còn lại chỉ là hư cấu



Kontum, một tỉnh nhỏ và lẻ loi của rừng núi cao nguyên, nằm cách Pleiku, thủ phủ vùng hai chiến thuật không hơn bốn mươi cây số. Phía bắc Kontum, hai quận Dakto, Daksuk, nằm sâu cạnh ranh giới Quảng Ngải đã bị chiếm, từ những ngày mùa hè đỏ lửa. Ngồi trên trực thăng người ta có thể thấy rõ ràng bóng dáng bộ đội Bắc quân đi qua đi lại quanh vùng, nhất là sau ngày có hiệp định Ba Lê. Tỉnh lỵ không có bao nhiêu con đường, thành phố chạy quanh chạy quẩn cũng chỉ là mấy dãy phố bao quanh cái chợ tỉnh luôn vắng người từ xế trưa.
*
Từ đỉnh núi Kompa bốn mùa mù sương nhìn xuống, Kontum như cái lòng dĩa tròn đơn độc. Sông Dakla, con sông chảy ngược giòng, đổ về núi thay vì ra biển, uốn mình chia đôi thành phố, hai bờ cát trắng phau, khác Pleiku mịt mùng bụi đỏ, lặng lờ, dưới cái cầu nửa sắt nửa xi măng dẫn vào tỉnh lỵ, từ hướng Pleiku lên. Bên này cầu, ngôi nhà gỗ mung hai tầng lầu, dân ở đây thường gọi là Biệt Điện vì đó là nơi dùng làm nhà nghỉ mát cho Tổng Thống , mỗi khi lên cao nguyên, lúc còn sống và còn quyền, là nơi giờ trở thành cư xá cho dăm ba công chức cao cấp, độc thân trong Nam ra tỉnh ở.
*
Sau lưng là góc công viên nhỏ, cỏ xanh dầy đặc và hoa leo đủ loại vây quanh cái bia đá “ghi ơn chiến sĩ màu xám bám đầy rêu. Cuối phố, qua trường trung học tỉnh, chạy vòng theo dưới đồi, đường về xã Phương Quý, hai bên mấy dãy rừng cà phê hun hút. Lính trận trên phố thường nhiều hơn dân trừ những giờ tan trường có chút màu trắng áo dài. Kontum không có bao nhiêu ngày nắng trọn, trời cứ khói sương mờ mờ lành lạnh quanh năm.
*
Chợ có độc nhất một rạp chiếu bóng Diệp Kính, ít khi mở cửa trễ về đêm. Quán cà phê với cái tên ngồ ngộ “Forget Me Not”, do hai chị em, người từ Đà Lạt lên làm chủ, trên đường Ngô Quyền hình như lúc nào cũng thấy đông khách. Lác đác một vài thiếu nữ Thượng, nặng nề mang gùi bán hoa Lan rừng, đi lên đi xuống trong buổi chợ sớm.
*
Mới đó cũng đã gần hai tháng, kể từ ngày Lâm lên làm việc ở Kontum. Chỗ làm việc nằm trên một con đường dốc, lặng im ẩn mình sau hàng cây thông xanh thẳng tấp bao quanh, lẻ loi, xa phố chính hai ba cây số. Bạn bè ở đây không có mấy ai, vài anh Trưởng ty hoặc Phó quận độc thân từ miền Nam ra, không còn thêm ai nữa. Chiều chiều tụ năm tụ ba, không tập tành đánh quần vợt thì bài bạc cho qua ngày tháng. Đêm ở đây xuống rất nhanh, chưa thấy hết giờ làm việc thì phố xá đã lên đèn, trời mù sương lạnh, ít khi thấy người lang thang ngoài đường ngoại trừ những chiếc xe cảnh sát tuần tiễu mờ mờ lên xuống, không có tiếng súng lưa thưa nổ xa xa đâu đó như những ngày ở Tây Ninh nhưng vẫn thấy ánh sáng hỏa châu bập bùng tận một phía bên trời.
*
Căn nhà nhỏ được một người nhân viên tốt bụng cho Lâm ở, nằm cạnh bờ sông Dakla, cách hàng rào khu gia cư của thương phế binh khoảng mươi thước. Lâm thường thả bộ một mình, dọc theo bờ cát trắng phau khi con nước xuống, nhìn mặt trời đỏ bầm chầm chậm lặn phía sau rừng cuối xã Phương Hòa. Thỉnh thoảng Lâm theo anh Nông, thư ký kiêm thông dịch viên tiếng Thượng, lớn hơn vài tuổi, gốc người Ra-đê, có Tú tài một, được tuyển vào làm việc cho tỉnh từ năm ngoái, lên buôn Thượng chơi, ngồi sàn nhà rong, tập uống rượu Cần, ngọt lần đầu nhưng say nằm liệt lúc nào thì có trời mới biết.
*
Theo anh, Lâm cũng quen dăm ba cô gái. Mấy người bà con của anh Nông sống trong buôn, đi săn trong rừng sâu, hái cho Lâm vài cụm hoa Lan rừng đẹp lạ lùng, treo trên tường, quên cả tưới nước, cụm hoa vẫn tươi một màu vàng rực rỡ. Lâm đã thấy lòng mình se thắt, ngậm ngùi nhiều đêm, khi nhìn cụm hoa Lan vô tội vô tình phơi màu, ẩn trên tường vôi trắng. Cái màu áo mà Trân mặc trong ngày gặp Lâm, tại quán sinh tố Hằng Phương, một chiều đầy nắng ở Tây Ninh, ngày mà lòng Lâm thà “về yêu hoa cúc, không mến lá sân trường”. Hình như Lâm đã sống quá dài trong ray rứt, trong lạnh lùng. Kỷ niệm của một đời yêu nhau chừng như tan tác buông xuôi theo năm dài tháng đợi. Lâm hờ hững sống đời con tằm, cứ lặng lẽ nhả tơ trong ổ kén quạnh hiu xanh lá.
*
Trời ở đây giờ đã cuối mùa thu, dăm ba cành lá thông khô, khẳng khiu gãy vụn, nằm trơ trọi bên những con đường trên dốc quanh phố trong những sáng mù sương, buồn da diết. Cuối thu lập đông, mới giao mùa mà Kontum lạnh buốt. Đường phố lạ hẳn lên, áo len đủ màu đủ sắc, từ ngõ hẹp đầu chợ đến khắp sân trường. Ly cà phê nóng chợt trở thành một cái gì không thể thiếu mỗi sáng, trước khi đến sở làm, dù có muộn màng, ngồi bên này nhìn con sông Dakla, sương phủ mịt mù như khói tỏa, mới hiểu lòng ai buồn sương khói mờ nhân ảnh, Lâm lẻ loi ở Kontum những ngày tháng đó.
*
Thứ bảy chủ nhật cuối tuần, thỉnh thoảng, đôi ba lần, Lâm theo mấy người bạn bên tòa Hành Chánh xuống Pleiku, cái thành phố buổi chiều quanh năm mùa đông. Tỉnh lỵ Pleiku lớn hơn và nhộn nhịp hơn Kontum vì là bản doanh của Quân Đoàn 2 và Vùng 2 chiến thuật. Phố xá không khác nhau cho lắm, cũng những con đường đồi dốc ngoằn ngoèo, cũng dăm ba hàng cây thông thẳng tấp. Phi trường Cù Hanh về chiều, nếu không có chuyến bay đêm nào đó, buồn như một nghĩa trang chiều ba mươi tết.
*
Đâu đâu cũng là bụi đỏ, bụi đỏ nhuộm công viên, phố chợ trong ngày hanh nắng, bụi đỏ in dấu chân người trong ngày mưa lầy lội. Bọn họ lang thang hết đường Hoàng Diệu, khu tắm hơi đấm bóp rồi qua Phượng Hoàng nhìn thiên hạ nhảy đầm trong tiếng nhạc bập bùng. Đêm ghé quán Vông Vang, uống cà phê Ban Mê Thuộc nghe nhạc tình buồn, khóc đời cô lữ trước khi trở lại khách sạn Thanh Lịch, quăng người xuống giường, đêm ngủ quên, sáng ngày dậy muộn.
*
Rảnh rỗi hơn, trên đường về lại Kontum, vòng qua Biển Hồ, quay xuống quận Lệ Trung, xem thằng bạn tên Nhựt ngồi tán gái sơn cước, bằng tiếng đồng bào Thượng, học tới học lui vẫn còn ngọng nghệu thấy mà thương. Vào điạ phận Kontum, cố nhấn ga cho xe chạy nhanh khỏi ngọn đồi trọc Chupao, nơi lính Dù VNCH quần thảo với Bắc quân, cày nát từng gốc cây ngọn cỏ vài năm trước, nếu thấy nắng chiều tắt sớm phía sau lưng, mà thường thường nắng chiều hay tắt sớm.
*
Không đầy một tuần lễ, sau ngày mất Ban Mê Thuộc, thành phố Kontum bắt đầu di tản, tỉnh lỵ hỗn loạn như một gánh hát rã hàng không tiền trả tiền mướn rạp. Công chức quân nhân, nhỏ lớn mặc ai, không còn thấy gì là lệnh lạc. Các buôn làng Thượng im lìm thu mình trong màn sương dưới núi. Sáng thứ bảy, lái xe lên chỗ làm, anh Nông, thư ký đã đứng chờ Lâm ngay cổng ra vào, người lính nghĩa quân, thường gát trong cái chòi canh không thấy bóng. Anh Nông lo lắng nhìn:

- Thưa ông, không còn ai trong đó đâu, họ đi hết rồi

Lâm ngỡ ngàng chưa kịp đáp, anh tiếp theo với vẻ mặt buồn vời vợi:

- Tôi nghĩ chắc ông cũng lo về Sài Gòn đi, họ đã về Pleiku từ chiều hôm qua, ngay sau khi đóng cửa.

- Rồi còn anh thì sao? Lâm đắn đo hỏi:

Anh lắc đầu cười gượng:

- Tôi là người ở đây, thì đi đâu bây giờ!

Anh lên xe Honda nổ máy, chậm ra đường, quay đầu nói vọng lại:

- Cám ơn ông, chúc ông bình an, mau gặp lại gia đình.

Lâm đứng nhìn theo bóng anh mất hút, ngược hướng đoàn người bỏ đi từ phía xã Phương Qúy, buồn muốn khóc.

Trở lại nhà, quơ vội mấy thứ cần, quăng đại lên xe, Lâm lái qua Biệt Điện, đón đám bạn công chức, chen lấn lớp người lớp xe, hấp tấp qua cầu, thản nhiên, con sông hiền Dakla vẫn lặng lờ chảy ngược lên rừng, chưa kịp thương anh đã vội bỏ Kontum mà đi, một sáng giữa tháng Ba nghiệt ngả.



Thuyên Huy

Viết lại từ một câu chuyện cũ

Posted by 304Denat 2:27 PM

MỜI Xem 
Dì Tôi - Người Nữ Tu Bạc Mệnh - Thuyên Huy

Thơ Thuyên Huy và bài giới thiệu của Nguyễn Cang

Hồi Ức : TÂN CẢNG SAIGON - Trần Phong Vũ

 

Hồi ức

TÂN CẢNG SG

Thập niên 70, mỗi khi ngồi xe đò từ Bà Rịa Vũng tàu về qua cầu Saigon, chỉ nhìn thấy bên tay phải dưới chân cầu, có mấy cái sân đánh quần vợt. Biết đó là khu căn cứ quân sự của Mỹ và người ta gọi đó là khu Tân Cảng...

Xa hơn nữa, con rạch từ chân cầu xuôi về Thanh Đa, cầu Kinh. Dọc theo đường Phan Thanh Giản (bây giờ gọi là đường Điện Biên Phủ) hãy còn đầy ruộng, nhiều nhất là ruộng rau muống. Có những ngày theo chân chị đi cắt rau muống đem về chợ Bà Chiểu bán. Khu đó bây giờ thuộc Phường 25, chợ Văn Thánh. Có những ngày lội xuống rạch để tắm. Mỗi khi có một chiếc giang thuyền chạy qua tạo ra những lượn sóng to đập vào bờ. Cả bon ù té vì sóng lớn không thua gì sóng biển Vũng Tàu. Có lẽ khi ta còn bé thì nhìn cái gì cũng thấy lớn và vĩ đại chăng ? Rồi có những ngày theo bạn lội xuống cầu Kinh, xuống cầu Đỏ để xem xe lửa chạy. Những toa tàu chở vũ khí từ Tân Cảng về kho đạn Gò Vấp. Trên nóc toa là mấy chú Thủy Quân Lục Chiến hộ tống, súng đạn gườm gườm sẵn sàng nhả đạn bởi vì khu ấy vẫn còn là rừng cây chạy dọc theo hai bên đường tàu. Lúc đó mới biết là ngoài xe lửa đi Biên Hòa còn có đường xe lửa Tân Cảng- Gò Vấp.

Thập niên 80, khoảng 1985. Bạn đươc cấp một mảnh đất sát chân Cầu Đỏ nên rủ về nhà chơi. Căn nhà tranh lợp lá dừa nước, bên trong chỉ có một cái giường và một tủ nhỏ để cái ti vi 14 inch. Hỏi bạn : Trời ơi, giữa đồng không mông quạnh, cửa nẻo không có anh để tv thế này mà đi làm sao được ? Anh cười hề hề... Dân ở đây hiền lắm mà nhìn là biết nhà nghèo ai mà thèm lấy gì ! Thực ra sau này mới biết, khu đó cũng đầy dân giang hồ. Chắc anh cũng thuộc kiểu người sống nhân đức và có máu mặt nên anh em kiêng nể... Căn nhà và khu đất đó sau này cũng trở thành biệt thự 3,4 tầng. Có những đêm mấy anh em rút lên sân thượng vắng ngắt ngồi uống rượu đế và tám chuyện thời sự linh tinh... Hết tàu hỏa, con đường Nguyễn Xí được mở rộng, đường Ung Văn Khiêm cũng nối dài chạy về Tân Cảng.

Có lần, anh nổi hứng rủ cả bọn xuống Tân Cảng nhậu trên sông. Khi đó nhà hàng Tân Cảng mới xây, có cầu tàu. Anh gọi 2 chiếc ghe gỗ cặp song đôi nhau chở chừng mười mấy khách và khuân theo mấy thùng bia cho ghe chạy ra sông. Mồi nhậu là mấy kg tôm hấp, vậy mà vui, ca hát vô tư. Ghe chạy ra sông Saigon rồi về Thanh Đa. Hết bia uống rượu vang. Nửa đêm về... Ngày đó, lần đầu tiên lận cái điện thoại di động to và dài như khúc củi. Cả bọn tha hồ mà vọc vạch, tranh nhau gọi điện về nhà í ới... Bây giờ thì đường Ung Văn Khiêm đã trở thành khu phố ẩm thực với rất nhiều nhà hàng, quán cafe cao cấp sang chảnh. Quần thể khu du lịch Tân Cảng với vườn hoa, tiểu cảnh, bến tàu du lịch đã là khu đô thị cao cấp được vây quanh bởi hàng loạt khu dân cư phố xá sang trọng và bề thế của khu vực..

Hôm rồi, các bạn đồng môn rủ nhau về họp mặt ở Tân Cảng. Nhìn mấy ông già U70,80 cụng bia rồi kéo nhau lên hát hò lại nhớ đến thời còn xà lỏn nướng trui tắm sông Thanh Đa, nhớ quán Thủy ở cảng than, những đường ngang ngỏ tắt của phường 25....

Vì bản chất đa cảm nên mỗi khi về Tân Cảng, tôi cứ hay nhớ đến cảnh cũ, người cũ, việc cũ

"Những người muôn năm cũ

Hồn ở đâu bây giờ..."

Cảm khái ngâm nga mấy câu thơ cũ rồi nhớ ra

Ở Saigon chớ đâu ? Khà khà

TRẦN PHONG VŨ

Sg 2/4/26

Giai Thoại Văn Chương : Tứ tuyệt tuyệt vời của loạn tướng HOÀNG SÀO (Đỗ Chiêu Đức)

  Giai Thoại Văn Chương :  

                    Tứ tuyệt tuyệt vời của loạn tướng HOÀNG SÀO

    HOÀNG SÀO 黄 巢（820—884）người đất Oan Cú thuộc Tào Châu (thuộc Tây Nam Hà Trạch, tỉnh Sơn Đông hiện nay). Ông là lãnh tụ của cuộc khởi nghĩa Nông Dân ở buổi tàn Đường, xuất thân là gia đình buôn bán muối, thiện về nghề võ cởi ngựa bắn cung. Thuở nhỏ ông cũng đã tỏ ra có văn tài, 5 tuổi đã biết làm thơ, nhưng lớn lên lại thi hoài mà vẫn không đậu được Tiến sĩ. Trước cuộc khởi nghĩa của Vương Tiên Chi một năm, đất Quan Đông phát sinh đại hạn, quan lại ép dân phải đóng đủ thuế, còn phải phục tùng lao dịch. Trước cảnh sưu cao thuế nặng, ông cùng 7 anh em tập hợp những nông dân bị áp bức lại, phất cờ khởi nghĩa đứng lên chống lại nhà Đường từ năm 874 đến năm 884. Ngày 13 tháng Chạp năm 880 ông tiến quân đánh chiếm Trường An Lạc Dương, lên ngôi làm hoàng đế, xưng quốc hiệu là Đại Tề, đại xá thiên hạ. Năm Trung Hòa thứ tư (884) ngày 15 tháng 6, Hoàng Sào thua trận và chết ở Lang Hổ Cốc. Đến năm đầu Thiên Phục đời Đường Chiêu Tông, cháu của Hoàng Sào là Hoàng Hạo người tiếp tục lãnh đạo nông dân chiến đấu bị chết ở Hồ Nam mới chấm dứt cuộc nổi dậy của nông dân ở buổi Tàn Đường, và nhà Đường cũng vì thế mà suy yếu nghiêm trọng rồi sụp đổ luôn trong khoảng 23 năm sau đó (năm 907).

      Theo chính sử thì Hoàng Sào mặc dù xuất thân là con nhà bán muối, lại xấu trai, nhưng văn võ song toàn, có hoài bão và có chí lớn. Trước cảnh nhiễu nhương xuống cấp của xã hội, quan lại tham ô, nông dân đồ thán của buổi tàn Đường, Hoàng Sào muốn làm môt cuộc nổi dậy để thay đổi xã hội, thay đổi cuộc sống vô vị thường ngày qua bài thơ "Đề Cúc Hoa 題 菊 花" như sau:

  颯 颯 西 風 滿 院 栽，   Táp táp tây phong mãn viện tài,

  蕊 寒 香 冷 蝶 難 來。   Nhụy hàn hương lãnh điệp nan lai.

  他 年 我 若 為 青 帝，   Tha niên ngã nhược vi Thanh Đế,

  報 與 桃 花 一 處 開。   Báo dữ đào hoa nhất xứ khai !

      Có nghĩa :

       - Gió tây thổi phần phật vào trong sân vườn trồng đầy hoa (cúc),

       - Nhụy hoa thì rét, mùi hương thì lạnh, làm cho bướm khó mà bay đến gần.

       - Năm nào đó nếu như ta được làm Thanh Đế là chúa mùa xuân, thì ta sẽ...

       - Báo cho hoa cúc biết rằng sẽ được nở cùng thời cùng lúc với hoa đào !

                    Phần phật gió tây nở khắp vườn,

                    Nhụy hàn hoa lạnh bướm chê hương.

                    Năm nao ta được như Thanh Đế,

                    Cùng với hoa đào nở bốn phương !

    Hoàng Sào ví mình như là hoa cúc nở trái mùa hoa, khi trời thu gió vàng hiu hắt, mặc dù màu vàng có đẹp rực rỡ, nhưng mùi hương lại toả ra trong nhụy lạnh cũng không hấp dẫn được bướm ong bay đến. Rồi ước ao là trong một năm nào đó nếu mình có quyển lực như là Chúa Xuân, thì sẽ cho hoa cúc nở cùng lúc với hoa đào trong mùa Xuân để so sánh xem ai sẽ đẹp hơn ai, ai sẽ hấp dẫn ong bướm hơn ai!? Qủa là có ý nghĩ ngông nghênh và một khẩu khí lớn lối của "Tha niên ngã nhược vi Thanh Đế (Năm nao ta được như Thanh Đế) muốn làm Chúa Xuân, muốn làm đấng Chí Tôn để thay đổi thời cuộc và để tự tung tự tác cho thỏa chí bình sinh.

       Trước khi phất cờ khởi nghĩa, Hoàng Sào cũng đã từng mấy phen lai kinh ứng thí, nhưng đều thi rớt. Khoa trường thất ý lại thấy quan lại hủ bại, xã hội hắc ám, dân chúng lầm than làm cho ông càng bất mãn với sự thối nát của hoàng triều nhà Đường, nên mới mượn bài thơ vịnh hoa cúc mà bày tỏ cái hoài bão trong lòng của mình. Bài thất ngôn tứ tuyệt bất hủ《Bất Đệ Hậu Phú Cúc 不 第 后 賦 菊》có nghĩa: "Vịnh hoa Cúc sau khi thi rớt" như sau:

   待 到 秋 來 九 月 八，   Đãi đáo thu lai cửu nguyệt bát,

   我 花 開 後 百 花 殺。   Ngã hoa khai hậu bách hoa sát.

   沖 天 香 陣 透 長 安，  Xung thiên hương trận thấu Trường an,

   滿 城 盡 帶 黃 金 甲。   Mãn thành tận đới hoàng kim giáp.

     Có nghĩa :

      - Đợi đến ngày mồng 8 tháng 9 khi mùa thu đến, lúc bấy giờ...

      - Sau khi hoa của ta nở rộ thì trăm hoa khác đều tàn (chết) cả.

      - Mùi hương hoa (cúc) của ta sẽ vọt thẳng lên trời và thấu tận Tràng an. Và lúc đó thì...

      - Cả thành khắp nơi như đang khoác lên một bộ khôi giáp bằng vàng ròng vậy!

     Bài thơ được gieo vần trắc, mà lại là các vần ÁT đầy sát khí! Hoàng Sào không nói "Cửu nguyệt Cửu" mà lại hạ câu "Cửu nguyệt Bát". BÁT vừa ăn vận SÁT với câu dưới lại vừa chỉ ý nôn nao của Hoàng Sao muốn sớm ngày thực hiện hoài bão; Không kịp đợi thêm một ngày cho đến Mồng 9 tháng 9; Chỉ đến "Mồng 8" thôi, khi hoa cúc của ta nở rộ, thì tất cả các loài hoa khác sẽ tàn lụi và... chết hết ! Và không còn phải dấu diếm gì nữa... Hoàng Sào muốn là mùi hương hoa cúc của mình xông thẳng lên trời và thấu tận đến Tràng An, để thành Tràng An như được võ trang lên bằng những bộ áo giáp màu hoàng kim rực rỡ oai hùng "Mãn thành tận đới hoàng kim giáp. Ý của Hoàng Sào là cả thành Tràng An đều là màu vàng rực rỡ khi hoa cúc khắp nơi đều nở rộ trong ngày Tiết Trùng Cửu Mùng chín tháng chín Âm lịch trong khi các hoa khác đều tàn lụi và chết sạch ! 

      Không còn yếm thế như bài "Đề Cúc Hoa 題 菊 花" ở trên, ước ao cho hoa cúc được nở vào mùa Xuân, mà tự hào rằng hoa cúc nở vào buổi tàn Thu. Trong khi các loài hoa khác bị sương Thu làm cho héo úa tàn tạ thì hoa cúc vẫn ngạo nghễ đón sương Thu mà nở rực rỡ khắp nơi. Và trong công cuộc lãnh đạo nông dân đứng lên khởi nghĩa, Hoàng Sào cũng đã thực hiện được ước mơ và hoài bão của mình. Đánh thẳng vào Tràng An và Lạc Dương rồi lên ngôi xưng hiệu là Đại Tề Hoàng Đế 大 齊 皇 帝.

   

   * Diễn Nôm : 

       Vì bài thơ gieo vần Trắc rất độc đáo, nên mạn phép giữ nguyên những từ đã rõ nghĩa để giữ nguyên được cái thanh điệu sắt máu trúc trắc của bài thơ: 

     

                     BẤT ĐỆ HẬU PHÚ CÚC

                 Đợi đến thu sang cửu nguyệt bát,

                 Hoa ta nở rộ trăm hoa sát.

                 Ngất trời hương tỏa thấu Trường An,

                 Cả thành đều khoát hoàng kim giáp !

       Lục bát :

                 Mồng tám tháng chín thu sang,

                 Hoa ta nở rộ hoa tàn trăm nơi.

                 Tràng An hương thấu đến trời,

                 Cả thành rực rỡ nơi nơi giáp vàng !

             

    Hoa Cúc từ đời Tấn đã nổi tiếng theo với tiếng tăm cao nhã thanh khiết của Đào Tiềm là Đào Uyên Minh với các câu như "Thái cúc đông ly hạ, Du nhiên kiến Nam sơn 採 菊 東 籬 下, 悠然 見 南 山"... Cúc còn được gọi là Hoàng Hoa, nên cúc tửu là Hoàng Hoa Tửu, một trong "Bốn mùa ăn chơi" của người xưa là "Thu ẩm Hoàng hoa tửu, Đông ngâm bạch tuyết thi 秋 飲 黃 花 酒, 冬 吟 白 雪 詩" mà. Nhưng hoa Cúc đến dưới ngòi bút của Hoàng Sào thì trở nên bá đạo sắt máu với các câu như: "Ngã hoa khai hậu bách hoa SÁT", Hoàng Sào không nói "Bách hoa TÀN" mà nói "Bách hoa SÁT" là "trăm hoa bị Tàn Sát hết"chớ không phải là "Tàn lụi"; Và "Mãn thành tận đới hoàng kim GIÁP"; Ông không nói là "Hoàng kim y" mà lại nói là "Hoàng Kim Giáp" nghe có vẽ võ biền và mạnh bạo hơn với chiếc "áo Giáp màu vàng kim" của chiến binh. Qủa là một cái nhìn vừa nên thơ, vừa độc đáo, vừa sắt máu, vừa bá đạo của một kẻ kiêu hùng, muốn bức phá vòng cương tỏa bình thường để làm nên việc lớn!

      Nhưng sau khi thua trận, phải chạy trốn để ẩn danh làm hòa thượng, thì cái hào khí của kẻ kiêu hùng cũng tiêu tan và nguội lạnh trong ánh nắng chiều tà với những lời cảm khái xót xa... Ta hãy đọc bài Thất ngôn tứ tuyệt thứ ba "Tự Đề Tượng 自 題 像" của ông thì sẽ rõ:

 記 得 當 年 草 上 飛，   Ký đắc đương niên thảo thượng phi,  

 鐵 衣 着 盡 著 僧 衣。   Thiết y trước tận trước tăng y.

 天 津 橋 上 無 人 識，   Thiên Tân kiều thượng vô nhân thức,

 獨 倚 欄 干 看 落 暉。   Độc ỷ lan can khán lạc huy !

                                      

      Có nghĩa :

       - Nhớ những năm xưa (cửi ngựa) lướt bay trên cây cỏ, giờ thì...

       - Áo giáp sắt mặc xong rồi phải đổi mặc cà sa của thầy tăng.

       - Đứng trên cầu Thiên Tân mà không có ai nhìn ra ta nữa cả...

       - Một mình tựa lan can cầu mà nhìn ánh nắng chiều rơi rụng!...

                    Nhớ thuở năm xưa lướt cỏ cây,

                    Cà sa thay giáp sắt rồi đây.

                    Thiên Tân cầu lớn không người biết,

                    Chiều xuống một mình ngắm bóng mây !...

          Lục bát :

                    Cỏ xưa ngựa lướt băng băng,

                    Nay thì giáp sắt thay bằng cà sa.

                    Thiên Tân cầu lắm người qua,

                    Một mình thơ thẩn ngắm chiều tà rơi !

      Có thuyết cho là khi bại binh thì Hoàng Sào tự vận để đứa cháu kêu bằng cậu là Lâm Ngôn;  Có thuyết cho là người cháu ruột kêu bằng chú là Hoàng Mẫn; đem đầu của mình nộp cho tướng nhà Đường để lãnh thưởng; Cũng có thuyết cho là ông qui ẩn và tu ở trong chùa như bài thơ nêu trên để càng thắm thía hơn với một đời kiêu hùng dũng mãnh rồi rốt cuộc cũng như ánh nắng chiều dần tắt dưới chân cầu, hào khí một đời cũng theo dòng nước cuốn trôi xuôi...

      Nên chỉ có "hai bài thơ tả hoa cúc" nêu trên là chắc chắn của Hoàng Sào làm vì có trong "Toàn Đường Thi Tập"; Còn bài số ba đang còn trong tra cứu tranh luận. Về bài "BẤT ĐỆ HẬU PHÚ CÚC 不 第 后 賦 菊" độc đáo cuả Hoàng Sào thì sau nầy được Minh Thái Tổ Chu Nguyên Chương 朱 元 璋 mượn ý mượn lời làm một bài "Vịnh Cúc Hoa 咏 菊 花" cũng tương tự như thế:

 百 花 發 時 我 不 發。   Bách hoa phát thì ngã bất phát,

 我 若 發 時 都 駭 殺。   Ngã nhược phát thì đô hãi sát.

 要 與 西 風 戰 一 場。   Yếu dữ Tây phong chiến nhất trường.

 遍 身 穿 就 黃 金 甲。   Biến thân xuyên tựu hoàng kim giáp.

   

       Chu Nguyên Chương là ông vua xấu trai nhất trong các hoàng đế Trung Hoa

     Có nghĩa :

      - Khi trăm hoa đua nở thì ta chẳng nở, và đến...

      - Khi ta nở thì các hoa khác đều kinh hãi mà chết hết.

      - Ta muốn cùng với gió Tây đánh nhau một trận, nên mới...

      - Khắp mình khoát lên chiếc áo giáp hoàng kim như thế nầy.

                  Khi trăm hoa phát ta chưa phát,

                  Ta phát trăm hoa đều chết ngạt.

                  Muốn thách gió tây chiến một phen,

                  Cả mình ta khoát hoàng kim giáp !

       Lời lẽ ý tứ đều mượn ở bài "BẤT ĐỆ HẬU PHÚ CÚC" của Hoàng Sào, nhưng không sắt máu và mạnh bạo bằng thơ của Hoàng Sào. Chỉ mượn hình tượng của hoa cúc màu vàng như là mặc áo giáp vàng để chống chọi lại với gió tây hiu hắt mà thôi, chớ không mạnh bạo hào hùng như thơ của Hoàng Sào "Mãn thành tận đới hoàng kim giáp 滿 城 盡 帶 黃 金 甲" cả thành đều rực rỡ như đều được khoát lên chiếc áo giáp màu hoàng kim vậy. Và cũng vì câu thơ vừa tượng hình vừa tượng ý một cách sống động nầy mà nhà đạo diễn tài ba Trương Nghệ Mưu 張 藝 謀 của nền điện ảnh Bắc Kinh năm 2006 đã làm nên bộ phim có tựa đề là "Mãn thành tận đới hoàng kim giáp 滿 城 盡 帶 黃 金 甲". Bộ phim đã chiếm nhiều giải Điện Ảnh Quốc Tế về Âm thanh, Hình ảnh, cả giải Oscar về Trang phục... 

       Trên đây là Hoàng Sào trong chính sử, trong văn học. Mời đọc tiếp bài viết tới : Hoàng Sào trong truyền thuyết dân gian.

                                                             杜 紹 德

                                                          Đỗ Chiêu Đức

      Xem Thêm :        Giai Thoại văn Chương : Cũng Tại Cái Ông KHUẤT NGUYÊN của nước Sở.

Dốc Sương Mù Tự Tình - Thuyên Huy

 

Mời Xem :

Ở Đây Buồn Hơn Gò Dầu - Thuyên Huy

CHIA SẺ CỦA NGƯỜI TỪNG TRẢI MÀ Ở TUỔI HƠN 50 MỚI CÓ THỂ HIỂU

 

TÌNH YÊU LÀ SỰ LỰA CHỌN HAY CẢM GIÁC ?

Trước khi các bạn quyết định đến với nhau lâu dài, tôi muốn bạn hỏi người bạn đời tương lai của bạn một câu hỏi :

“ Tình yêu đối với anh là cảm giác hay là sự lựa chọn.?” Nếu anh ấy bảo tình yêu là cảm giác thì cho anh ta biến đi khỏi cuộc đời bạn ngay lập tức.

Bởi vì sao bạn biết không?

Bởi vì sự hấp dẫn là một cảm giác. Ham muốn là một cảm giác. Nhớ nhung là một cảm giác. Sự phấn khích là một cảm giác. Sự tôn thờ là một cảm giác.

Tuy nhiên, tình yêu không phải là một cảm giác. Đó là một hành động và một sự lựa chọn.

Bạn không chỉ “yêu”. Bạn phải quyết tâm chọn hướng tới và theo đuổi việc phát triển và duy trì tình yêu với một ai đó.

Ví dụ người yêu của bạn hôm nay cảm giác vui vẻ muốn trò chuyện với bạn, anh ta nhắn tin gọi điện cho bạn. Hôm sau anh ta cảm thấy không vui hoặc trò chuyện với bạn gái khác vui hơn, thế là anh ta không thèm nhắn tin cho bạn, hoặc không thèm trả lời tin nhắn của bạn nữa. Như vậy không thể gọi là tình yêu. Nếu anh ta yêu bạn anh ta sẽ chọn trò chuyện với bạn mỗi ngày không cần biết buồn hay vui? Không cần biết đến những người bạn khác, anh ta phải chọn bạn là ưu tiên số 1, anh ta phải chọn quan tâm tới cảm xúc của bạn và chọn vì bạn mà cố gắng làm mọi việc để duy trì mối quan hệ này được bền lâu.

Khi anh ấy yêu bạn, anh ấy sẽ không phán xét bạn; anh ấy chọn kiên nhẫn với bạn, chọn tin tưởng bạn và tập trung vào mặt tốt hơn của bạn.

Khi cảm xúc nhạt dần và niềm háo hức mong chờ sự hiện diện của người bạn đời cũng mất đi, nhưng bạn vẫn chọn ngồi ở nhà đợi vợ/chồng về bởi vì bạn yêu họ. Bởi vì bạn chọn cam kết với họ. Bởi vì bạn đã lựa chọn và bạn có ý định tôn vinh nó.

Bạn đã lựa chọn. Bạn không cần phải luôn cảm thấy yêu.

Có những ngày bạn thức dậy với người đã từng làm bạn thất vọng, bạn vẫn ăn sáng với họ và chọn cách đối xử tử tế với họ. Đây chính là tình yêu.

TRẦN PHONG VŨ

31/3/26