Những món đặc sản của Pháp khiến du khách kinh hoàng (Từ Dannews)

Người Pháp vẫn được biết đến là có thể ăn mọi con vật có thể di chuyển cũng như mọi bộ phận có thể tưởng tượng đến của động vật. Những món ăn dưới đây là đặc sản ngon lành của người Pháp, nhưng lại là nỗi ám ảnh đối với các du khách.

   

 

Xúc xích máu đen
Khi mùa đông dần tới cũng là lúc boudin noir, hay xúc xích máu đen trở nên phổ biến trong mỗi bữa ăn.
Để làm boudin noir, tiết heo được trộn lẫn cùng giấm và hành tây, bánh mì hay gạo, sau đó được nhồi vào một đoạn dồi. Các nguyên liệu thay đổi tùy theo các vùng khác nhau. Boudin noir có thể được chế biến theo nhiều cách khác nhau, như chiên, hấp hay xào chung với táo cắt lát.
Món ăn này cũng được tìm thấy ở ngoài nước Pháp. Tại Anh, nó được gọi là pudding đen và thường dùng trong bữa sáng, ở Đức là Blutwurst, ở Bỉ là bloedworst và tại Tây Ban Nha, biến thể của nó là morcilla.

 

Ốc sên xào
Giống như luật bất thành văn, khi đến thăm Pháp bạn nhất định phải thử ốc sên, hay escargots de bourgogne. Rất nhiều du khách thấy khủng hoảng khi lôi một con ốc sên ra khỏi vỏ, cắn chúng như nhai cao su và cảm giác nhờn nhợn khi nuốt xuống cổ họng.
Tại Pháp, ốc sên thường được xào với bơ, tỏi và mùi tây. Vỏ ốc sên thường được dùng để chứa nước sốt để rưới lên bánh mì.
Ốc sên đã được ăn từ thời La Mã cổ đại và phổ biến trong nhiều thế kỷ. Chúng thậm chí còn được tìm thấy trong các tàn tích tại Morocco.
Nhiều người nghĩ ốc sên thật kinh khủng, và đúng là thế nếu chúng không được chế biến đúng cách. Trước khi nấu, ốc sên được cho ăn những loại thảo mộc đặc biệt, sau đó là một quy trình phức tạp gồm rửa, luộc sơ, làm sạch và chế biến, toàn bộ quá trình mất tới 3 ngày khiến cho món ốc sên trở nên thật đắt đỏ.

 

Óc bê
Óc bê, hay tête de veau là một món ăn mà thậm chí nhiều người bản xứ còn khó có thể nuốt.
Món ăn được chuẩn bị vô cùng cầu kỳ, Óc bê được đun trong 3 tiếng, nêm thêm gia vị và được bao bọc bởi một lớp mỡ. Món ăn thường được phục vụ với 1 trong 2 loại sốt: gribiche (sốt mayonnaise và quả caper) hoặc ravigote (sốt rau củ và dầu giấm).

 

Lá lách bê
Ris de veau (lá lách bê) bắt đầu xuất hiện khi Pháp rơi vào thời kì nghèo đói, mọi người không có gì để ăn và phải tận dụng tới những phần cuối cùng của con vật để chế biến.
Lách bê được rửa và ngâm trong nước lạnh nhiều lần để loại bỏ tạp chất. Sau đó chúng được chần sơ, ép lại và đem hầm hoặc chiên.

 

Nhím biển
Oursins (nhím biển) khá khó ăn, với mùi vị của muối trộn lẫn với tảo thối khiến thực khách choáng váng khi nếm thử lần đầu.
Chế biến nhím biển không khó, nhưng việc tách đôi phần vở cứng bên ngoài lại không mấy dễ dàng. Bạn sẽ cần một đôi bao tay thật dày để tránh bị gai đâm, và phải có kỹ năng điêu luyện để không làm rơi gai nhím vào bên trong.
Tại các nhà hàng, nhím biển sẽ được tách sẵn và bạn chỉ cần thưởng thức chúng bằng một chiếc thìa nhỏ. Phần thịt màu cam bên trong có thể ăn sống như gỏi, hoặc tách ra để chế biến.

DV, Green global travel

CHIỀU ĐÃ XUỐNG - Thơ Trân Phong Vũ

Chiều đã xuống hoàng hôn rồi đó nhóc
Tội chi mà ngồi đó nhớ Saigon
Tội chi mà thơ thẩn giữa chiều buông
Bài ca cổ nghe sao buồn đứt ruột

Nhóc có nhớ Cần thơ ngày xưa ấy
Thầy với trò trích đoạn khúc Phượng Hoàng
Dẫu có thương người đành đứt đoạn sang ngang
Đổi khúc oán thành Nam Xuân chấp chới
Chiều cũng đã đủ mơ rồi đó nhỏ
Mai về thôi nhung nhớ mãi làm gì
Có thương chồng mua nửa ký khô đi
Rồi chủ nhật cụng ly khen hảo tửu
Chiều đã xuống về thôi mà kẻo muộn... hi hi
 
TRẦN PHONG VŨ
10/6/2017

7 thói quen tốt dưỡng gan giúp cơ thể nguyên khí sung mãn, khí sắc hồng hào, tinh thần thoải mái

Gan là tạng lớn nhất của cơ thể và cũng là cửa ngõ đầu tiên tiếp cận với độc tố. Hiện nay thực phẩm độc hại tràn lan nên bổ dưỡng gan càng được nhiều người chú trọng. Không cần đến thực phẩm chức năng, những thói quen đơn giản này cũng sẽ hữu ích cho sức khoẻ của bạn.

“Hộ can (bổ gan)” là một trong những khái niệm sức khỏe phổ biến nhất hiện nay. Trong Tây y, tạng gan là cơ quan tàng trữ dinh dưỡng và đào thải độc tố chủ yếu của cơ thể. Trong con mắt của Đông y, gan phụ trách sơ thông(nạo vét/khơi) và tuyên tiết (trút ra,cho thoát nước)- gọi chung là sơ tiết khí huyết toàn thân.

Dưỡng tốt tạng can, không chỉ có lợi cho tích trữ dinh dưỡng và bài xuất chất cặn bã trong cơ thể, mà đồng thời còn có thể làm khí sắc của người ta cải biến tốt lên, tinh thần thoải mái.

Tạng can đồng thời cũng là “cơ quan trầm mặc (lặng lẽ)”. Bệnh gan thường có thể ủ bệnh trong cơ thể người mấy chục năm, không có bất kỳ triệu trứng nào rõ ràng. Đợi cho đến khi bệnh gan bạo phát, thường đã ác tính đến nguy kịch rồi, thậm chí đã đến giai đoạn cuối của ung thư gan, càng khó chữa khỏi.

Trong cuộc sống thường nhật dưỡng hộ tạng can, thực ra là việc vô cùng đơn giản. Làm được mấy điểm dưới đây, thì có thể dễ dàng hộ can, giảm thiểu bệnh gan phát sinh

1. Đại tiện đúng giờ

Nhịn đi vệ sinh không những gây cảm giác khó chịu mà còn đầu độc cơ thể (Ảnh minh hoạ)

Chủ tịch hội đồng quản trị tập đoàn Thuốc & Châm cứu nước Mỹ, bác sỹ Đông y – Lưu Ngạn Châu nói, duy trì đại tiện thông suốt là bí quyết cơ bản của ông ấy để hộ can.

Thoạt đầu mới nghe “đại tiện” và “hộ can” không liên quan lắm, thực tế không hẳn. Tạng can là cơ quan trao đổi chất quan trọng của cơ thể, tạng can chuyển hóa độc tố cần phải thông qua phân tiện để đào thải ra ngoài cơ thể. Nếu không kịp thời đại tiện, độc tố tích lũy trong đường ruột, càng tích càng nhiều, thì có thể ảnh hưởng chức năng bài độc của tạng can.

Thói quen đi vệ sinh tốt nhất là ngay sau khi thức dậy bởi lúc này sự co thắt đại tràng mạnh mẽ và hiệu quả nhất. Đi vệ sinh đầu ngày thải hết độc tố còn giúp bạn bắt đầu ngày mới sảng khoái hơn.

2. Ăn nhiều thực phẩm có vị chua, thực phẩm màu xanh

“Toan (chua) nhập can”, ăn nhiều thực phẩm có vị chua có thể xúc tiến chức năng tạng gan

Đông y giảng, chua ngọt đắng cay mặn “ngũ vị” đối ứng nhập “ngũ tạng”, trong đó “chua vào can”, ăn nhiều thực phẩm vị chua có thể xúc tiến chức năng gan, khởi được tác dụng bảo dưỡng tạng can. Chanh, sơn tra, dấm ăn, sữa chua… đều là thực phẩm vị chua tốt cho sức khỏe. Thực phẩm vị chua thông qua tạng can chuyển hóa sau đó biến thành tính kiềm, trong cơ thể con người hình thành môi trường kiềm, giúp tăng cao khả năng miễn dịch cho cơ thể.

Trong ăn uống hàng ngày dưỡng gan, là phương pháp mưa dầm thấm lâu nhất.

Lưu Ngạn Châu nhấn mạnh, ăn chua dưỡng can cũng phải xem thời tiết, mùa xuân là thời gian can khí sinh phát, dưỡng nữa thì lại thành thái quá, vì thế trong mùa xuân cần tương đối ít ăn đồ chua tính kiềm.

Từ góc độ màu sắc thực phẩm mà nói, tạng can đối ứng “màu xanh”, cũng chính là chúng ta vốn hay nói về thực phẩm xanh. Thực phẩm như dưa chuột, mướp đắng, rau cải, hải tảo… đều có công dụng hộ can rất tốt.

3. Thuốc giảm đau, vitamin không thể dùng bừa bãi

Đa số các thuốc đều xả qua chuyển hoá bước 1 ở gan rồi mới theo máu đến đích tác dụng. Cho nên mọi tác dụng phụ hay dùng dùng thuốc quá liều thì gan sẽ phải ‘hứng chịu’ đầu tiên. Trong đó phổ biến là lạm dụng thuốc giảm đau và các vitamin.

Các vitamin tan trong dầu như A, D, K, E hấp thu cùng các chất mỡ do gan tiết ra dịch mật. Nếu dùng quá liều vì nghĩ đây là thuốc bổ thì sẽ dẫn đến ngộ độc gan.

Thuốc giảm đau cũng được sử dụng khá phổ biến trong nhiều trường hợp và có thói quen tự ý tăng liều khi thuốc không có hiệu quả. Việc dùng thuốc quá liều và thường xuyên gây ra ngộ độc gan, gây hôn mê sâu…

Một trường hợp hay gặp nhất của ngộ độc gan cấp tính phải nhập viện là đàn ông uống rượu bia bị đau đầu lại sử dụng thuốc giảm đau như Paracetamol, Tylenol…

4. Mỗi ngày ăn một quả táo

Lưu Ngạn Châu nói, khi ông khám bệnh gặp rất nhiều người trẻ, do stress nhiều mà đau nửa đầu, nhìn là biết ngay can kinh, đởm kinh bị ảnh hưởng. Ông cho những người trẻ này ra về và “ăn táo”. Sau một thời gian, những người trẻ tuổi này đều cảm thấy rằng tình hình đã tốt lên rất nhiều.

Bởi vì táo không chỉ thuộc loại thực phẩm có vị chua, mà còn chứa carbohydrate, có thể bổ sung năng lượng cho cơ thể, điều chỉnh tạng gan. Trong táo giàu chất xơ cũng tốt cho tạng gan. Có một số người không có triệu chứng bệnh gan nào, khi kiểm tra sức khỏe lại phát hiện men transaminas(AST-ALT) tăng cao, điều này thường thường là dấu hiệu của tế bào gan bị tổn thương. Trường hợp này để bảo vệ tế bào gan, ăn thêm táo cũng rất có ích.

Lưu Ngạn Châu kiến nghị, chọn lúc sáng sớm ăn táo tương đối tốt, có lợi để cơ thể hấp thu.

5. Dùng phương thức lành mạnh để giải tỏa áp lực

Ăn nhiều khi căng thẳng (Ảnh minh hoạ)

Công tác, học tập, hôn nhân, gia đình, đều có khả năng tạo thành áp lực cho con người. Thời gian dài chịu ảnh hưởng áp lực, dễ dẫn tới sức đề kháng suy giảm, bệnh huyết áp, bệnh tiểu đường, cao cholesterol, và sau đó ảnh hưởng chức năng gan, thận. Một phương diện khác, áp lực lớn tạo thành kích thích tố (hooc-môn) không cân bằng, có thể ảnh hưởng tạng gan bài tiết chất cặn bã và độc tố dẫn đến tuần hoàn ác tính do máu không được lọc.

Có một số người thích ăn để giải tỏa stress, nhưng thường là ăn thức ăn nhiều đường mỡ béo như đồ ngọt, snack… ngược lại càng làm tăng thêm gánh nặng cho gan.

Dùng phương thức lành mạnh giải tỏa áp lực để trừ giải uất kết, làm dịu tinh thần (Ảnh minh hoạ)

Thực ra trong cuộc sống, mỗi người đều có thể tìm ra cho mình phương thức đặc thù để giải tỏa áp lực cách lành mạnh như: hát, đánh bóng, thiền định, dùng phương thức thích hợp của bản thân mình để giải trừ uất kết, làm dịu tinh thần, không chỉ có lợi cho bảo vệ tạng gan, cũng có thể giúp xua tan phiền nhiễu tạo thành áp lực.

6. Giấc ngủ

Ngủ đủ giấc có lợi cho sức khoẻ về mọi mặt (Ảnh: shutterstock.com)

Thường xuyên thức đêm, hoặc thời gian làm việc quá dài, đều có thể tổn hao tạng gan, làm cho sức đề kháng giảm, thậm chí có thể gia tăng trọng lượng, rối loạn hooc-môn. Ngủ trước 11h hoặc 12h, là phù hợp quy luật phương thức sinh hoạt tự nhiên, không chỉ dưỡng can, đối với các tạng phủ khác cũng có lợi.

7. Ít uống rượu

Tạng gan phụ trách xử lý tất cả các đồ ăn thức uống mà cơ thể hấp thụ, bao gồm cồn. Tuy nhiên, tạng gan trong một khoảng thời gian nhất định chỉ có thể xử lý một lượng cồn nhất định, khi tạng gan bị cưỡng chế xử lý quá nhiều cồn, thì có thể ảnh hưởng chức năng bình thường của gan.

Uống nhiều rượu thời gian dài có thể dẫn tới tổn hại hoặc cải biến tế bào gan, tạo thành bệnh gan: gan nhiễm mỡ, viêm gan, xơ gan… thậm chí phát triển thành ung thư gan. Do đó nên tránh uống nhiều rượu.

Liên Hoa biên dịch

Chuyên mục Sức khỏe-daikynguyen.com

Các nhà khoa học cảnh báo: Thiên thạch hủy diệt nhân loại “chỉ còn là vấn đề thời gian”

Số lượng các vật thể có khả năng tiếp cận trái đất đang không ngừng tăng lên, báo hiệu một viễn cảnh đen tối khi những thiên thạch khổng lồ hủy diệt hoàn toàn sự sống trên Trái đất 

Cảnh báo này được Tiến sĩ Alan Fitzsimmons của trung tâm nghiên cứu vật lý thiên văn tại trường Đại học Belfast, Anh đưa ra trong một báo cáo gần đây – Theo Daily mail

“Chúng ta đã phát hiện hơn 1.800 vật thể có nguy cơ cao, nhưng vẫn còn rất nhiều thiên thạch chưa lộ diện đang chờ đợi con người khám phá”, ông Fitzsimmons nói.

“Dù nhân loại đang cải thiện năng lực phát hiện các thiên thạch nguy hiểm, khả năng về một thiên thạch đâm vào Trái đất là điều hoàn toàn có thể xảy ra”, ông giải thích.

Nếu điều này thực sự xảy ra, hậu quả của các vụ va chạm là vô cùng tàn khốc.

Tiến sĩ Alan Fitzsimmons (Ảnh: Internet)

Trường hợp va chạm xảy ra trên đất liền, một vụ nổ lớn với các đợt sóng xung kích vô cùng khủng khiếp sẽ tàn phá một diện tích rất lớn của địa cầu. Tiếp sau đó, tro bụi sinh ra từ vụ nổ bao trùm toàn bộ bầu khí quyển, chặn các tia nắng mặt trời khiến trái đất trở lên lạnh lẽo và sự sống dần tàn lụi

Thiên thạch rơi xuống biển cũng sẽ kích hoạt sóng thần khổng lồ, nhấn chìm các thành phố ven biển và thậm chí thổi tung nước biển vào không khí, phá hủy tầng ozone khiến những người sống sốt phải đối mặt với khả năng nhiễm tia UV từ Mặt trời.

Nhiều sự kiện lịch sử đã phần nào cho chúng ta thấy những hậu quả đáng sợ này.

Một loạt các loài sinh vật cổ đại, trong đó có khủng long được cho là đã bị tuyệt diệt sau khi một thiên thạch hoặc sao chổi với đường kính cỡ 10 km lao xuống bán đảo Yucatan của Mexico vào khoảng 65 triệu năm trước

Một vụ va chạm thiên thạch khác cách đây khoảng 49.000 năm cũng được cho là đã xảy ra ở Arizona, Mỹ. Căn cứ kích thước miệng hố để lại, các nhà khoa học nhận định đương lượng của vụ nổ vào khoảng 10 triệu quả bom nguyên tử.

Năm 1908, một thiên thạch cỡ lớn được xác định đã lao xuống khu vực Tunguska, Siberia, Nga với tốc độ khoảng 54.000km/giờ tạo ra vụ nổ khủng khiếp tương đương với sức nổ của 185 quả bom hạt nhân Mỹ ném xuống Hiroshima hồi năm 1945. Toàn bộ một khu vực rộng lớn khoảng 2.000km²  phút chốc trở thành bình địa.

Gần đây nhất, hôm 24/6, một tiểu hành tinh với kích cỡ gấp hai lần khối thiên thạch rơi xuống Tunguska cũng đã sượt qua Trái Đất trong sự thở phào của các nhà thiên văn học. Điều đáng lưu ý là bằng những thiết bị tính toán chính xác, lẽ ra tiểu hành tinh đó đã phải va chạm Trái Đất.

Những sự kiện trên cho chúng ta thấy khả năng có một thiên thạch khổng lồ đâm vào Trái đất là chuyện hoàn toàn có thể xảy ra và điều này chắc chắn sẽ đe dọa đến nền văn minh nhân loại. Trong khi đó, chúng ta gần như không có một đối sách đáng kể nào để ngăn chặn sự cố này

“Vấn đề lớn nhất là việc chúng ta chẳng thể nào làm gì cả. Nhân loại chưa sẵn sàng trước thảm họa khủng khiếp mà thiên thạch có thể tạo ra”.- Tiến sĩ Joseph Nuth, nhà nghiên cứu NASA

Giới khoa học bó tay là vậy, nhưng với những người nghiên cứu Thần học, không phải là không có giải pháp. Chẳng hạn, Phật gia tuyên giảng mọi vật chất đều phải trải qua một quá trình Thành-Trụ-Hoại-Diệt, các nền văn minh nhân loại cũng không đứng ngoài quy luật đó. Độ dài ngắn của hành trình này phụ thuộc hoàn toàn vào sự biến dị của đạo đức con người. Không ít các nghiên cứu chỉ ra rằng trong suốt chiều dài hàng trăm triệu năm lịch sử của Trái đất, đã có rất nhiều nền văn minh từng hình thành, phát triển, suy thoái và diệt vong khi đạo đức của con người thời đó đã vô cùng tệ hại. Chính bởi vậy, giải pháp tốt nhất là mỗi người cần không ngừng đề cao bản thân, nâng cao trở lại đạo đức nhân loại.

Cùng với sự thăng hoa của đạo đức nhân loại, các thiên tai sẽ được giảm bớt và tiêu trừ, như tiểu hành tinh lẽ ra chạm Trái Đất cuối cùng chỉ sượt ngang.

Hoài Anh tổng hợp

(daikynguyen.com)

* Xin Được Làm Người Có Tội - Thuyên Huy

(Để tặng đám bạn đã có thời làm PQT ở miền cao, mưa rừng gió núi của những năm 1974)

    Chiến cuộc cứ ngày càng tăng mà không thấy giảm, Kontum cũng không khác gì hơn, những ngày Quyền mới lên nhận chức còn sờ sợ chút đỉnh nhưng rồi thì, tiếng súng, tiếng bom, ngày cũng như đêm, từ miệt trên tam biên xuống hay dưới vùng biển mặn lên, xa phía rừng núi, gần bên chợ bên làng, nghe riết rồi quen tai, tập cứ phớt lờ đi như lời thiếu tá Hiếu, quận trưởng Đắk Tô, thượng cấp của Quyền, thì “mọi việc sẽ đâu vào đó.”  Quả đúng vậy, với Quyền, bây giờ thì “mọi việc đã đâu vào đó”. Chuyện đi lên đi xuống từ quận tới xã, từ xã lên quận, sớm đi chiều về, theo bên mình, hai ba anh lính nghĩa quân, súng mang đạn quấn, có cho vui, để chạy cho khỏi mấy vụ phục kích lẻ tẻ của đám du kích địa phương, chứ gặp quân bộ đội Bắc Việt thì, phó mạng số trời. Tuy nhiên còn may, chưa lần nào chạm họ, mặc dù ai cũng biết, không phải người thôi mà xe tăng đại pháo của họ đã có mặt cả một khu rừng tam biên từ lâu lắm rồi. Việc quân đoàn 2 của VNCH cho tăng cường lực lượng ở phía bắc Kontum, gồm cả quân tiếp vận từ dưới Bình Định lên, đóng bản doanh tại Tân Cảnh, chưa kể căn cứ bộ chỉ huy của trung đoàn 42 bộ binh gần ngã ba quốc lộ 14 và tỉnh lộ 512, quận nơi Quyền đang làm việc, xem ra có an ninh hơn và làm cho dân chúng yên tâm đôi chút.

    Trời đầu mùa hạ, rừng núi bớt sương mù, đã có nắng sớm và chút âm ấm, xuống tới xã Đắk Rơ Nga. Trời sắp vào giữa trưa, dân chúng, người lớn con nít đứng lố nhố bên ngoài cổng văn phòng xã. Lá cờ vàng vẫn còn rũ ướt hơi sương, tiếng một tiếng hai “ông phó” khi xe Quyền chạy vào sân; cả hai bác Nông, chủ tịch hội đồng xã và Hỹ, chủ tịch ủy ban hành chánh xã, cũng cái áo vết tông ở trên, cái khố phía dưới tươi cười, đi ra đón cùng một lúc, một số nhân viên theo sau lăng xăng chào. Đã xuống đây vài lần, nên Quyền quen mặt gần hết nhưng không thấy Đái Nguyệt Giêng, cô thư ký người thượng gốc Sedang lai Tây, anh Nho, tài xế mang súng M16 đi kế bên hiểu ý, dòm trước dòm sau, quay qua nhìn Quyền lắc đầu. Lần đầu xuống làm quen với xã ấp, sau ngày về quận này, Quyền xuống xã Đắt Rơ Nga trước nhất, một phần vì ở đây đang lộn xộn vụ tiền trợ cấp hồi cư, một phần có chút tò mò vì tại văn phòng quận, ai nấy đều xì xầm, ở dưới Đắk Rơ Nga có cô thư ký lai Tây đẹp lắm, còn độc thân.

     Quả thật, là dân miền nam, đi học mấy năm ở Sài Gòn, con gái thấy không biết bao nhiêu, mơ mộng cũng không biết bao nhiêu, Quyền đồng ý với thiếu tá Hiếu, Đái Nguyệt Giêng chắc nhỏ hơn anh chừng bốn năm tuổi, đẹp thật, cái đẹp nửa Thượng nửa Tây khó nói. Hôm đó, bác Hỹ , xã trưởng cứ tìm cách cho Giêng đi bên cạnh, khi Quyền thăm chỗ này chỗ nọ, trong văn phòng ngoài chợ xã, Giêng nói năng nhỏ nhẹ, không giống như bác Hỹ, giọng cô ta không pha tiếng Thượng chút nào. Ba của Giêng người Pháp, không biết vì lý do gì, gặp mẹ cô, rồi có Giêng, không may bà mất sớm. Trong một hôm mưa lũ, bà bị đất lỡ chùi xuống cái đường mòn, dọc theo ven sườn đồi, quanh con suối nhỏ, nơi bà vừa nhổ khoai mì về, đè chôn hơn hai phần ba người, bà chết cái gùi còn dính chặt trên lưng, người đi rẫy khiêng bà mang về làng. Giêng chưa đầy hai tuổi, bác Hỹ, lúc đó chưa làm xã trưởng, tội nghiệp con nhỏ, vài người muốn đem Giêng về nuôi, nhưng bác Hỹ đứng ra nhận trước, giao cô cho người em gái góa chồng nuôi. Giêng học trường tiểu học Đắk Rơ Nga rồi ra Kontum học trung học, tới cuối năm đệ tứ thôi không học nữa, và được cho vào làm thư ký xã. Mộ mẹ cô chôn ở khu đất sau lưng cái nhà làng của buôn, mấy năm lớn lên, khi biết gốc gác mình, hình như nấm mộ đó thường có nhiều hoa quả. Trở về lại quận, từ ngày đó, Quyền chợt dưng thấy có cái gì nhớ nhớ, bước đi bước ở trong lòng và cảm thấy vui vui, khi có ai đó nhắc tới cô thư ký lai Tây ở Đắk Rơ Nga.

    Buổi họp, bàn giải quyết việc hồi cư cho một số gia đình ở xã, kết thúc tốt đẹp; hai bên chính quyền dân chúng đều hài lòng. Mọi chuyện xong xuôi, trời cũng lưng lửng quá xế trưa, không mưa nhưng nhiều mây nên chiều có vẻ muốn đi ngủ sớm, dân lục đục kéo nhau ra về, trong phòng họp chỉ còn nhân viên xã và hai bác chủ tịch, mấy người lính đi theo, tụm ba tụm năm, hút thuốc, tán gẩu, bên chiếc xe jeep, ngoài sân chờ. Quyền ngồi nói chuyện với bác Nông cuối phòng, nhưng mắt nhìn quanh tìm Giêng, chưa gặp được nên cứ nấn ná không muốn về. Anh Nho tài xế tự nãy giờ đứng nhỏ to gì đó với bác Hỹ, xã trưởng, bỏ đi lạị cho biết, sáng nay Giêng xin phép đi ra chợ quận mới vừa về tới, Quyền gật đầu cười, bác Nông cười theo. Từ lối cửa sau của văn phòng xã, Giêng đi lên, bẽn lẽn chào Quyền, rồi đứng nép qua một bên, ngó lại bác Hỹ theo sau như chờ cái gì đó. Bác Hỹ chậm rãi “mời ông phó ở lại uống chút rượu rồi mới về, cô Giêng và mấy chị trong xã lo chuyện nấu nướng hết rồi.”  Quyền chưa kịp trả lời thì có tiếng ai đó rè rè, gọi trong máy truyền tin gắn trên xe ngoài sân; một người lính chạy ùa vào nói lớn “thiếu tá hỏi ông phó về chưa.” Trong văn phòng, không ai nói gì, cùng nhìn Quyền chờ đợi, Quyền bảo anh lính trả lời “nói thiếu tá đừng lo, đang chuẩn bị đi”, rồi ngó qua Giêng. Cô nàng thẹn thùng nhìn xuống. Một lần nữa, Quyền chợt thấy lòng mình xôn xao, anh gật đầu ở nán lại. Bác Hỹ rối rít hai tiếng “cám ơn” rồi quay qua Giêng “thôi chạy đi nói mấy người kia sắp xếp đi con, ông phó ở lại ăn cơm với mình.”  Giêng dạ một tiếng nhỏ rồi bỏ đi. Quyền nhìn theo, cười mà không biết tại sao. Anh Nho tài xế đi ra cửa,  hỏi “mình ở lại hả ông phó”, mà không cần nghe câu trả lời.

    Cũng theo lệ làng, Quyền ngồi xếp bằng, nối thành một vòng tròn cùng với hai bác Nông, Hỹ, trên mấy tấm chiếu bông lớn trước sân văn phòng xã, chính giữa đặt thức ăn, thịt gà thịt heo gì đó, cái tô hột gà luộc trắng bóc dành cho khách quý, rau cải đủ loại và cái bình đựng “rượu cần” cao gần nửa người ngồi, có cái ống hút cong, lớn bằng ngón tay dài ra tới chỗ người ngồi. Mấy người lính đi theo Quyền, mấy anh chị nhân viên còn lại và đám con gái dân xã trong đó có Giêng, lăng xăng vòng ngoài khi ngồi khi đứng, ở một phía góc tường dăm ba ống cây lồ ồ đựng nước dựng cao tới mái nhà . Mấy người lính đi theo ngồi sau lưng, nhìn Quyền rồi nhìn nhau ái ngại, đi theo anh từ đó tới giờ, trong quận, lớn nhỏ gì cũng biết Quyền không uống được một giọt rượu nào, kể cả bia mà bọn họ thường uống. Rượu cần của người Thượng, mới uống vô thì ngọt nhưng say hồi nào không ai biết, nhưng khổ một nổi, người Thượng có tục lệ hễ được họ xem như khách quý, nhất là với Quyền, khi đã mời thì không từ chối được, vì nếu từ chối là không thương họ, họ sẽ không thương lại, mà không thương thì không nghe, mà không nghe thì không theo phe mình. Quyền không còn cách nào tránh né hay từ chối, thôi thì tới đâu hay tới đó, nếu có say thì cũng không đến nổi chết, vẫn còn có mấy người lính lo cho.

    Trời bớt nắng, có phần mù mờ đôi chút nhưng vẫn còn sớm, Quyền bảo mấy người lính ăn uống qua loa rồi cáo từ. Nhờ anh Nho tài xế, rù rì gì đó với Giêng, bác Hỹ kéo cái tăm đo mực rượu ngắn, nên Quyền uống đầu tiên thấy khỏe ru. Từ đó lần lượt  xoay vòng, chắc cũng năm sáu vòng rồi, lại tới lần Quyền đưa cái ống hút cho bác Nông.  Ông  vừa cầm lấy, súng đủ loại lớn nhỏ, bổng dưng nổ liên hồi xa xa miệt trên đường về Tân Cảnh. Ai nấy đều ngưng mọi việc, nhìn nhau lo lắng không biết chuyện gì.  Chập sau có anh lính nghĩa quân của xã, chạy xe Honda hớt hơ hớt hãi tới. Mọi người trố mắt chờ. Anh thở hổn hển, tiếng mất tiếng còn, cho biết, quân Bắc Việt đụng độ với toán quân của trung đoàn 42 Bộ binh VNCH từ xã Đắk Trăm về. Hai bên đánh nhau dữ dội, đường đi Tân Cảnh bị chặn rồi, không biết chừng nào mới qua được. Bác Hỹ nhìn Quyền lắc đầu, Quyền cũng chưa biết làm gì. Anh tài xế Nho và mấy người lính đi theo, đứng dậy chờ. Bác Hỹ cũng như bác Nông buột miệng “thôi ông phó ở lại đêm nay, có tụi tui lo, sáng mai về.” Quyền đưa mắt nhìn họ “thôi cứ như vậy đi.”  Mọi người lại ngồi xuống, tiếp tục bữa ăn. Bình “rượu cần” được đổ thêm nước từ các ống cây lồ ồ mấy lần nữa, tiếng người cười nói nghe rõ hơn tiếng súng trận.

    Tiếng súng thưa dần, trời chạng vạng tối, ngậm ống cần hút chưa kịp uống, Quyền ngã bật người té ngữa ra sau, mắt lờ đờ, mặt trắng xanh không còn chút máu. Anh Nho tài xế đở Quyền ngồi dậy chưa nửa người thì anh đã mửa ra đầy cái áo lính mà anh mới đưa cho Quyền mặc vào sợ lạnh, đầu Quyền gục qua một bên. Ai nấy quýnh quáng vây quanh, Giêng ngồi xuống kế bên, nắm lấy hai bàn tay của Quyền, nhìn Nho nói: “tay ông phó lạnh quá anh ơi”, rồi bỏ chạy đi. Nho nói với theo “ông phó say rượu thôi, chắc không có sao đâu”. Mấy người lính khiêng Quyền lên xe jeep, chở đưa qua trạm y tế xã, gần bên kia ngã ba đường. Đám dân làng phụ ăn uống, tay cầm đuốc chạy lấp xấp theo, sáng hơn cả ánh đèn điện vàng vỏ ở đầu đường. Chị y tá xã phụ họ để Quyền nằm trên cái giường bệnh, tấm trải giường còn trắng tinh trong phòng trong, đèn sáng. Giêng trở lại với bác Hỹ, tay cầm mớ lá cây rừng, bác Hỹ dặn dò cô gì đó rồi bảo mấy người lính “thôi mấy anh về ngủ tạm bên văn phòng xã đêm nay, có hai cô này lo cho ổng được rồi”, rồi bỏ đi ra trước. Đám người dân cầm đuốc bên ngoài, tản ra thưa dần. Đêm tối đen, vài tiếng chim kêu rã rời đâu đó ngoài bìa rừng, trời lặng yên, không có tiếng súng.

    Gần khuya, Quyền vẫn chưa tỉnh rượu, hai người nhìn nhau lắc đầu, chị y tá xã đứng ngồi không yên, có ý muốn về nhà; cùng lúc đó ngoài đường, toán lính nghĩa quân xã tuần đêm đi qua ngang, chị bước ra ngoài cửa, cầm cây đuốc còn lửa, chào Giêng về trước, lặng lẽ theo sau toán lính khi nãy, một khoảng không mấy xa, không ai nói tiếng nào. Chị y tá xã đi rồi, còn lại một mình, Giêng ngồi ở một góc phòng nhìn Quyền co quắp người qua một bên giường, bổng dưng thấy vui, Giêng mỉm cười một mình. Đâu đó xa xa, có tiếng đại bác vọng về từng chập một, mù mờ sương rừng bắt đầu xuống, đường làng vắng rợn người, ngọn đèn điện vàng trong bệnh xá tắt tự nãy giờ. Trong phòng, giữa màn đêm đục màu lặng thinh, đôi lúc, có tiếng “ông phó, Giêng” lập lại kéo dài, đứt quảng rồi ngưng bặt. Đêm đó, Giêng đã vui lòng cho đi đời con gái một cách trọn vẹn, với ước mơ thầm kín đầu đời, chưa biết sáng mai này sẽ ra sao, nhưng không có gì hối tiếc.

    Thiếu tá Hiếu cản không cho Quyền đi Đắk Rơ Nga, mặc dù ông đã biết chuyện của Quyền ở lại đêm tại xã này hai ngày trước, vì tình hình mấy hôm nay căng thẳng quá, từ từ rồi tính, rũi ra có việc gì thì ân hận. Quyền thờ thẩn đứng ngồi trông ngóng. Thật vậy, ngày 23 tháng 4 năm 1972 quân Bắc Việt hơn hai sư đoàn cộng với quân thiết giáp bắt đầu tung quân tấn công Tân Cảnh bằng những trận mưa pháo ác liệt và cả hỏa tiển Sagger 13. Ở ngoài không ổn, thiếu tá Hiếu cùng sĩ quan các ban và Quyền phải chạy vào bên trong căn cứ; chiến xa M41 của VNCH nằm ở các vị trí phòng ngự bị trúng đạn tê liệt; hệ thống truyền tin cũng không còn gì nữa. Khoảng 2 giờ sáng ngày 24 tháng 4 năm 1972, chiến xa T54 của quân Bắc Việt vây chặt, căn cứ Tân Cảnh và quận Đắk Tô thất thủ. Thiếu tá Hiếu và một số sĩ quan của sư đoàn 22 Bộ Binh VNCH, thoát được ra ngoài, một số lớn đã bị bắt làm tù binh, trong đó có Quyền.

    Theo đoàn người chạy nạn bỏ Đắk Rơ Nga, bỏ Đắk Tô, Bác Hỹ xã trưởng, đem gia đình và một số người bà con, có cả Giêng, dắt díu nhau về tới thị xã Kontum mấy ngày sau rồi ở lại đó. Suốt năm, bác Hỹ, Giêng không ngừng tìm hỏi tin tức về Quyền, cuối cùng họ gặp một anh sĩ quan của trung đoàn 42, sống sót khi thoát được khỏi căn cứ Tân Cảnh, anh bị thương nặng, do bên tiểu khu Kontum tìm giùm, cho biết Quyền bị bắt đêm đó.  Giêng khóc không biết bao nhiêu mà nói, bỏ ăn bỏ ngủ, mẹ nuôi, vợ chồng bác Hỹ khuyên lơn, an ủi lời nọ lời kia, riết rồi cũng mỏi mệt. Mùa hạ năm sau, Giêng sinh con, thằng bé trai bụ bẩm, tên đặt Đái Tân Cảnh, nơi sinh Đắk Rơ Nga, cha vô danh, mang họ mẹ trên giấy khai sanh.

    Lưng chừng tháng 3 năm 1975, Giêng bồng con cùng gia đình bác xã trưởng Hỹ, một lần nữa, theo đoàn người di tản, rời Kontum Pleiku xuôi nam, sau khi quân VNCH triệt thoái bỏ cao nguyên.  30 tháng Tư,  ngày hai mẹ con Giêng vào tới Sài Gòn thì Sài Gòn không còn nữa, miền Nam đã mất sau mấy tháng dài chiến trận khốc liệt, cũng là ngày Quyền được thả ra, từ đâu đó ở Khe Sanh gió mùa. Trội giạt giữa dòng người xa lạ, súng trận cây rừng, Quyền nhớ ray rứt, nhớ quặn thắt cái đêm tội tình ở Đắk Rơ Nga suốt những ngày tù tội, bao lần muốn tìm lại chốn cũ, gặp Giêng nhưng cũng đành bỏ cuộc, rồi về tới Đà Nẵng Sơn Chà, len lỏi theo đám tàu của dân đánh cá ven biển ra khơi, được tàu hải quân Mỹ vớt, đưa vào đất Phi Luật Tân, mang theo mình “chuyện một đêm” ngày đó, bỏ lại Sài Gòn sau lưng một nỗi buồn, buồn xa xăm buồn vời vợi. Nhờ gặp lại một người quen làm rừng hồi còn ở Quảng Đức, bỏ về Sài Gòn từ lâu, giờ có quen biết gì đó với anh em người chủ tịch xã mới, bác Hỹ đem gia đình và mẹ con Giêng về Thạnh An, ngay mé cửa Cần Giờ, xây cái nhà tranh nhỏ, đủ có chỗ ăn chỗ ở trên miếng đất khô, bên cạnh con rạch nhỏ chảy ra biển, theo dân làng ở đây, chài lưới bắt cá bắt tôm, trồng khoai trồng mía, chở ngược về chợ Cầu Ông Lãnh bán.

    Dân làng bắt đầu bàn tán xì xầm chuyện vượt biên, trong mấy tháng qua, đã có mấy chiếc tàu đánh cá biển, chở đông người, lớn nhỏ ra đi từ Thạnh An, có những lần biển động, họ ở lại tại đây cả đêm chờ, lân la hỏi dân quanh chỗ tàu đậu, chuyện này chuyện kia, có khi họ cho lại dân, cả chục cả trăm đồng tiền mới mang theo người. Một đêm tháng 3 năm 1982, giữa nhóm người vượt biên từ Sài Gòn ra, lố nhố chen chúc nhau, trong bóng đêm, lờ mờ ánh trăng khuya bàng bạc, Giêng đẩy thằng Tân Cảnh theo lên chiếc tàu đậu tại đầu con rạch chờ. Thằng nhỏ nhìn lại ngơ ngác, Giêng nói vói theo “đi nhớ cẩn thẩn nghe con, mẹ không sao đâu, ráng nghe lời người ta”, nước mắt đầm đìa. Đâu đó vắng tanh, sông nước lặng thinh, chiếc tàu lừ đừ theo ánh đèn của cái ghe câu nhỏ ai đó đi trước, ra khơi, Giêng bật khóc sướt mướt “con tôi, Cảnh ơi, con ơi”. Trời còn thương, tàu đến trại tỵ nạn Galang, lên đảo, thấy thằng nhỏ bơ vơ một mình, khóc nhiều ít nói tội nghiệp, vợ chồng một người dược sĩ trẻ, gia đình có tiệm thuốc tây trên đường Nguyễn Văn Thoại, gần cư xá Nguyễn Văn Thoại, thêm tên vào tờ khai cho nó khỏi lẻ loi và tạm có nơi ăn chốn ở. Rời trại, vơ chồng người dược sĩ đi Mỹ hôm trước, được một hội nhà thờ bảo lảnh, thằng Cảnh theo họ qua Úc vài ngày sau.

*

    Sáng chủ nhật, đã vào hạ, mặt trời lên thật sớm, trời hâm hấp nóng từ giữa khuya, vừa uống ly trà xong, loay hoay định thả bộ qua bên kia sông, xem mấy anh người Việt câu cá, tán gẩu cho vui, thì ông Keith Herten, người đở đầu cho Quyền xin được việc tại văn phòng Trợ giúp luật pháp ở Parkville, chỗ hiện đang làm, điện thoại gọi Quyền lên nhà ông, vì có người mẹ của Cảnh, bên Việt Nam qua, Cảnh là thằng nhỏ trai mà ông bà nhận nuôi, từ hội nhà thờ khi nó mới đến Úc gần hai năm nay, ông vừa đón từ phi trường Tullamarine về nhà, một công hai chuyện, ăn trưa và thông dịch giùm trong việc điền một số giấy tờ cần thiết. Quyền quen ông Keith, một sáng đầu đông, khi xe buýt chở toán người từ Phi cả trăm mạng, lớn nhỏ tới khu nhà cư xá dành cho người tỵ nạn ở Wiltona Hostel, vì nằm ở một khoảng đồng trống lại gần biển nên trời ở đây lạnh ngắt, lạnh run cầm cập, lúc đó ông cùng nhóm người của hội nhà thờ Basilica of Our Lady of Victoria ở Camberwell xuống, mang theo quần áo, mùng mềm, thuốc men, sữa cho trẻ em, và mấy thứ đồ dùng lặt vặt khác, phân phát cho. Ông Keith lựa ra cái áo lạnh còn khá tốt đưa cho Quyền, cho tới giờ này Quyển vẫn còn mặc, hỏi qua hỏi lại, vì là người nói được chút ít tiếng Anh, nên Quyền trở thành thông dịch viên “bất đắc dĩ”cho nhóm ông.

    Từ hôm đó, ông Keith, là quản gia trông coi nhà thờ, có lần lái xe mang theo cả gia đình xuống cư xá thăm Quyền cũng như thỉnh thoảng đón anh về trên nhà ông, đường Denmark Hill, Camberwell, cách nhà thờ Basilica một ngã tư đường Burke. Khi Quyền dọn ra mướn nhà ngoài ở khu Essendon, ông bà đã mang xuống cho đủ thứ, từ bàn ghế, tủ lạnh, tới chén muỗng, lò sưỡi, nồi chảo. Dần dà một số người Việt qua trước, có đạo, đâu đó miệt phía Đông, vợ chồng con cái rủ nhau đi lễ mỗi Chủ Nhật hàng tuần khá đông, Quyền lại kiêm công việc dịch tiếng Việt và đánh máy cho nhà thờ, mấy cái thư từ hay thông báo giờ giấc, khi ông Keith gọi tới. Sau ngày có việc, bận phải đi làm, cộng với chuyện học thêm, Quyền không thường lên trên nhà ông Keith lắm, nhưng vẫn tiếp tục làm cái việc đã làm khi ông Keith cần. Một vài lần Quyền có gặp thằng Cảnh ở đó, sau ngày ông bà Keith nhận nó về nuôi, trông nó cũng khá dễ thương. Vì khá bận, lúc nào tới cũng vội cũng vàng, nào là việc làm, đôi khi phải ở lại trễ, nào là việc học, Thứ Bảy Chủ Nhật có khi đi làm thêm ở cái siêu thị Cole gần nhà vài giờ, nên chưa có dịp nói chuyện với nó nhiều, chào hỏi đôi câu rồi thì đôi khi cũng không nghĩ tới.

    Xuống xe điện, lửng thửng thả bộ về phía nhà ông Keith, giữa trưa, nắng hừng hực nắng, chưa đủ nóng như thiêu như đốt nhưng cây cỏ hai bên đường xem ra có phần khó chịu, dù vẫn còn ươn ướt dăm ba giọt nước như sương mà chủ nhà ai đó đã tưới từ buổi sáng. Phải đi hai ba chuyến xe từ Essendon, lại bị chuyến xe lửa ở ga chính Flinders chạy không đúng giờ, nên Quyền tới hơi trễ. Qua khúc quanh nhỏ, ngó lên, ông bà Keith cũng vừa đi xuống, có lẽ hai người định ra ngoài đường Burke xem sao, Quyền cười trừ. Hai người cười theo, trở lên nhà, cũng là lúc Jacquie, cô con gái lớn của ông bà Keith, học năm chót luật ở trường đại học Melbourne đi ra sân, “cho biết bữa ăn trưa đã sẵn sàng rồi”.

    Bàn ăn còn trống, bà Keith bỏ vào nhà bếp, ông Keith kéo Quyền ngồi xuống trước, rồi lớn tiếng gọi ra phía sân sau, Quyền nhìn ra, Cathy, em gái Jacquie, đi trước, cười ngặt nghẽo, tay làm dấu, chỉ chỏ gì đó cho hai mẹ con thằng Cảnh, có cả Jacquie đi sau. Khi cả nhóm bước vào nhà, Quyền đứng bật dậy, đẩy cái ghế ngã xuống sàn nhà sau lưng, nhìn Giêng chết trân, buột miệng “trời ơi, Giêng đây sao”, Giêng đứng yên, bật khóc thành tiếng “ông phó.” Thằng Cảnh trố mắt nhìn mẹ, lắc lắc tay Giêng gọi “mẹ mẹ.” Bà Keith từ trong nhà bếp nghe khóc, chạy vội ra phòng ăn. Cả nhà ông Keith, trố mắt nhìn hết Quyền rồi Giêng, không ai nói gì, lo lắng chờ. Quyền ngồi xuống ghế lại, mắt đỏ hoe. Ông Keith thủng thẳng đứng lên, bước tới bên cạnh Giêng, nhìn về phía Quyền hỏi “bộ hai người biết nhau trước đây hả?” Quyền gật đầu mà không nói. Bữa ăn xong, sau câu chuyện “một đêm hè ở trạm y tế xã Đắk Rơ Nga” kết thúc, ngậm ngùi, vui chưa đuổi được buồn, thằng Cảnh là kết quả của “chuyện một đêm” hôm đó. Giêng lại khóc lớn, khóc sụt sùi, giọng đứt quảng, kéo thằng Cảnh tới sát gần bên chỗ Quyền bảo “thưa ba đi con.” Thằng nhỏ ngớ người ra, bật khóc theo mẹ, vòng tay “dạ thưa ba,” Ông bà Keith không biết ất giáp gì, lo lắng hỏi đi hỏi lại “chuyện gì xãy ra vậy.” Quyền đứng lên, ôm chặt thằng nhỏ trong tay, rưng rưng “ anh xin lỗi Giêng, ba xin lỗi con”.

    Trời cũng vừa dịu nắng, chiều thấp thoáng xuống đâu đó ngoài sân, Quyền cùng mẹ con thằng Cảnh theo gia đình ông bà Keith qua nhà thờ đi lễ chiều Chủ Nhật. Thằng nhỏ xem ra “quen nước quen cái” nên lăng xăng nắm tay Giêng chỉ cái này cái nọ. Quyền ở ngoài cửa chánh tòa nhìn vào trong, hai mẹ con đứng bên cạnh ông bà Keith. Chuông bắt đầu thong thả đổ, có tiếng cha xứ Ford chào. Giêng bỡ ngỡ nhìn ra, Quyền gật đầu cười, vụng về bắt chước người xem lễ bên trong làm dấu thánh giá, lúng ta lúng túng của một người ngoại đạo và hai tiếng Amen. Trên chuyến xe điện về nhà đêm hôm đó, hẹn trở lại đón hai mẹ con, nhìn cây thánh giá cao, lung linh sáng trên nóc gác chuông nhà thờ, Quyền thì thầm từng tiếng một “lạy Chúa xin cho con được làm người có tội”.

Thuyên Huy

Mượn một số địa danh thật, tình tiết và nhân vật được viết bằng tưởng tượng.

   

   

11 điều khác biệt của trường học Mỹ những năm 1800 (Từ vnexpress)

Một số trường học Mỹ trong thế kỷ 19 chỉ có một phòng và một giáo viên, chương trình phổ thông kết thúc ở lớp 8.

1. Từ cuối thế kỷ 19 đến đầu thế kỷ 20, trường học vùng nông thôn Mỹ chỉ có một phòng học. Tại đó, chỉ có một giáo viên dạy tất cả học sinh từ lớp 1 đến 8. Những em nhỏ nhất ngồi phía trước, em lớn hơn lần lượt ngồi phía sau.

Một lớp học ở Mỹ vào thế kỷ 19.

2. Không có phương tiện đi lại nên hầu hết trường học được xây dựng phục vụ học sinh sống cách trường 4-5 dặm (6-8 km) đổ lại. Đây được coi là khoảng cách đủ gần để học sinh đi bộ đến trường.

3. Ở một số trường học, nữ sinh và nam sinh phải đi vào bằng cửa riêng và có những bài học riêng biệt.

4. Thời gian một năm học ngắn hơn nhiều so với ngày nay. Theo dữ liệu Bộ Giáo dục thu thập, vào năm học 1869-1870, số ngày đến trường chỉ khoảng 132, tùy thuộc vào khoảng thời gian giúp gia đình thu hoạch cây trái. Ngày học thường bắt đầu lúc 9h và kết thúc lúc 14h hoặc 16h, tùy từng khu vực. Học sinh có một tiếng để nghỉ ngơi và ăn trưa.

5. Đồ dùng học tập học sinh được cung cấp chỉ có một tấm bảng đá nhỏ và phấn.

6. Học sinh có thể giúp giáo viên dạy học. Những học sinh lớn và học tốt sẽ được giáo viên giảng bài trực tiếp, sau đó dạy lại các em nhỏ và học kém hơn. Quá trình này được giám sát chặt chẽ bởi giáo viên.

Học sinh giúp giáo viên giảng bài.

7. Giáo viên dạy các môn đọc, viết, toán học, lịch sử, ngữ pháp, hùng biện và địa lý. Học sinh sẽ phải nhớ bài. Sau đó, giáo viên đưa các em đến một căn phòng để kiểm tra. Nhờ đó, giáo viên có thể sửa lỗi sai cho từng học sinh một cách chi tiết.

8. Đôi khi, giáo viên sống cùng gia đình học sinh. 

9. Kỷ luật trong trường học thời gian này rất nghiêm. Bất kỳ học sinh nào vi phạm nội quy dù là nhỏ cũng có thể bị giam giữ, đình chỉ hoặc đuổi học. 

Theo tài liệu về các quy tắc trong trường học đối với học sinh và giáo viên của Hội đồng Giáo dục ở Franklin, Ohio, từ năm 1883, chỉ cần giáo viên cảm thấy cần thiết phải giam giữ học sinh, họ sẽ thực hiện hình phạt đó trong giờ ra chơi hay không quá 15 phút sau buổi học chiều.

Tuy nhiên, hình thức kỷ luật không phải ở đâu cũng như nhau. Ở một số khu vực, giáo viên chỉ dùng thước đánh vào ngón tay và lòng bàn tay học sinh, cho giữ một cuốn sách nặng trong một tiếng đồng hồ hay bắt chép phạt lên bảng 100 lần.

10. Nhà trường không nấu bữa trưa cho học sinh, ngay cả khi gia đình trả thêm tiền.

11. Học sinh chỉ học hết lớp 8 là tốt nghiệp trung học phổ thông.

Dương Tâm (theo Mental Floss)

NGƯỜI CAO TUỔI ĂN GÌ...?

“Cao tuổi” ngày nay rất khó phân biệt ranh giới. Ngày xưa trên 50 đã gọi là “cụ”, thế mới có câu “ngũ thập tri thiên mệnh”. Ngày nay, 60 tuổi được cho là còn trẻ. Mức độ già cỗi thay đổi theo mỗi cá nhân tùy theo điều kiện sống, môi trường, và yếu tố di truyền, có thể nói “cao tuổi” hay không là tùy theo mỗi người. Chúng ta được dạy phải ăn nhiều rau cải, nhiều trái cây, giữ cân bằng trong tất cả các loại thực phẩm và nhất là không quên uống nước. Tuy nhiên, đối với người cao tuổi, chế độ dinh dưỡng cần phải thay đổi. Người cao tuổi có khi cần nhiều thành phần thức ăn hơn, thí dụ như chất vôi calcium, và cần ít số lượng calo hơn. Sự thay đổi tùy theo mỗi cá nhân và tình trạng sức khỏe của mỗi người.
Một cách tổng quát, người cao tuổi nên:
– Ăn nhiều trái cây, tương đương khoảng 2 hay 3 nắm tay trái cây đủ loại mỗi ngày. Ăn khoảng 2 hay 3 nắm tay rau tươi mỗi ngày.
– Tiêu thụ khoảng 1.200 mg calcium mỗi ngày. Nguồn calcium nên là từ sữa tươi hay nước cốt xương. Nghiên cứu mới cho biết uống thuốc bổ xương không có lợi mà có thể làm tăng nguy cơ bị đau tim.
– Ăn tối thiểu là 1 gam protein cho mỗi kilôgam sức nặng. Nguồn protein từ sữa, thịt cá, trứng gà, các loại đậu… Trung bình một con cá thu nhỏ bằng cổ tay đã có đủ 80 gam protein, hay một lát thịt bằng nửa bàn tay có đủ 40 gam protein.
Ở đây cũng cần nêu lên một số quan niệm nhầm lẫn về ăn uống:

1. Người trên 60 tuổi không cần nhiều chất bổ – SAI

Sự thật là nhu cầu calo khi lớn tuổi không nhiều so với thanh niên, nhưng ngược lại, người lớn tuổi cần nhiều chất bổ hơn vì khả năng hấp thụ từ đồ ăn kém đi, thí dụ như vitamin D và vitamin B12. Người lớn tuổi nên uống thuốc đa sinh tố multivitamin nhưng không nên uống những loại vitamin với nồng độ cao, có thể lại là độc cho cơ thể.

2. Người lớn tuổi không lo sợ béo phì – SAI

Thừa cân hay béo phì là vấn nạn cho dân Mỹ, kể cả người Việt ở Mỹ. Đừng lầm tưởng là người Việt mình nhỏ con, không thấy béo. Thật ra có tình trạng gọi là “gầy mà béo”, có nghĩa là nhỏ con, nhẹ cân nhưng tỷ lệ mỡ so với thịt bắp rất cao, nhất là kích thước vòng bụng. Ai cũng biết, bị thừa cân, càng ít hoạt động, càng dễ bị bệnh tật kinh niên như bệnh tim mạch, tiểu đường, mất trí nhớ. Bởi vậy người cao tuổi lại càng nên bớt ngồi yên một chỗ.

3. Người cao tuổi không cần ăn nhiều và nên nhịn đói – SAI

Tôi vẫn thường khuyên thỉnh thoảng nên nhịn đói. Tuy nhiên, người cao tuổi nên cẩn thận. Người già có thể biếng ăn vì ăn không thấy ngon miệng, nhưng không nên viện cớ này mà bỏ bữa. Càng thường xuyên bỏ ăn càng làm cho người cao tuổi thành thói quen biếng ăn, và ăn không đủ dinh dưỡng. Cho dù không ăn được nhiều cũng nên ráng ăn chút đỉnh cho mỗi bữa ăn.

4. Người cao tuổi không cần uống nước nhiều, khi nào khát mới uống – SAI

Cảm nhận khát nước của người cao tuổi thường ít bén nhạy, vì thế khi biết khát thì có thể đã cạn khô. Khát nước còn gây ra bởi các loại thuốc men đang uống, và quả thận đã suy. Vì thế, nên uống nước thường xuyên, nước trà, nước lạnh, ít ít suốt ngày.

5. Người già không cần ăn nhiều, uống thuốc bổ là đủ – SAI

Thuốc bổ không thể thay thế cho đồ ăn. Uống thuốc bổ nhiều chỉ là thuốc độc, có hại cho lá gan, quả thận, gây ra táo bón hay đi tiêu chảy bất thường. Bất kỳ ở lứa tuổi nào, chỉ có thức ăn thật mới cung cấp đủ chất bổ dinh dưỡng cho cơ thể.

6. Người già cần phải kiêng cữ khắt khe – SAI

Cho dù đang có bệnh như cao huyết áp hay tiểu đường cũng không nên quá kiêng cữ. Theo ý tôi, nếu đã trên 70 tuổi thì càng không nên kiêng cữ một cách thái quá.

7. Điều cuối cùng là người già không nên ăn một mình. Ăn uống phải có bạn, nên ăn chung với gia đình hay con cháu. Ngược lại con cháu cũng không nên để cho cha mẹ mình ăn uống trong cô đơn buồn tẻ. Khi ăn một mình, các cụ sẽ kém vui, và kém ăn đi, không tốt cho sức khoẻ. Sự cô đơn làm cho miếng ăn thêm cay đắng.

Một số bệnh nhân của tôi ở độ tuổi 30 đã bắt đầu xưng “con” với tôi. Hóa ra mình đã già rồi ư? Tôi than thở và được nhắc nhở: “Bộ bác sĩ không nghĩ là bác sĩ đã già rồi sao?”. Có lẽ tôi đang viết những lời khuyên cho chính mình?
BS Hồ Ngọc Minh